Ισχυρισμός: «Όσοι στρατιώτες περιέγραψαν ότι βρήκαν αδύναμα, άρρωστα παιδιά να λαμβάνουν ενδοφλέβια υγρά, ενώ το σώμα τους αποστραγγιζόταν επαγγελματικά από αίμα και υγρά επινεφριδίων για να τροφοδοτήσει το παγκόσμιο εμπόριο αδρενοχρώματος. Η βιομηχανία αδρενοχρώματος στην Ουκρανία είναι μεγαλύτερη από ό,τι πιστευόταν προηγουμένως και ο Πούτιν είναι αποφασισμένος να χρησιμοποιήσει τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί για να διαλύσει την παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού αδρενοχρώματος και να τιμωρήσει όσους διαπράττουν εγκλήματα κατά παιδιών».
Συμπέρασμα: Ο ισχυρισμός είναι ψευδής. Το αδρενόχρωμα συντίθεται εδώ και δεκαετίες σε εργαστήρια από φθηνά εμπορικά αντιδραστήρια, δεν έχει αποδεδειγμένες ψυχοδραστικές ιδιότητες και δεν υπάρχει κανένα επιστημονικό κίνητρο για τη συλλογή του από ανθρώπινο σώμα. Πρόκειται για γνωστή θεωρία συνωμοσίας του κινήματος QAnon που αξιοποιείται ως εργαλείο ρωσικής παραπληροφόρησης. Επιπλέον, οι φωτογραφίες παιδιών που συνοδεύουν την ανάρτηση δεν προέρχονται από την Ουκρανία, αλλά από το Βιετνάμ, τη Συρία και την Υεμένη, πριν την έναρξη της ρωσικής εισβολής.
Η ανάρτηση κυκλοφόρησε στο Facebook τον Μάιο του 2026 στα ελληνικά. Το περιεχόμενό της εντοπίζεται για πρώτη φορά τον Αύγουστο του 2024 σε άρθρο της ιστοσελίδας amg-news.com, η οποία σύμφωνα με το Media Bias/Fact Check (αρχειοθετημένο εδώ) είναι γνωστή για τη δημοσίευση αποκλειστικά θεωριών συνωμοσίας και ψευδών ειδήσεων.
Η ανάρτηση συνοδεύεται από φωτογραφίες παιδιών και περιλαμβάνει δήθεν μαρτυρία ανώνυμου Ρώσου στρατιώτη που περιγράφει εγκαταστάσεις στο Ντόνετσκ όπου παιδιά αποστραγγίζονταν από αίμα και «επινεφριδιακό υγρό». Ως πηγή επικαλείται μια «Ομάδα Εργασίας Αδρενοχρώματος» και παρουσιάζει τον Πούτιν ως εκείνον που θα αποκαλύψει τα στοιχεία στη διεθνή κοινότητα.
Τι ισχύει
Μία σύνθετη αναζήτηση στο διαδύκτιο μας έδειξε ότι το αδρενόχρωμα είναι πραγματική χημική ένωση (C₉H₉NO₃) που προκύπτει από την οξείδωση της αδρεναλίνης. Η Αμερικανική Χημική Εταιρεία (αρχειοθετημένο εδώ) επιβεβαιώνει ότι παράγεται εργαστηριακά από το 1952 με φθηνά, εμπορικά διαθέσιμα αντιδραστήρια. Πωλείται ελεύθερα από εταιρείες βιοτεχνολογίας, δεν αποτελεί ελεγχόμενη ουσία και, σύμφωνα με την Encyclopaedia Britannica (αρχειοθετημένο εδώ), δεν έχει αποδεδειγμένες ψυχοδραστικές ή αντιγηραντικές ιδιότητες. Δεν υπάρχει επιστημονικά τεκμηριωμένος λόγος να συλλεχθεί από ανθρώπινο σώμα.
Παρόμοιοι ισχυρισμοί για καταστροφή «αποθήκης αδρενοχρώματος» από τον Πούτιν στην Ουκρανία έχουν ήδη εξεταστεί από το PolitiFact (αρχειοθετημένο εδώ), το οποίο τους αξιολόγησε ως «Pants on Fire», την αυστηρότερη βαθμολογία ψεύδους. Κανένας ανεξάρτητος δημοσιογράφος, διεθνής οργανισμός ή φορέας ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν έχει επιβεβαιώσει την ύπαρξη τέτοιων εγκαταστάσεων στην Ουκρανία από την έναρξη της ρωσικής εισβολής.
Η «μαρτυρία» δεν φέρει κανένα επαληθεύσιμο στοιχείο: ούτε όνομα, ούτε στρατιωτική μονάδα, ούτε ημερομηνία. Η «Ομάδα Εργασίας Αδρενοχρώματος» δεν αντιστοιχεί σε κανένα επαληθεύσιμο θεσμικό φορέα. Πρόκειται για επινοημένη αυθεντία, κλασική τεχνική παραπληροφόρησης που στόχο έχει να προσδώσει επίφαση αξιοπιστίας σε αβάσιμους ισχυρισμούς.
Τέλος, οι τρεις φωτογραφίες παιδιών που συνοδεύουν την ανάρτηση δεν προέρχονται από την Ουκρανία. Μία αντίστροφη αναζήτηση εικόνας εντόπισε ότι προέρχονται από το Βιετνάμ (2013) (αρχειοθετημένο εδώ), τη Συρία (2017) (αρχειοθετημένο εδώ) και την Υεμένη (2018) (αρχειοθετημένο εδώ), δηλαδή από συγκρούσεις που δεν σχετίζονται με την Ουκρανία και προγενέστερες κατά πολύ της ρωσικής εισβολής του 2022.
Η θεωρία του αδρενοχρώματος και η ρωσική παραπληροφόρηση
Το Office for Science and Society του Πανεπιστημίου McGill (αρχειοθετημένο εδώ) εντοπίζει την καταγωγή της θεωρίας σε λανθασμένη ανάγνωση του μυθιστορήματος «Fear and Loathing in Las Vegas» (1971) του Hunter S. Thompson, στο οποίο περιγράφονται εντελώς φανταστικές παραισθησιογόνες επιδράσεις που ο ίδιος ο Thompson παραδέχθηκε ότι επινόησε.
Το αφήγημα αναβίωσε μέσω Pizzagate και QAnon γύρω στο 2017-2019, ενταγμένο σε ένα ευρύτερο σχήμα για μια φανταστική παιδόφιλη «παγκόσμια ελίτ». Το Παγκόσμιο Εβραϊκό Κογκρέσο (αρχειοθετημένο εδώ) κατηγοριοποιεί το αφήγημα μεταξύ των σύγχρονων αντισημιτικών θεωριών συνωμοσίας, επισημαίνοντας ότι παραπέμπει στις μεσαιωνικές «αιματηρές συκοφαντίες» (αρχειοθετημένο εδώ) που κατηγορούσαν εβραϊκές κοινότητες για τελετουργικές δολοφονίες παιδιών.
Η «ουκρανική» εκδοχή εμφανίστηκε μετά τη ρωσική εισβολή και αξιοποιείται ως εργαλείο πληροφοριακού πολέμου. Το EUvsDisinfo (αρχειοθετημένο εδώ), ο ευρωπαϊκός φορέας καταπολέμησης παραπληροφόρησης, έχει καταγράψει και αναλύσει αυτό ακριβώς το αφήγημα: την παρουσίαση της ρωσικής στρατιωτικής επέμβασης ως ανθρωπιστικής αποστολής «απελευθέρωσης παιδιών» από εγκαταστάσεις αδρενοχρώματος. Ο ρόλος «σωτήρα» που αποδίδεται στον Πούτιν είναι χαρακτηριστικό στοιχείο του αφηγήματος QAnon που έχει υιοθετήσει η ρωσική προπαγάνδα για να νομιμοποιήσει την εισβολή στη διεθνή κοινή γνώμη.
Συμπέρασμα
Ο ισχυρισμός είναι ψευδής. Το αδρενόχρωμα συντίθεται εδώ και δεκαετίες σε εργαστήρια και δεν διαθέτει ιδιότητες που να δικαιολογούν οποιοδήποτε «παγκόσμιο εμπόριο». Οι φωτογραφίες που συνοδεύουν την ανάρτηση δεν προέρχονται από την Ουκρανία, αλλά από συγκρούσεις στο Βιετνάμ, τη Συρία και την Υεμένη. Η ανάρτηση ανακυκλώνει κείμενο ψευδών ειδήσεων που κυκλοφορεί από τον Αύγουστο του 2024 και αξιοποιεί μια διεθνώς αποδεδειγμένα ψευδή θεωρία συνωμοσίας που εξυπηρετεί ταυτόχρονα αντισημιτικά στερεότυπα και τις ανάγκες της ρωσικής πληροφοριακής εκστρατείας κατά της Ουκρανίας.