Ισχυρισμός: Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αυτοανακηρύσσεται, αποφασίζει μόνη της για την ανανέωσή της, λειτουργεί πάνω από το κράτος δικαίου και αγνοεί τον Άρειο Πάγο.
Συμπέρασμα: Ο ισχυρισμός του Νίκου Στέφου είναι παραπλανητικός. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν λειτουργεί αυθαίρετα ούτε «πάνω» από τους νόμους. Έχει συσταθεί με ευρωπαϊκό κανονισμό, στον οποίο συμμετέχει και η Ελλάδα, και υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο. Επομένως, δεν τεκμηριώνεται ο ισχυρισμός ότι δρα ανεξέλεγκτα.
Σε τηλεοπτικό πάνελ του ΣΚΑΪ (αρχειοθετημένο εδώ) στις 24 Απριλίου 2026, ο υποψήφιος Ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Νίκος Στέφος υπέβαλε σε σφοδρή αμφισβήτηση τη νομιμοποίηση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) (αρχειοθετημένο εδώ), ισχυριζόμενος μεταξύ άλλων ότι «αυτοανακηρύσσεται από μόνη της», ότι «το κολλέγιο των Ευρωπαίων Εισαγγελέων αποφασίζει για την ανανέωσή του», ότι «δεν παίζει κανένα ρόλο τι θα πει εδώ ο Άρειος Πάγος», και ότι «ακόμα και στη Ρουμανία του Τσαουσέσκου υπήρχαν όρια».
Η παρέμβαση έγινε στη σκιά της ανανέωσης θητείας τριών Εντεταλμένων Ευρωπαίων Εισαγγελέων (αρχειοθετημένο εδώ) στο ελληνικό γραφείο τον Νοέμβριο του 2025, στο πλαίσιο των ερευνών της EPPO για τη Σύμβαση 717 (αρχειοθετημένο εδώ) της ΕΡΓΟΣΕ και την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ (αρχειοθετημένο εδώ).
Τι ισχύει
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία Συστάθηκε με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/1939 (αρχειοθετημένο εδώ) του Συμβουλίου, με νομική βάση το Άρθρο 86 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (αρχειοθετημένο εδώ), διάταξη που εισήχθη με τη Συνθήκη της Λισαβόνας και κυρώθηκε από την Ελλάδα με τον Νόμο 3671/2008 (αρχειοθετημένο εδώ). Είκοσι δύο κράτη μέλη (αρχειοθετημένο εδώ), μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, αποφάσισαν να συμμετάσχουν μέσω της διαδικασίας ενισχυμένης συνεργασίας. Ο Ευρωπαίος Γενικός Εισαγγελέας επιλέγεται με κοινή συμφωνία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ, ενώ οι Ευρωπαίοι Εισαγγελείς διορίζονται από το Συμβούλιο μετά από πρόταση που υποβάλλει το ίδιο το κράτος μέλος. Καμία από αυτές τις διαδικασίες δεν συνιστά «αυτοανακήρυξη».
Ως προς την ανανέωση θητείας, το Κολλέγιο της EPPO όντως αποφασίζει βάσει του Άρθρου 17 του Κανονισμού 2017/1939 (αρχειοθετημένο εδώ). Αυτό όμως δεν ισοδυναμεί με «αυτοανανέωση». Κανένας εντεταλμένος δεν αποφασίζει για τη δική του θητεία, αλλα κρίνεται από το συλλογικό όργανο των Εισαγγελέων όλων των συμμετεχόντων κρατών. Η αρχιτεκτονική σχεδιάστηκε ακριβώς για να μην μπορεί μια εθνική κυβέρνηση να καρατομήσει εν θερμώ έναν εισαγγελέα που ερευνά υπουργό ή κρατικό αξιωματούχο. Η ίδια λογική θωράκισης έχει αναγνωριστεί από το ΔΕΕ ως δομικό στοιχείο της δικαστικής ανεξαρτησίας στις αποφάσεις A.K. (C-585/18) (αρχειοθετημένο εδώ) και Repubblika (C-896/19) (αρχειοθετημένο εδώ).
Η αναλογία με τον Πρόεδρο της Βουλής και τον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) επίσης δεν στέκει. Πρόκειται για μονοπρόσωπα όργανα χωρίς συλλογικό σώμα ομολόγων, ενώ ο Διοικητής της ΤτΕ θωρακίζεται από το Άρθρο 130 ΣΛΕΕ (αρχειοθετημένο εδώ) που απαγορεύει στις εθνικές κυβερνήσεις να του δίνουν εντολές. Όλοι οι ανεξάρτητοι θεσμοί λειτουργούν με αντίστοιχες εγγυήσεις απομόνωσης από την πολιτική εξουσία.
Ο ισχυρισμός ότι η EPPO είναι «πάνω από το κράτος δικαίου» συγχέει την υπεροχή του ενωσιακού δικαίου με αυθαιρεσία. Η αρχή της υπεροχής αναγνωρίστηκε από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ήδη το 1964 με την απόφαση Costa κατά ENEL (αρχειοθετημένο εδώ), ισχύει αδιαλείπτως επί έξι δεκαετίες και έχει γίνει αποδεκτή από τον Άρειο Πάγο και το Συμβούλιο της Επικρατείας (αρχειοθετημένο εδώ) σε δεκάδες αποφάσεις. Επιπλέον, η ίδια η EPPO υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο. Το Άρθρο 42 του Κανονισμού 2017/1939 (αρχειοθετημένο εδώ) ρυθμίζει αναλυτικά τον δικαστικό έλεγχο των πράξεών της τόσο από τα εθνικά δικαστήρια όσο και από το ΔΕΕ.
Ο ισχυρισμός ότι «δεν παίζει κανένα ρόλο τι θα πει ο Άρειος Πάγος» είναι ευθέως ανακριβής. Σύμφωνα με τον ελληνικό εκτελεστικό Νόμο 4786/2021 (αρχειοθετημένο εδώ), οι Εντεταλμένοι Ευρωπαίοι Εισαγγελείς αποσπώνται από εν ενεργεία Έλληνες εισαγγελικούς λειτουργούς με διαδικασία που εμπλέκει το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο και τον Άρειο Πάγο. Άρα ο Άρειος Πάγος όχι μόνο δεν αγνοείται, αλλά είναι ενσωματωμένος στη διαδικασία απόσπασης. Αυτό που δεν μπορεί να πράξει η ελληνική δικαιοσύνη είναι να ανατρέψει εθνικά μια απόφαση του Κολλεγίου της EPPO, γιατί τέτοια ενέργεια θα παραβίαζε τον Κανονισμό 2017/1939 και θα έθετε την Ελλάδα σε διαδικασία παράβασης.
Η αναφορά στην πιθανή προσφυγή στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρουσιάστηκε ως απειλή, ενώ είναι κανονική θεσμική διαδικασία. Στο σύστημα δικαστικού ελέγχου της ΕΕ, κάθε πράξη οργάνου της Ένωσης μπορεί να προσβληθεί ενώπιον του ΔΕΕ μέσω της προσφυγής ακυρώσεως (Άρθρο 263 ΣΛΕΕ (αρχειοθετημένο εδώ)) ή προδικαστικού ερωτήματος (Άρθρο 267 ΣΛΕΕ (αρχειοθετημένο εδώ)). Η Ελλάδα έχει η ίδια το δικαίωμα να προσφύγει στο ΔΕΕ αν θεωρεί ότι η EPPO υπερέβη τις αρμοδιότητές της.
Αξίζει τέλος μια κρίσιμη παρατήρηση. Ο εκτελεστικός Νόμος 4786/2021 που ενσωμάτωσε τον Κανονισμό 2017/1939 στην ελληνική έννομη τάξη ψηφίστηκε από κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας (αρχειοθετημένο εδώ). Η ρητορική περί «αυτοανακήρυξης» και «πραξικοπήματος» δεν επικρίνει μόνο την EPPO. Επικρίνει ευθέως την ίδια την κυβερνητική παράταξη του υποψήφιου ευρωβουλευτή.
Η Σύμβαση 717, η υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ και γιατί εμπλέκεται η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
Η τραγωδία των Τεμπών τον Φεβρουάριο του 2023 ήταν εκείνη που έφερε στο φως τη Σύμβαση 717 (αρχειοθετημένο εδώ) και πυροδότησε την έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, καθώς αποδείχθηκε ότι το σύστημα σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης που θα είχε αποτρέψει τη σύγκρουση δεν λειτουργούσε. Η σύμβαση είχε υπογραφεί το 2014 από την ΕΡΓΟΣΕ (αρχειοθετημένο εδώ) και αφορούσε την αναβάθμιση της σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης στον άξονα Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Προμαχώνας, με προϋπολογισμό 41 εκατομμύρια ευρώ και προθεσμία ολοκλήρωσης το 2016. Το έργο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ (αρχειοθετημένο εδώ), χορηγήθηκαν παράνομες παρατάσεις και συμπληρωματικές συμβάσεις, ενώ η ζημιά υπολογίζεται άνω των 15 εκατομμυρίων ευρώ. Στο πλαίσιο της έρευνας που ακολούθησε, η EPPO άσκησε διώξεις σε 23 πρόσωπα τον Δεκέμβριο του 2023 (αρχειοθετημένο εδώ) και πρόσθετες κατηγορίες σε 16 πρόσωπα τον Μάιο του 2025 (αρχειοθετημένο εδώ), μεταξύ των οποίων στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ (Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων) είναι ο ελληνικός φορέας που διαχειρίζεται τα κονδύλια της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η υπόθεση που ερευνά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (αρχειοθετημένο εδώ) αφορά παράνομες κοινοτικές επιδοτήσεις μέσω ψευδών δηλώσεων ιδιοκτησίας και πλαστών μισθωτηρίων συμβολαίων για γεωτεμάχια που οι ύποπτοι δεν είχαν ποτέ στην κατοχή τους, με την ίδια την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να επιβεβαιώνει επίσημα ότι ερευνά στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ (αρχειοθετημένο εδώ) για οργανωμένη απάτη και διαφθορά. Η EPPO έχει επεκτείνει την έρευνά της (αρχειοθετημένο εδώ) σε πολιτικά πρόσωπα, υποβάλλοντας πληροφορίες στο ελληνικό κοινοβούλιο (αρχειοθετημένο εδώ) και ζητώντας μέσω νέας δικογραφίας στον Άρειο Πάγο άρση ασυλίας ένδεκα βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας (αρχειοθετημένο εδώ), ενώ ταυτόχρονα έχει οδηγήσει 100 υπόπτους στο δικαστήριο για απάτη ύψους 2,9 εκατομμυρίων ευρώ (αρχειοθετημένο εδώ) που αφορά κυρίως αγροτικές επιδοτήσεις στη χρήση βοσκοτόπων (αρχειοθετημένο εδώ), για παρατυπίες στην περίοδο 2017 με 2020 με κύρια εστία την Κρήτη. Σε πιο πρόσφατες εξελίξεις, η EPPO προχώρησε σε συλλήψεις 37 μελών οργανωμένης εγκληματικής ομάδας (αρχειοθετημένο εδώ) που εμπλέκεται σε εκτεταμένη απάτη αγροτικών χρηματοδοτήσεων και ξέπλυμα χρήματος, με εκτιμώμενη ζημία στον προϋπολογισμό της ΕΕ άνω των 19,6 εκατομμυρίων ευρώ.
Και οι δύο υποθέσεις εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της EPPO για δύο λόγους. Πρώτον, αφορούν εγκλήματα κατά του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (αρχειοθετημένο εδώ), καθώς τα κονδύλια της Σύμβασης 717 και οι κοινοτικές ενισχύσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ευρωπαϊκοί πόροι. Δεύτερον, αφορούν διασυνοριακή απάτη που πλήττει τόσο το ελληνικό δημόσιο όσο και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή η αρμοδιότητα εξηγεί γιατί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ασκεί τη δίωξη και γιατί οι εθνικές αρχές δεν μπορούν να παρέμβουν ή να καρατομήσουν τους εισαγγελείς που χειρίζονται τις υποθέσεις, ακριβώς για να διασφαλιστεί ότι οι έρευνες δεν θα παρεμποδιστούν από εγχώριες πολιτικές πιέσεις.
Συμπέρασμα
Ο ισχυρισμός του Νίκου Στέφου είναι παραπλανητικός. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν λειτουργεί αυθαίρετα ούτε «πάνω» από τους νόμους. Έχει συσταθεί με ευρωπαϊκό κανονισμό, στον οποίο συμμετέχει και η Ελλάδα, και υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο. Επομένως, δεν τεκμηριώνεται ο ισχυρισμός ότι δρα ανεξέλεγκτα.
