Θεόφιλος Μπουδάνης – Ερευνα
Θανος Σιτίστας – Ελεγχος και Συντακτικη Επιμελεια
Ισχυρισμός: Η σελίδα του ιστότοπου του ψυχολόγου Yannis Michael παρουσιάζει τον βιοσυντονισμό ως μια μέθοδο που βασίζεται στην «κβαντική φυσική» και ισχυρίζεται ότι μπορεί να αντιμετωπίσει και να θεραπεύσει πολλές συναισθηματικές και ψυχολογικές καταστάσεις, όπως το άγχος, τις κρίσεις πανικού, τους φόβους, την κατάθλιψη, τα τραύματα, τις συναισθηματικές συγκρούσεις ή ακόμη και τη συναισθηματική υπερφαγία. Επιπλέον, παρουσιάζει τον βιοσυντονισμό ως τον «πιο υγιή και άμεσο τρόπο» για την υπέρβαση αυτών των διαταραχών με ασφαλή, ανώδυνο τρόπο και χωρίς παρενέργειες.
Συμπέρασμα: Παρότι ο βιοσυντονισμός υπάρχει ως πρακτική «εναλλακτικής ιατρικής», δεν αναγνωρίζεται ως ιατρική θεραπεία βασισμένη σε ισχυρά επιστημονικά τεκμήρια για ψυχολογικές διαταραχές όπως το άγχος ή οι κρίσεις πανικού. Τα επιστημονικά στοιχεία είναι ανεπαρκή και καμία ιατρική αρχή δεν αναγνωρίζει τον βιοσυντονισμό ως αποτελεσματική θεραπεία. Επιπλέον, η σήμανση των συσκευών βιοσυντονισμού δεν αρκεί για να αποδείξει την αποτελεσματικότητά της για οποιαδήποτε πάθηση. Οι επίσημες συστάσεις για τις αγχώδεις διαταραχές ή τις κρίσεις πανικού αναφέρουν αποδεδειγμένες θεραπείες, όπως οι ψυχολογικές θεραπείες και, ανάλογα με την περίπτωση, ορισμένα φάρμακα. Ο βιοσυντονισμός δεν περιλαμβάνεται στις θεραπείες που συνιστώνται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ή από άλλους ορανισμούς, όπως το βρετανικό Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Κλινικής Αριστείας, NICE, για αυτές τις διαταραχές και ανήκει αποκλειστικά στο χώρο της ψευδοεπιστήμης.
Οι λεγόμενες πρακτικές εναλλακτικής ή «μη συμβατικής» ιατρικής έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη προβολή τα τελευταία χρόνια, ιδίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο, η εξάπλωση αυτή χαρακτηρίζεται από πολλούς τεκμηριωμένους κινδύνους: πολλές από αυτές τις πρακτικές προωθούνται μέσω ανεπαρκώς τεκμηριωμένων ιατρικών ισχυρισμών, υποσχέσεων θεραπείας ή ψευδοεπιστημονικής ορολογίας, η οποία μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση με την ιατρική που βασίζεται σε επιστημονικά τεκμήρια (αρχειοθετημένο εδώ). Ως «εναλλακτική ιατρική», ορίζονται μέθοδοι που ενώ υπόσχονται ίαση, δεν έχουν τεκμηριωθεί επιστημονικά και δεν αναγνωρίζονται από τις επίσημες ιατρικές αρχές.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορούν επίσης να συνδέονται με απάτες, παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές ή κινδύνους για τη δημόσια υγεία, ιδίως όταν οδηγούν ασθενείς στο να καθυστερήσουν, να διακόψουν ή να αντικαταστήσουν μια αναγνωρισμένη ιατρική φροντίδα (αρχειοθετημένο εδώ). Το φαινόμενο έχει εδώ και χρόνια λάβει τεράστιες διαστάσεις και σε Ελλάδα και Κύπρο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η διαδικτυακή σελίδα ενός Κύπριου ψυχολόγου, του Γιάννη Μιχαήλ (Yannis Michael), περιγράφει μία από αυτές τις «εναλλακτικές ιατρικές», τον βιοσυντονισμό, ως μια διαδικασία κατά την οποία το ανθρώπινο σώμα φέρεται να εκπέμπει ηλεκτρομαγνητικά σήματα, τα οποία λαμβάνονται από μια συσκευή, η οποία παρουσιάζεται εδώ ως συσκευή της εταιρείας BICOM. Σύμφωνα με την περιγραφή, η συσκευή διαχωρίζει τα «υγιή» από τα «μη φυσιολογικά» σήματα, ενισχύει τα πρώτα ενώ αντιστρέφει τα δεύτερα, και στη συνέχεια επιστρέφει αυτές τις πληροφορίες στο σώμα, με σκοπό να ενεργοποιήσει τη «δύναμη αυτοθεραπείας» του.
Επιπλέον, αναφέρεται ότι ο βιοσυντονισμός βασίζεται στην «κβαντική φυσική», ενώ παράλληλα υποστηρίζεται ότι μπορεί να «θεραπεύσει» το άγχος, τις κρίσεις πανικού ή ακόμη και την παράνοια.
Η σελίδα περιλαμβάνει επίσης προειδοποίηση σύμφωνα με την οποία το περιεχόμενο του ιστότοπου παρέχεται για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν αποτελεί διάγνωση. Ωστόσο, η προειδοποίηση αυτή συνυπάρχει με έναν τίτλο και περιεχόμενο που αναφέρονται ρητά σε όσα ο βιοσυντονισμός «θεραπεύει» ή «ιάται», γεγονός που μπορεί να δώσει στον αναγνώστη την εντύπωση ότι πρόκειται για τεκμηριωμένη θεραπευτική επίδραση.
Τα αποτελέσματα αυτά τα περιέγραψε επίσης σε βίντεο στο TikTok με τον ευρωβουλευτή και βουλευτή στην Κύπρο, Φειδία Παναγιώτου.
Συγκεκριμένα, ο Γιάννης Μιχαήλ λέει στο βίντεο:
«Με απλά λόγια, ο βιοσυντονισμός στηρίζεται στην κβαντική φυσική. Τι μου λέει η κβαντική φυσική; Ότι τα πάντα δονούνται. Άρα, αν αλλάξω τη συχνότητα την οποία εκπέμπεις, μπορώ να αλλάξω τον τρόπο με τον οποίο νιώθεις.
Την ώρα που έρχεται το άτομο, εμείς έχουμε το εργαλείο, το οποίο είναι ο συγκεκριμένος τένσορας, και έχουμε μία κασετίνα. Αυτή η κασετίνα έχει 60 ενεργειακές διαταραχές. Εμείς θέλουμε να δούμε ποιες είναι θετικές και ποιες αρνητικές. Άρα, αντί να σου κάνω εγώ κλασική ψυχοθεραπεία και να μου λες την ιστορία της ζωής σου, χωρίς να μιλάς, ακουμπώ πάνω σε κάθε μπουκαλάκι και μου λέει «ναι» ή «όχι». Όπως το αυτοκίνητο: το βάζεις πάνω στο διαγνωστικό και σου λέει ακριβώς ποια είναι τα προβλήματα του αυτοκινήτου.
Και δεν είναι μόνο το στρες. Μιλάμε για το να βρούμε πολλά συγκεκριμένα πράγματα. Να δούμε, για παράδειγμα, συγκεκριμένες τροφές που σχετίζονται με τις κρίσεις πανικού. Σου λέω ότι, σε εσένα συγκεκριμένα, κάθε φορά που τρως χοιρινό, κάνει trigger τα panic attacks. Μιλώ για πολλά deep.
Άρα, αφού εντοπίσουμε το διαγνωστικό κομμάτι, έρχεται μετά το θεραπευτικό, στο οποίο τοποθετούμε ηλεκτρόδια, είτε στο στήθος είτε στην κοιλιά είτε στη γνάθο, ανάλογα με το πού το σώμα είναι μπλοκαρισμένο. Γιατί αυτό έχει να κάνει με τη θεωρία του Άλμπερτ Αϊνστάιν, που λέει ότι όταν αντιστρέφεις κάτι, το εξασθενίζεις. Άρα, η συσκευή αντιστρέφει ενεργειακά τις συχνότητες, όπως είπαμε, και τις στέλνει πίσω στο σώμα. Την ώρα που τις αντιστρέφεις, το σώμα μετά αντιδρά».
Ακολουθεί το βίντεο:
Πρέπει να σημειωθεί ότι ο ιστότοπος του Γιάννη Μιχαήλ δεν παρουσιάζει τον βιοσυντονισμό ως τη μοναδική του μέθοδο. Στη σελίδα για τη μέθοδο «Re-Paint Your Life» που προωθεί, η προσέγγισή του περιγράφεται ως «ολιστική» και συνδυάζει ψυχοθεραπεία, βιοσυντονισμό, journaling (ημερολογιακή γραφή) και φυσικά προϊόντα ή συμπληρώματα.
Πιο συγκεκριμένα, για τον βιοσυντονισμό στα πλαίσια του “Re-Paint Your Life”, αναφέρει τα εξής:
«Η θεραπεία βιοσυντονισμού χρησιμοποιεί ηλεκτρομαγνητικά κύματα για τη διάγνωση και τη θεραπεία διαφόρων καταστάσεων υγείας. Ανιχνεύοντας και διορθώνοντας ανισορροπίες στις ενεργειακές συχνότητες του σώματος, η θεραπεία βιοσυντονισμού μπορεί να αντιμετωπίσει σωματικές παθήσεις, να μειώσει το άγχος και να βελτιώσει τη συνολική ευεξία. Αυτή η μη επεμβατική θεραπεία συμπληρώνει την ψυχοθεραπεία με την ανακούφιση των σωματικών συμπτωμάτων που μπορεί να επηρεάσουν την ψυχική υγεία».
Επίσης, ο Γιάννης Μιχαήλ εμφανίστηκε τον Ιανουάριο του 2024 στον τηλεοπτικό σταθμό Sigma TV.
Ποιος είναι ο Γιάννης Μιχαήλ;
Ο Γιάννης Μιχαήλ (Yannis Michael) παρουσιάζεται στον προσωπικό του ιστότοπο ως εγγεγραμμένος Κύπριος ψυχολόγος, με εξειδίκευση στις κρίσεις πανικού, τις φοβίες και το άγχος. Αναφέρει επίσης ότι διαθέτει επαγγελματική άδεια, καθώς και σχεδόν 20 χρόνια εμπειρίας και περισσότερες από «10.000 ιστορίες επιτυχίας».
Ο ιστότοπος τον παρουσιάζει επίσης ως ιδρυτή και γενικό διευθυντή των κέντρων ευεξίας «Re-Paint Your Life», τα οποία δραστηριοποιούνται στη Λεμεσό, στη Λευκωσία και στην Ελλάδα, στην Αθήνα. Παράλληλα, αναφέρει ότι η προσέγγισή του συνδυάζει τον βιοσυντονισμό με στοιχεία γνωστικής συμπεριφορικής θεραπείας, ενσυνειδητότητας, καθοδηγούμενης οπτικοποίησης και ημερολογιακής καταγραφής.
Το επίσημο μητρώο του Συμβουλίου Εγγραφής Ψυχολόγων Κύπρου πράγματι αναφέρει ως εγγεγραμμένο κλινικό ψυχολόγο τον Γιάννη Μιχαήλ / Yiannis Michael με αριθμό εγγραφής 554 και Master of Science in Counselling Psychology (αρχειοθετημένο εδώ). Ωστόσο, τα πιο λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις μεθόδους του, τα «ποσοστά επιτυχίας» του, τις βραβεύσεις του και το πρωτόκολλο «Re-Paint Your Life» προέρχονται κυρίως από τον δικό του ιστότοπο. Δεν μπορέσαμε να εντοπίσουμε ανεξάρτητες πηγές που να τεκμηριώνουν τη θεραπευτική αποτελεσματικότητα της χρήσης του βιοσυντονισμού από τον ίδιο.
Ο βιοσυντονισμός: μια μη αναγνωρισμένη και δυνητικά επικίνδυνη πρακτική
Ο βιοσυντονισμός είναι μια πρακτική «εναλλακτικής ιατρικής» που βασίζεται στην ιδέα ότι το σώμα φέρεται να εκπέμπει δικά του ηλεκτρομαγνητικά κύματα, τα οποία ορισμένες «συσκευές» θα μπορούσαν να μετρούν, να ερμηνεύουν και στη συνέχεια να τροποποιούν (αρχειοθετημένο εδώ). Παρότι πρόκειται για μια διαδεδομένη πρακτική, τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα, καμία ιατρική αρχή ή διεθνής ή εθνικός οργανισμός υγείας δεν αναγνωρίζει τον βιοσυντονισμό στον τομέα της ψυχικής υγείας ή της υγείας γενικότερα.
Το Fact Check Cyprus επικοινώνησε με τον Σύνδεσμο Ψυχολόγων Κύπρου, το Συμβούλιο Εγγραφής Ψυχολόγων Κύπρου, καθώς και με τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο (ΠΙΣ) (αρχειοθετημένο εδώ, εδώ και εδώ), προκειμένου να διαπιστώσει αν ο βιοσυντονισμός αναγνωρίζεται από τους οργανισμούς αυτούς ως επικυρωμένη θεραπευτική μέθοδος, καθώς και για να θέσει ερωτήματα σχετικά με την εγκυρότητα των θεραπειών που παρέχει ο Γιάννης Μιχαήλ.
Σε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με το Fact Check Cyprus στις 2 Ιουλίου 2026, η Κατερίνα Γ. Χριστοφίδη, εκτελεστική διευθύντρια του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ), ανέφερε ότι η επιστημονική επιτροπή του Συλλόγου είχε εξετάσει τα στοιχεία που διαβιβάστηκαν σχετικά με τη σελίδα του Yannis Michael και τον βιοσυντονισμό, με τη συνδρομή της Δρος Λουίζας Βερεσιέ, μέλους του Συμβουλίου Ιατρικού Σώματος και προέδρου της Ψυχιατρικής Εταιρείας Κύπρου.
Ο ΠΙΣ διευκρινίζει αρχικά ότι ο Yannis Michael είναι εγγεγραμμένος ψυχολόγος και όχι ιατρός. Ως εκ τούτου, εξηγεί ο Σύλλογος, δεν υπάγεται στον κώδικα ιατρικής δεοντολογίας του ΠΙΣ, αλλά στη νομοθεσία που ρυθμίζει την άσκηση του επαγγέλματος του ψυχολόγου στην Κύπρο.
Όσον αφορά τον βιοσυντονισμό, η απάντηση του ΠΙΣ για αυτήν την πρακτική είναι κατηγορηματική:
«Δεν αναγνωρίζεται ούτε από τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο, ούτε από κανέναν έγκριτο διεθνή ιατρικό οργανισμό, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, ο FDA των ΗΠΑ ή ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA), ως έγκυρη ιατρική ή θεραπευτική μέθοδος».
Ο ΠΙΣ αναφέρει επίσης ότι:
«Από επιστημονικής άποψης, ο βιοσυντονισμός κατατάσσεται στην κατηγορία της ψευδοεπιστήμης. Οι ισχυρισμοί ότι συσκευές όπως η BICOM μπορούν να διαγνώσουν ή να θεραπεύσουν ασθένειες μέσω «τροποποίησης ηλεκτρομαγνητικών σημάτων» στερούνται οποιασδήποτε βιολογικής ή φυσικής βάσης. Η επίκληση της «κβαντικής φυσικής» σε τέτοιου είδους πρακτικές γίνεται καταχρηστικά και με σκοπό τον εντυπωσιασμό, χωρίς καμία επιστημονική εγκυρότητα».
Στην απάντησή του, ο Παγκύπριος Ιατρικός Σύλλογος επισημαίνει επίσης ότι καμία τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη και διπλά τυφλή κλινική μελέτη, την οποία χαρακτηρίζει ως το «χρυσό πρότυπο» της Ιατρικής, δεν έχει αποδείξει ότι ο βιοσυντονισμός είναι πιο αποτελεσματικός από μια ανενεργή συσκευή. Προσθέτει ότι ο βιοσυντονισμός δεν διαθέτει καμία έγκριση από τον ΕΟΦ στην Ελλάδα, τον FDA στις Ηνωμένες Πολιτείες ή τον EMA στην Ευρώπη ως θεραπευτική ή διαγνωστική μέθοδος για οποιαδήποτε ασθένεια ή ψυχολογική διαταραχή.
Πάντα σύμφωνα με τον ΠΙΣ, οι κατασκευαστές και οι επαγγελματίες που εφαρμόζουν τέτοιες πρακτικές δεν μπορούν να ισχυρίζονται ότι οι συσκευές αυτές «διαγιγνώσκουν», «προλαμβάνουν» ή «θεραπεύουν» ιατρικές ή ψυχιατρικές παθήσεις, όπως ο καρκίνος, οι αλλεργίες, το άγχος ή οι κρίσεις πανικού, χωρίς επαρκή στοιχεία και χωρίς την κατάλληλη άδεια.
Όσον αφορά τις ψυχολογικές διαταραχές που αναφέρονται στον ιστότοπο του Yannis Michael, ο ΠΙΣ δηλώνει κατηγορηματικά ότι ο βιοσυντονισμός δεν αποτελεί μέθοδο βασισμένη σε επιστημονικά τεκμήρια για την αντιμετώπιση του άγχους, των κρίσεων πανικού, των φοβιών ή της συναισθηματικής υπερφαγίας. Ο Σύλλογος υπενθυμίζει ότι οι ψυχικές διαταραχές είναι σύνθετες καταστάσεις που απαιτούν εξειδικευμένη επιστημονική αντιμετώπιση και ότι οι μέθοδοι που βασίζονται σε επιστημονικά τεκμήρια είναι, μεταξύ άλλων, η ψυχοθεραπεία, όπως για παράδειγμα η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία, η οποία εφαρμόζεται από αδειούχους κλινικούς ψυχολόγους ή ψυχοθεραπευτές, καθώς και η φαρμακοθεραπεία, η οποία εμπίπτει στην αρμοδιότητα και την ευθύνη των ιατρών ψυχιάτρων.
Ο ΠΙΣ θεωρεί συνεπώς ότι οι ισχυρισμοί σύμφωνα με τους οποίους μια συσκευή θα μπορούσε να «θεραπεύσει» αυτές τις διαταραχές είναι αβάσιμοι και επικίνδυνοι. Στην περίπτωση του Yannis Michael, ο Σύλλογος προσθέτει ότι η χρήση του όρου «θεραπεία» για ιατρικές ή ψυχιατρικές καταστάσεις, καθώς και η χρήση συσκευών που παρουσιάζονται ως ιατρικές, θα μπορούσαν να υπερβαίνουν το νόμιμο πλαίσιο άσκησης του επαγγέλματος του ψυχολόγου.
Τέλος, ο ΠΙΣ προειδοποιεί για τους κινδύνους που ενέχει για τη δημόσια υγεία η προώθηση του βιοσυντονισμού ως «ανώδυνης» και «ακίνδυνης» θεραπείας. Στο πλαίσιο των ισχυρισμών που εξετάστηκαν στον ιστότοπο του Yannis Michael, ο Σύλλογος εκτιμά ότι ο κίνδυνος δεν έγκειται απαραίτητα στην ίδια τη συσκευή, αλλά στις πιθανές συνέπειες τέτοιων υποσχέσεων: καθυστέρηση ορθής διάγνωσης, πιθανή επιδείνωση της ψυχικής υγείας ασθενών που στρέφονται σε αναποτελεσματικές μεθόδους, διακοπή ενδεδειγμένης φαρμακευτικής ή ψυχοθεραπευτικής αγωγής και οικονομική εκμετάλλευση πολιτών που καλούνται να πληρώσουν σημαντικά ποσά για υπηρεσίες οι οποίες, σύμφωνα με τον ΠΙΣ, δεν διαθέτουν αποδεδειγμένη θεραπευτική αξία.
Ο ΠΙΣ διευκρινίζει, ωστόσο, ότι, δεδομένου ότι ο Yannis Michael δεν είναι ιατρός, ο Παγκύπριος Ιατρικός Σύλλογος δεν έχει άμεση πειθαρχική αρμοδιότητα απέναντί του. Οι αρμόδιοι φορείς για την εξέταση της δεοντολογίας και της νομιμότητας των πράξεών του είναι το Συμβούλιο Εγγραφής Ψυχολόγων Κύπρου, καθώς και ο Σύνδεσμος Ψυχολόγων Κύπρου.
Το Fact Check Cyprus δεν είχε λάβει ακόμη απάντηση από τον Σύνδεσμο Ψυχολόγων Κύπρου και το Συμβούλιο Εγγραφής Ψυχολόγων Κύπρου κατά τον χρόνο δημοσίευσης του άρθρου. Το άρθρο θα επικαιροποιηθεί όταν και εφόσον λάβουμε τις απαντήσεις τους.
Στην Ελλάδα, οι ιατρικοί σύλλογοι της Πάτρας, της Κέρκυρας και του Έβρου, καθώς και το ίδιο το ελληνικό Υπουργείο Υγείας το 2016 (αρχειοθετημένο εδώ, εδώ, εδώ και εδώ), έχουν δημοσιεύσει ανακοινώσεις προειδοποιώντας ότι ο βιοσυντονισμός δεν αποτελεί αναγνωρισμένη ιατρική πρακτική.
Άλλες αρχές και ρυθμιστικοί φορείς στο εξωτερικό έχουν επίσης επισημάνει προβλήματα που σχετίζονται με τους ιατρικούς ισχυρισμούς που συνδέονται με τον βιοσυντονισμό και τις πρακτικές «εναλλακτικής ιατρικής».
Για παράδειγμα, η Αυστραλιανή Υπηρεσία Θεραπευτικών Προϊόντων, η TGA (αρχειοθετημένο εδώ), ξεκίνησε μάλιστα το 2019 δράση συμμόρφωσης σχετικά με διαφημίσεις συσκευών βιοσυντονισμού και άλλων παρόμοιων συσκευών. Η υπηρεσία επισήμανε επίσης μη συμμορφούμενες διαφημίσεις, οι οποίες υποστήριζαν ότι οι συσκευές αυτές μπορούσαν να βοηθήσουν να θεραπεύσουν καρκίνους, πόνους στις αρθρώσεις, προβλήματα ψυχικής υγείας, εξαρτήσεις, ακόμη και τον αυτισμό. Ωστόσο, η TGA υπογραμμίζει ότι οι καταναλωτές κινδυνεύουν να βασιστούν σε ψευδείς ή παραπλανητικούς ισχυρισμούς σχετικά με τον βιοσυντονισμό.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Αρχή Διαφημιστικών Προτύπων (ASA) και η Επιτροπή Διαφημιστικής Πρακτικής (CAP) έχουν επίσης αναφέρει (αρχειοθετημένο εδώ) ότι δεν έχουν δει αποδεικτικά στοιχεία που να δείχνουν ότι οι συσκευές που χρησιμοποιούνται στον βιοσυντονισμό μπορούν να διαγνώσουν υφιστάμενες ή μελλοντικές ασθένειες, να προλάβουν ασθένειες ή να τις θεραπεύσουν.
Υπογραμμίζουν επίσης ότι η σήμανση συμμόρφωσης που φέρει μια συσκευή δεν αποτελεί, από μόνη της, απόδειξη κλινικής αποτελεσματικότητας. Η διάκριση αυτή είναι σημαντική: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει τη σήμανση CE ως ένδειξη συμμόρφωσης ενός προϊόντος με τις ισχύουσες ευρωπαϊκές απαιτήσεις, και όχι ως επιστημονική ή ιατρική επικύρωση μιας θεραπευτικής μεθόδου (αρχειοθετημένο εδώ). Στην περίπτωση ειδικά του βιοσυντονισμού, η Αρχή Διαφημιστικών Προτύπων και η Επιτροπή Διαφημιστικής Πρακτικής υπενθυμίζουν ρητά ότι η σήμανση CE μιας συσκευής δεν αρκεί για να τεκμηριώσει την κλινική αποτελεσματικότητα των ισχυρισμών που προβάλλονται.
Η ASA/CAP εξηγεί επίσης ότι έχει εξετάσει διαφημίσεις που υποστήριζαν ότι ο βιοσυντονισμός μπορούσε να αντιμετωπίσει διάφορα ιατρικά προβλήματα. Στις υποθέσεις αυτές, ωστόσο, αναφέρει ότι τα στοιχεία που προσκομίστηκαν δεν κρίθηκαν επαρκή για να τεκμηριώσουν τους συγκεκριμένους θεραπευτικούς ισχυρισμούς.
Στη Γαλλία, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταπολέμησης της Απάτης (DGCCRF) έχει επίσης προειδοποιήσει για τους κινδύνους που συνδέονται με πρακτικές φροντίδας τις οποίες χαρακτηρίζει ως «μη συμβατικές» (αρχειοθετημένο εδώ), αναφέροντας μάλιστα και τον βιοσυντονισμό ως μία από αυτές.
Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε μεταξύ Οκτωβρίου 2020 και Σεπτεμβρίου 2021 σε 381 εγκαταστάσεις στη Γαλλία, η γαλλική αρχή αναφέρει ότι έλεγξε σχεδόν πενήντα πρακτικές, ορισμένες από τις οποίες ισχυρίζονταν ότι επιδρούν στα «κύματα» ή στις «ενεργειακές ροές», όπως η «κβαντική» θεραπεία, ο βιοσυντονισμός, η γεωβιολογία ή ο μαγνητισμός.
Η DGCCRF διαπίστωσε ποσοστό παρατυπιών 66%, κυρίως λόγω παραπλανητικών εμπορικών πρακτικών ή ελλείψεων στην προσυμβατική ενημέρωση. Υπογραμμίζει, μεταξύ άλλων, ότι ορισμένοι επαγγελματίες καλλιεργούν σύγχυση με τον ιατρικό χώρο, χρησιμοποιούν όρους που σχετίζονται με την υγεία ή τις ασθένειες, ή παρουσιάζουν ορισμένες πρακτικές ως ικανές να αντιμετωπίσουν παθολογικές καταστάσεις, ενίοτε αντί αναγνωρισμένων συμβατικών θεραπειών.
Σύμφωνα με την DGCCRF, αυτού του είδους η παρουσίαση μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρή όταν οδηγεί ασθενείς να απομακρυνθούν από δοκιμασμένες ιατρικές φροντίδες, με κίνδυνο να μειωθούν οι πιθανότητές τους για βελτίωση ή θεραπεία.
«Εναλλακτική ιατρική» χωρίς αναγνωρισμένη επιστημονική βάση
Ο βιοσυντονισμός συχνά παρουσιάζεται ως μέρος της «Κβαντικής Ιατρικής» ή «Κβαντικής Βιοανάδρασης», ενώ γίνεται αυθαίρετη επίκληση ακόμη και στο όνομα του νομπελίστα θεωρητικού φυσικού, Μαξ Πλανκ (αρχειοθετημένο εδώ), που δεν είχε την παραμικρή σχέση με αυτόν. Πρόκειται για παραπλανητική χρήση του όρου «κβαντική φυσική». Η κβαντική φυσική περιγράφει συμπεριφορές σε υποατομικό επίπεδο (ηλεκτρόνια, φωτόνια) και δεν εφαρμόζεται σε αντικείμενα όπως κύτταρα ή όργανα του ανθρώπινου σώματος (δεκάδες τάξεις διαφορά μεγέθους). Πρόκειται δηλαδή για μια απατηλή τεχνική marketing, που βασίζεται στην άγνοια των ανθρώπων πάνω σε πολύπλοκα επιστημονικά θέματα.
Πέρα από το παραπλανητικό επιστημονικό λεξιλόγιο, ο βιοσυντονισμός δεν αποτελεί αντικείμενο επαρκών επιστημονικών μελετών με τη στενή έννοια του όρου. Πράγματι, έκθεση αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας που δημοσιεύθηκε το 2009 από το Ινστιτούτο Ludwig Boltzmann για την Αξιολόγηση Τεχνολογιών Υγείας στην Αυστρία εξέτασε τα διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με τον βιοσυντονισμό για διάφορες ενδείξεις, μεταξύ των οποίων οι αλλεργίες, η ατοπική δερματίτιδα, οι μη οργανικές γαστρεντερικές διαταραχές, οι πόνοι και οι ρευματικές παθήσεις (αρχειοθετημένο εδώ).
Μετά από αναζήτηση σε διάφορες επιστημονικές βάσεις δεδομένων, οι συγγραφείς συμπεριέλαβαν μόνο έξι ελεγχόμενες μελέτες, εκ των οποίων δύο τυχαιοποιημένες δοκιμές. Η έκθεση υπογραμμίζει ότι οι φυσικές και φυσιολογικές εξηγήσεις που προβάλλονται για να δικαιολογήσουν τον βιοσυντονισμό παραμένουν υποθετικές, και ότι τα διαθέσιμα αποτελέσματα είναι πολύ ανομοιογενή, με σημαντικά φαινόμενα placebo και μεγάλες διακυμάνσεις μεταξύ των ασθενών. Οι συγγραφείς καταλήγουν, μεταξύ άλλων, στο συμπέρασμα ότι ο βιοσυντονισμός δεν είναι κατάλληλος για τη διάγνωση ή τη θεραπεία ορισμένων αλλεργιών, όπως η αλλεργική ρινίτιδα από γύρη, και αναφέρουν ότι η μέθοδος αυτή θα πρέπει να εξετάζεται μόνο συμπληρωματικά προς τη συνήθη φροντίδα, αφού προηγηθεί σαφής ενημέρωση του ασθενούς σχετικά με την αβεβαιότητα ως προς την αποτελεσματικότητά της. Προσθέτουν επίσης ότι απαιτούνται τυχαιοποιημένες δοκιμές καλής ποιότητας, προκειμένου να διευκρινιστεί σε ποιες ενδείξεις, αν υπάρχουν, ο βιοσυντονισμός θα μπορούσε να είναι αποτελεσματικός.
Αναζητήσαμε, ωστόσο, πιθανές μελέτες για τον βιοσυντονισμό στον τομέα της ψυχολογίας και εντοπίσαμε μία μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2022 στο περιοδικό Experimental and Therapeutic Medicine, η οποία εξέτασε την επίδραση του βιοσυντονισμού σε ασθενείς με ήπια ή μέτρια υποτροπιάζουσα κατάθλιψη (αρχειοθετημένο εδώ). Οι συγγραφείς συνέκριναν δύο ομάδες των 40 ασθενών: η πρώτη έλαβε πέντε συνεδρίες βιοσυντονισμού σε διάστημα πέντε εβδομάδων με συσκευή Mora Nova, ενώ η δεύτερη έλαβε αντικαταθλιπτική αγωγή, η οποία παρουσιάζεται ως μονοθεραπεία με SSRI.
Η μελέτη αναφέρει μέση βελτίωση ελαφρώς μεγαλύτερη στη βαθμολογία της κλίμακας κατάθλιψης Hamilton στην ομάδα του βιοσυντονισμού σε σύγκριση με την ομάδα που έλαβε αντικαταθλιπτικά. Ωστόσο, τα αποτελέσματα αυτά πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή. Η συγκεκριμένη μελέτη είναι αναδρομική και βασίζεται σε περιορισμένο δείγμα. Δεν φαίνεται να διεξήχθη με διπλά τυφλό σχεδιασμό ούτε με ομάδα placebo, ενώ οι δύο ομάδες δεν ήταν ισοδύναμες κατά την έναρξη της μελέτης: η ομάδα που λάμβανε αντικαταθλιπτικά παρουσίαζε σοβαρότερη κατάθλιψη από την ομάδα του βιοσυντονισμού. Οι ίδιοι οι συγγραφείς αναγνωρίζουν ότι ο βιοσυντονισμός παραμένει ελάχιστα μελετημένος, ότι η περίοδος παρακολούθησης ήταν σύντομη και ότι απαιτούνται μεγαλύτερες και αυστηρότερες μελέτες. Επομένως, αυτή η μεμονωμένη δημοσίευση δεν επιτρέπει να τεκμηριωθεί ότι ο βιοσυντονισμός αποτελεί αναγνωρισμένη ή επικυρωμένη θεραπεία κατά της κατάθλιψης.
Τι αναφέρουν οι αναγνωρισμένες συστάσεις για το άγχος και τις κρίσεις πανικού;
Οι υφιστάμενες ιατρικές συστάσεις αναφοράς δεν παρουσιάζουν τον βιοσυντονισμό ως αναγνωρισμένη μέθοδο αντιμετώπισης του άγχους, των κρίσεων πανικού ή, γενικότερα, της ψυχολογικής δυσφορίας. Για αυτές τις περιπτώσεις, παραπέμπουν σε αξιολόγηση από ειδικευμένους επαγγελματίες και σε προσεγγίσεις των οποίων η αποτελεσματικότητα είναι τεκμηριωμένη.
Οι συστάσεις αναγνωρισμένων οργανισμών υγείας, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και το βρετανικό NICE (αρχειοθετημένο εδώ και εδώ), αναφέρουν ότι οι αγχώδεις διαταραχές και οι κρίσεις πανικού μπορούν να αντιμετωπιστούν με παρεμβάσεις των οποίων η αποτελεσματικότητα είναι τεκμηριωμένη. Σε αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι ψυχολογικές θεραπείες που βασίζονται στις αρχές της γνωστικής συμπεριφορικής θεραπείας, οι τεχνικές διαχείρισης του στρες, η δομημένη αυτοβοήθεια και, ανάλογα με την περίπτωση, ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές που συνταγογραφούνται και παρακολουθούνται από γιατρό. Ο βιοσυντονισμός δεν περιλαμβάνεται στις θεραπείες που προτείνονται από τους οργανισμούς αυτούς για το άγχος, τις κρίσεις πανικού ή την κατάθλιψη.
Κατά τη διάρκεια μιας κρίσης πανικού, ορισμένες οδηγίες ψυχολογικών πρώτων βοηθειών μπορούν να βοηθήσουν το άτομο να διαχειριστεί το επεισόδιο: να επιβραδύνει την αναπνοή του, να εστιάσει στο άμεσο περιβάλλον του, να χρησιμοποιήσει τεχνικές αισθητηριακής γείωσης και να υπενθυμίσει στον εαυτό του ότι οι αισθήσεις, αν και πολύ δυσάρεστες, συνήθως υποχωρούν σταδιακά (αρχειοθετημένο εδώ). Ωστόσο, αυτές οι πρακτικές δεν αντικαθιστούν την επαγγελματική φροντίδα όταν οι κρίσεις είναι συχνές, περιοριστικές ή συνδέονται με άλλα ψυχολογικά συμπτώματα. Τα άτομα που αντιμετωπίζουν τέτοιες καταστάσεις θα πρέπει να ζητούν συμβουλή από γιατρό, ψυχολόγο ή εξειδικευμένο ψυχίατρο, ώστε να λάβουν αξιολόγηση και υποστήριξη βασισμένες σε αναγνωρισμένες συστάσεις.
Το Fact Check Cyprus έχει δημοσιεύσει στο παρελθόν άρθρο επαλήθευσης σχετικά με τον βιοσυντονισμό εδώ.
Συμπέρασμα
Παρότι ο βιοσυντονισμός υπάρχει ως πρακτική «εναλλακτικής ιατρικής», δεν αναγνωρίζεται ως ιατρική θεραπεία βασισμένη σε ισχυρά επιστημονικά τεκμήρια για ψυχολογικές διαταραχές όπως το άγχος ή οι κρίσεις πανικού. Τα επιστημονικά στοιχεία είναι ανεπαρκή και καμία ιατρική αρχή δεν αναγνωρίζει τον βιοσυντονισμό ως αποτελεσματική θεραπεία. Επιπλέον, η σήμανση των συσκευών βιοσυντονισμού δεν αρκεί για να αποδείξει την αποτελεσματικότητά της για οποιαδήποτε πάθηση. Οι επίσημες συστάσεις για τις αγχώδεις διαταραχές ή τις κρίσεις πανικού αναφέρουν αποδεδειγμένες θεραπείες, όπως οι ψυχολογικές θεραπείες και, ανάλογα με την περίπτωση, ορισμένα φάρμακα. Ο βιοσυντονισμός δεν περιλαμβάνεται στις θεραπείες που συνιστώνται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ή από άλλους ορανισμούς, όπως το βρετανικό Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Κλινικής Αριστείας, NICE, για αυτές τις διαταραχές και ανήκει αποκλειστικά στο χώρο της ψευδοεπιστήμης.
