Ισχυρισμός: Η Alexandria Ocasio-Cortez έκανε ναζιστικό χαιρετισμό.
Συμπέρασμα: Ο ισχυρισμός ότι η Alexandria Ocasio-Cortez έκανε ναζιστικό χαιρετισμό είναι ψευδής. Το βίντεο από τη συγκέντρωση της στην Αστόρια της Νέας Υόρκης, αποδεικνύει ότι δεν κάνει ναζιστικό χαιρετισμό και διαστρεβλώθηκε σκόπιμα.
Αυτοί οι ισχυρισμοί άρχισαν να κυκλοφορούν ευρέως στα κοινωνικά δίκτυα μετά από περιστατικό όπου ο Έλον Μασκ κατηγορήθηκε ότι έκανε αντίστοιχο χαιρετισμό, προκαλώντας έντονες συζητήσεις.
Τι ισχύει:
Πρόσφατα κυκλοφόρησε μια εικόνα που ισχυρίζεται ότι η Alexandria Ocasio-Cortez (AOC) έκανε ναζιστικό χαιρετισμό κατά τη διάρκεια δημόσιας εμφάνισης.
Το βίντεο προέρχεται από ανάρτηση σε λογαριασμό του εξωτερικού στο X που συγκέντρωσε σχεδόν 80 εκατομμύρια θεάσεις.
Για να επαληθευτεί η αυθεντικότητα της εικόνας και να βρούμε το αρχικό βίντεο, χρησιμοποιήθηκε το εργαλείο Google Reverse Image Search. Αναλύοντας το στιγμιότυπο διαπιστώθηκε ότι η εικόνα προέρχεται από ενα βίντεο το οποίο καταγράφηκε πριν από δύο χρόνια σε συγκέντρωση της Alexandria Ocasio-Cortez στο Astoria, Queens, για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ το 2022.
Το βίντεο δείχνει την Alexandria Ocasio-Cortez να μιλάει σε υποστηρικτές της, χρησιμοποιώντας φυσικές χειρονομίες για να τονίσει τα λόγια της. Η συγκεκριμένη εικόνα που κυκλοφορεί απομονώνει μερικά καρέ από το βίντεο, αλλοιώνοντας το πραγματικό νόημα της κίνησης.
Τα εξεταζόμενα καρέ από το βίντεο δείχνουν ότι η κίνηση της είναι μέρος φυσικών χειρονομιών κατά την ομιλία της. Το βίντεο από την εκδήλωση της Alexandria Ocasio-Cortez στην Αστόρια, στο Κουίνς της Νέας Υόρκης, για τις ενδιάμεσες εκλογές πριν από 2 χρόνια, δείχνει ξεκάθαρα ότι η κίνηση της χειρονομίας της απομονώθηκε και παρουσιάστηκε εκτός πλαισίου.
Συμπέρασμα: Ο ισχυρισμός ότι η Alexandria Ocasio-Cortez έκανε ναζιστικό χαιρετισμό είναι ψευδής. Το βίντεο από τη συγκέντρωση της στην Αστόρια της Νέας Υόρκης αποδεικνύει ότι δεν κάνει ναζιστικό χαιρετισμό και διαστρεβλώθηκε σκόπιμα.
Ισχυρισμοί: 1. H Blackrock αγόρασε μεγάλες ποσότητες ουκρανικής γης, πόρων και υποδομών σε χαμηλές τιμές. 2.Οι ρωσικές δυνάμεις έχουν θέσει υπό τον έλεγχό τους μεγάλα κοιτάσματα λιθίου στην περιοχή του Λουγκάνσκ και 3. 20 εκατομμύρια Ουκρανοί από έναν συνολικό πληθυσμό 45 εκατομμυρίων έχουν εγκαταλείψει τη χώρα.
Συμπέρασμα: Oι ισχυρισμοί σχετικά με την κυριότητα της Blackrock επί των ουκρανικών πόρων, την κλίμακα των κοιτασμάτων λιθίου υπό ρωσικό έλεγχο και την έκταση της εκτόπισης του πληθυσμού είναι είτε αβάσιμοι είτε παραποιημένοι. Εκπρόσωποι της Blackrock έχουν δηλώσει προηγουμένως ότι δεν κατέχουν γη στην Ουκρανία και ότι η γεωργική γη, η οποία αποτελεί την πλειονότητα της έκτασης της Ουκρανίας, δεν μπορεί να ανήκει σε ξένα άτομα ή εταιρείες, ενώ η εταιρεία δεν διατηρεί ουκρανικές θυγατρικές. Ενώ οι ρωσικές δυνάμεις έχουν αναλάβει τον έλεγχο της περιοχής Kruta Balka, η οποία πιστεύεται ότι διαθέτει αποθέματα λιθίου, η ουκρανική κυβέρνηση εξακολουθεί να ελέγχει τη συντριπτική πλειοψηφία των περιοχών με αποθέματα λιθίου και κανένα από τα κοιτάσματα λιθίου της Ουκρανίας δεν έχει αξιοποιηθεί μέχρι στιγμής. Οι τρέχουσες πληθυσμιακές εκτιμήσεις του ΟΗΕ δείχνουν ότι 6,8 εκατομμύρια πρόσφυγες έχουν εγκαταλείψει την Ουκρανία από την έναρξη του πολέμου, αφήνοντας τη χώρα με πληθυσμό 37,9 εκατομμύρια.
Πρόσφατη ανάρτηση στο Twitter/X επανέλαβε τους ισχυρισμούς για την Blackrock, προσθέτοντας ότι οι Ρώσοι έχουν καταλάβει μεγάλα κοιτάσματα λιθίου κοντά στο Λουγκάνσκ και ότι 20 εκατομμύρια Ουκρανοί έχουν εγκαταλείψει τη χώρα.
Η ιδιοκτησία της Blackrock σε ουκρανικά περιουσιακά στοιχεία
Η Blackrock είναι μια αμερικανική πολυεθνική επενδυτική εταιρεία, η οποία είναι σήμερα ο μεγαλύτερος διαχειριστής περιουσιακών στοιχείων στον κόσμο. Τον Δεκέμβριο του 2024 είχε υπό διαχείριση 11,6 τρισεκατομμύρια δολάρια σε περιουσιακά στοιχεία.
Ο ισχυρισμός ότι «η Ουκρανία έχει πωληθεί στην Blackrock» είναι ένας ισχυρισμός που επαναλήφθηκε ακόμη και από Ρώσους αξιωματούχους στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, οι οποίοι ισχυρίστηκαν ότι η χώρα εκχωρεί κρατική κυριαρχία στην εταιρεία.
Τον Ιανουάριο του 2023, κατά τη διάρκεια του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ,ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Blackrock Larry Fink συζήτησε τη δημιουργία ενός Ταμείου Ανασυγκρότησης της Ουκρανίας με στόχο την εξεύρεση επενδυτών για τη χρηματοδότηση της ανασυγκρότησης της χώρας μετά τον πόλεμο. Η ουκρανική κυβέρνηση είχε προηγουμένως υπογράψει συμφωνία με την Blackrock Financial Market Advisory τον Νοέμβριο του 2022 σχετικά με τη δημιουργία ενός οδικού χάρτη για την υλοποίηση του επενδυτικού πλαισίου.
Σε απάντηση προηγούμενου διαψευσμένου ισχυρισμού που κυκλοφόρησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε δημοσιεύματα κινεζικών και ρωσικών μέσων ενημέρωσης ότι η Blackrock είχε ζητήσει από την ουκρανική κυβέρνηση να μην θάβει νεκρούς Ουκρανούς στρατιώτες σε γεωργική γη που της ανήκει στη χώρα, εκπρόσωπος της Blackrock είχε δηλώσει στο Asia Fact Check Lab τον Αύγουστο του 2024 ότι η εταιρεία «δεν κατέχει καμία γη στην Ουκρανία».
Σύμφωνα με την ουκρανική νομοθεσία, οι ξένες εταιρείες και οι ιδιώτες απαγορεύεται να αγοράζουν καλλιεργήσιμη γη (γεωργική γη), η οποία αποτελεί περισσότερο από το ήμισυ της γης της χώρας.
Σύμφωνα με τον τελευταίο υποβληθέντα κατάλογο των θυγατρικών της Blackrock η εταιρεία δεν έχει θυγατρικές εταιρείες που να βρίσκονται στην Ουκρανία.
Λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις πληροφορίες και την έκταση των προηγούμενων ψευδών ισχυρισμών σχετικά με την εμπλοκή της Blackrock στην Ουκρανία, ο ισχυρισμός ότι έχει αγοράσει μεγάλες εκτάσεις, πόρους και υποδομές της χώρας είναι ψευδής.
Ρωσικός έλεγχος των ουκρανικών κοιτασμάτων λιθίου
Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε το Σεπτέμβριο του 2024,τα κοιτάσματα λιθίου της Ουκρανίας βρίσκονται στις περιοχές Polokhivske, Dobra, Shevchenkivske και Kruta Balka. Από αυτά, το Kruta Balka βρίσκεται σε τμήμα της χώρας που βρίσκεται σήμερα υπό τον έλεγχο των ρωσικών δυνάμεων, ενώ τα δύο προηγούμενα παραμένουν υπό τον έλεγχο της ουκρανικής κυβέρνησης. Το κοίτασμα λιθίου Shevchenkivske κοντά στο Ντονέτσκ βρίσκεται κοντά στη γραμμή του μετώπου. Το 2017, η εταιρεία «Ukrlitiivydobuvannia» έλαβε ειδική άδεια για την εξόρυξη λιθίου από το κοίτασμα Polokhivske, το μεγαλύτερο από τα τέσσερα προαναφερθέντα, με δηλωμένη παραγωγικότητα 1,5 εκατ. τόνους μεταλλεύματος ετησίως. Επί του παρόντος, αξιολογούνται τα αποθέματα και ώστε να εξαχθούν συμπεράσματα για την παραγωγή και την αναζήτηση χρηματοδότησης.
Τα Shevchenkivske και Kruta Balka βρίσκονται στις περιοχές Donetsk και Zaphorizhzhia, οι οποίες βρίσκονται κοντά στο Lugansk. Τα κοιτάσματα λιθίου στο Shevchenkivske εκτιμώνται σε 13,8 εκατομμύρια τόνους μεταλλεύματος λιθίου από τις κρατικές υπηρεσίες γεωλογίας και υπεδάφους, ενώ τα αποθέματα λιθίου στο Kruta Balka παραμένουν ανεξερεύνητα, αν και πιστεύεται ότι είναι το μικρότερο από τα τέσσερα ουκρανικά κοιτάσματα.
Σύμφωνα με το ίδιο ερευνητικό έγγραφο, τα κοιτάσματα λιθίου της Ουκρανίας εκτιμώνται σε 500.000 τόνους (έως και 10% των παγκόσμιων αποθεμάτων) με την παγκόσμια ζήτηση για το υλικό να έχει ήδη αυξηθεί και αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω σημαντικά λόγω της ζήτησης για μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων.
Μια αξιολόγηση από ερευνητές του Παρατηρητηρίου Συγκρούσεων και Περιβάλλοντος σχετικά με τα κατεχόμενα κοιτάσματα τον Μάιο του 2024 υποστήριξε ότι «η εκμετάλλευσή τους δεν θα ήταν απλή» και θα απαιτούσε «σημαντικές επενδύσεις τόσο σε υποδομές όσο και σε προσωπικό».
Ενώ η Ρωσία μπορεί να έχει πάρει τον έλεγχο των κοιτασμάτων λιθίου στην περιοχή του Λουγκάνσκ, το να τα χαρακτηρίζει κανείς ως τεράστια, όταν επί του παρόντος όλα τα κοιτάσματα λιθίου στην Ουκρανία είναι ανεξερεύνητα και δεν έχουν αξιοποιηθεί και δεδομένου του σημαντικού κόστους που συνεπάγεται κάτι τέτοιο, ο ισχυρισμός αυτός είναι εν μέρει αληθινός αλλά παραπλανητικός ως προς τη χροιά του.
Μεγάλης κλίμακας αναχώρηση του ουκρανικού πληθυσμού
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Προσφύγων του ΟΗΕ, 6,8 εκατομμύρια πρόσφυγες από την Ουκρανία έχουν καταγραφεί παγκοσμίως από τον Νοέμβριο του 2024. Επιπλέον 4 εκατομμύρια άνθρωποι είναι εσωτερικά εκτοπισμένοι εντός της Ουκρανίας σύμφωνα με την ίδια πηγή.
Η Πολωνία έχει υποδεχθεί τον μεγαλύτερο αριθμό Ουκρανών προσφύγων, φιλοξενώντας σχεδόν το 60% όλων των προσφύγων από την Ουκρανία.
Ο Πίνακας Πληθυσμού του ΟΗΕ για το 2024 καταγράφει τον πληθυσμό της Ουκρανίας μέχρι 37,9 εκατομμύρια, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων που βρίσκονται στα κατεχόμενα από τη Ρωσία εδάφη.
Οι ισχυρισμοί ότι «έχουν απομείνει λιγότεροι από 20 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ουκρανία» άρχισαν να εμφανίζονται για πρώτη φορά στα ρωσικά μέσα ενημέρωσης και στις αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά από μια συνέντευξη του πρώην συνταγματάρχη του αμερικανικού στρατού Douglas MacGregor στο κανάλι του YouTube Judging Freedom τον Μάιο του 2024, στην οποία ανέφερε τον αριθμό, χωρίς να παρέχει καμία απόδειξη.
Ο MacGregor έχει υποστηρίξει ηχηρά τη ρωσική προσάρτηση της Κριμαίας το 2014, εμφανιζόμενος στο ρωσικό κρατικό δίκτυο RT, όπου ισχυρίστηκε ότι οι Ανατολικοί και Νότιοι Ουκρανοί είναι «καθαρά Ρώσοι», ενώ μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, εμφανίστηκε σε διάφορα προγράμματα του Fox News στις ΗΠΑ για να υποστηρίξει τις ενέργειες της Ρωσίας.
Επομένως, ο ισχυρισμός ότι 20.000.000 Ουκρανοί έχουν εγκαταλείψει τη χώρα από τους 45.000.000 είναι επίσης ψευδής, καθώς δεν υπάρχουν πραγματικά στοιχεία που να υποστηρίζουν αυτόν τον ισχυρισμό.
Συμπέρασμα
Ο ισχυρισμός ότι η Blackrock έχει αγοράσει μεγάλες ποσότητες ουκρανικής γης, πόρων και υποδομών είναι ψευδής, καθώς εκπρόσωποι της εταιρείας έχουν δηλώσει στο παρελθόν ότι δεν κατέχουν καμία γη στην Ουκρανία, ενώ η γεωργική γη, η οποία αποτελεί την πλειονότητα της έκτασης της Ουκρανίας, δεν μπορεί να ανήκει σε ξένα άτομα ή εταιρείες.
Οι αναφορές για την ανάληψη από τη Ρωσία του ελέγχου μεγάλων κοιτασμάτων λιθίου στην περιοχή του Λουγκάνσκ είναι εν μέρει αληθινές αλλά παραπλανητικές. Ενώ οι ρωσικές δυνάμεις έχουν αναλάβει τον έλεγχο της τοποθεσίας Kruta Balka, η οποία πιστεύεται ότι διαθέτει αποθέματα λιθίου, η ουκρανική κυβέρνηση εξακολουθεί να ελέγχει τη συντριπτική πλειονότητα των τοποθεσιών με αποθέματα λιθίου, και κανένα από τα κοιτάσματα λιθίου της Ουκρανίας δεν έχει αξιοποιηθεί σε αυτό το σημείο.
Η δήλωση ότι 20 εκατομμύρια Ουκρανοί έχουν εγκαταλείψει τη χώρα είναι ψευδής και προέρχεται από αβάσιμους ισχυρισμούς ενός πρώην συνταγματάρχη του αμερικανικού στρατού, ο οποίος έχει εκφράσει έντονες φιλορωσικές απόψεις μέσω των εμφανίσεών του στα μέσα ενημέρωσης από το 2014. Οι τρέχουσες πληθυσμιακές εκτιμήσεις του ΟΗΕ δείχνουν ότι 6,8 εκατομμύρια πρόσφυγες έχουν εγκαταλείψει την Ουκρανία από την έναρξη του πολέμου, αφήνοντας τη χώρα με πληθυσμό 37,9 εκατομμύρια.
Ισχυρισμός:Βίντεο δείχνει την στιγμή που οι ουκρανικές δυνάμεις στέλνουν 3 πυραύλους HIMARS από το Kursk προς την Ρωσία τον Ιανουάριο του 2025.
Συμπέρασμα: Το βίντεο δημοσιεύθηκε αρχικά τον Σεπτέμβριο του 2022 και ενδέχεται να δείχνει την πυραυλική επίθεση που έπληξε την πόλη Belgorod της Ρωσίας στις 15 Σεπτεμβρίου 2022.
Ο εξεταζόμενος ισχυρισμός
Στις εξεταζόμενες αναρτήσεις διαβάζουμε τα εξής: Μέσα από το κατεχόμενο kursκ βομβαρδίζουν με himars οι ουκρανοι την ρωσία. Το είχε προβλέψει ο καλεντερίδης το 2022 [βίντεο]
Ανάλυση του ισχυρισμού
Σύμφωνα με σχετικό δελτίο τύπου του Ρωσικού Πρακτορείου Ειδήσεων TASS, τις πρωινές ώρες της 20ης Ιανουαρίου 2025 σημειώθηκε πυραυλική επίθεση με 2 πυραύλους HIMARS από τις ουκρανικές δυνάμεις στο χωριό Bekhtery στην περιοχή της Χερσώνας. Η επίθεση αναφέρθηκε ότι τραυμάτισε 21 άτομα.
Ωστόσο το επίμαχο βίντεο το οποίο κυκλοφόρησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν έχει καμία σχέση με το εν λόγω συμβάν. Πραγματοποιώντας αντίστροφη αναζήτηση εικόνας στα επιμέρους καρέ του βίντεο, χρησιμοποιώντας το εργαλείο InVid, εντοπίστηκε μια από τις αρχικές αναπαραγωγές του βίντεο στις 16 Σεπτεμβρίου 2022 στο Twitter.
Το περιστατικό που απεικονίζεται στο επίμαχο βίντεο φαίνεται πως συμπίπτει χρονικά με πυραυλική επίθεση η οποία σημειώθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου στην πόλη Belgorod της Ρωσίας η οποία βρίσκεται 30 χιλιόμετρα από τα σύνορα με την Ουκρανία. Η ώρα που φαίνεται να έλαβε χώρα η πυραυλική επίθεση κρίνοντας από το βίντεο καθώς και η ώρα που σημειώθηκε η επίθεση στο Belgorod φαίνεται να συνδέονται, παρότι δεν υπήρξε επίσημη επιβεβαίωση από την Ουκρανία. Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι ο κυβερνήτης της Belgorod κατηγόρησε δημόσια τις ουκρανικές δυνάμεις για την επίθεση.
Συμπέρασμα
Το βίντεο που κυκλοφόρησε στα social media και δείχνει πυραυλική επίθεση δεν έλαβε χώρα τον Ιανουάριο του 2025. Από σχετική αναζήτηση βρέθηκε ότι πρόκειται για βίντεο που αναρτήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2022. Παρότι δεν υπήρξε επίσημη επιβεβαίωση από την Ουκρανία, η ημερομηνία που αναρτήθηκε το βίντεο συμπίπτει χρονικά με επίθεση που έλαβε χώρα στην πόλη Belgorod της Ρωσίας, για την οποία o κυβερνήτης της κατηγόρησε δημόσια τις ουκρανικές δυνάμεις, η οποία βρίσκεται 30 χιλιόμετρα μακριά από τα σύνορα με την Ουκρανία.
ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΣ: Οι ΗΠΑ διέκοψαν τις παραδόσεις όπλων, πυρομαχικών και εξοπλισμού στην Ουκρανία με εντολή του Αμερικανού προέδρου Ν.Τραμπ!
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Ο ισχυρισμός προέρχεται από αναξιόπιστες πηγές που παραπληροφορούν. Η απομάκρυνση αξιωματούχων του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας που ασχολούνται, μεταξύ άλλων και με την Ουκρανία, δεν συνοδεύεται από ανακοινώσεις για τη διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας. Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών διατηρεί τη θέση του για τη συνεχιζόμενη στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας εναντίον της Ρωσίας. Μέχρι στιγμής, δεν έχει ανακοινωθεί διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας.
Πρόσφατες αναφορές υποστηρίζουν πως υπάρχει μια σημαντική αλλαγή στην πολιτική των ΗΠΑ σχετικά με τις αποστολές όπλων στην Ουκρανία. Σύμφωνα με διάφορες πηγές (δείτε πιο κάτω), οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν όντως σταματήσει τις αποστολές όπλων στην Ουκρανία. Αυτή η ενέργεια περιλαμβάνει την απόσυρση όλων των αιτήσεων για τη διέλευση οπλικών συστημάτων μέσω συγκεκριμένων ευρωπαϊκών λιμανιών και τη διακοπή της προμήθειας όπλων και στρατιωτικού εξοπλισμού σε βάσεις του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη. Αυτή η απόφαση είναι δήθεν μέρος μιας ευρύτερης έρευνας για την κακή χρήση των κονδυλίων που διατέθηκαν για την υποστήριξη της Ουκρανίας. Επιπλέον, υπάρχουν αναφορές για υπαλλήλους του Πενταγώνου που εμπλέκονται σε αυτές τις αποστολές όπλων να απολύονται ή να τίθενται σε αναστολή από τις θέσεις τους. Ωστόσο, αυτές οι αναφορές προέρχονται από πηγές όπως η Pravda Ukraine, η Pravda EN, Pravda USA και η Pravda ES, οι οποίες είναι αναξιόπιστες, διότι ανήκουν στο ρωσικό δίκτυο παραπληροφόρησης “Pravda“, αλλιώς γνωστό και ως “Portal Combat”. Όλες οι ανωτέρω πηγές επικαλούνται αναρτήσεις στο Telegram, όπως το κανάλι το κανάλι UKR Leaks, που με τη σειρά του επικαλείται αναρτήσεις στο X, όπως αυτή του λογαριασμού “Megatron” με πάνω από 2,6 εκατομμύρια θεάσεις. Το άτομο που διαχειρίζεται το κανάλι, ονομάζεται Vasily Prozorov ο οποίος είναι πρώην αντισυνταγματάρχης της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU), που αυτομόλησε στη Ρωσία το 2018 και στο παρελθόν έχει διαδώσει ψευδείς ισχυρισμούς. To UKR Leaks έχει συσχετιστεί στο παρελθόν με την Internet Research Agency (IRA) με έδρα την Αγία Πετρούπολη, μια “φάρμα troll” που ειδικευόταν στη διασπορά παραπληροφόρησης για τον επηρεασμό της κοινής γνώμης.
Σύμφωνα ωστόσο με την Washington Post, ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ Μάικ Βαλτς ενέκρινε τον «πλήρη έλεγχο» δεκάδων αξιωματούχων του Λευκού Οίκου. Αυτό περιλαμβάνει εκείνους που είναι υπεύθυνοι για θέματα που σχετίζονται με τις βλέψεις του Ιράν για πυρηνικά όπλα, τη Βόρεια Κορέα, την κατασκοπεία στον κυβερνοχώρο και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ωστόσο, δεν έχει γίνει καμία αναφορά, ούτε έχει υπάρξει υπόνοια για διακοπή αποστολής όπλων στην Ουκρανία. Ζητήθηκε από πολλούς αξιωματούχους να αποχωρήσουν από τη θέση τους μέχρι νεοτέρας.
Στις 20/1/2025 όμως, το Bureau of Political-Military Affairs του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, εξέδωσε ανακοίνωση για τη συνεχιζόμενη υποστήριξη της Ουκρανίας εναντίον της Ρωσίας. Η ανακοίνωση έγινε την ίδια ημέρα με την ορκωμοσία του νέου προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Μεταξύ άλλων αναφέρει:
“Η Ουκρανία είναι ένας βασικός περιφερειακός στρατηγικός εταίρος που έχει αναλάβει σημαντικές προσπάθειες για τον εκσυγχρονισμό του στρατού της και την αύξηση της διαλειτουργικότητάς της με το ΝΑΤΟ. Παραμένει επείγουσα προτεραιότητα βοήθειας για την ασφάλεια η παροχή στην Ουκρανία του εξοπλισμού που χρειάζεται για να αμυνθεί ενάντια στον πόλεμο της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας.“
Σημαντικά γεγονότα ή ισχυρισμοί που γίνονται από αυτές τις πηγές συχνά απαιτούν επιβεβαίωση από πολλές, πιο ευρέως αναγνωρισμένες ανεξάρτητες ειδησεογραφικές πηγές. Στην προκειμένη περίπτωση, η έλλειψη επιβεβαίωσης από αξιόπιστες πηγές ή επίσημες δηλώσεις από κυβερνητικά όργανα που εμπλέκονται δεν επιβεβαιώνουν την ακρίβεια των ισχυρισμών που γίνονται από αυτά τα μέσα, δηλαδή το δίκτυο παραπληροφόρησης Pravda και αναρτήσεις στα ΜΚΔ.
Συμπέρασμα
Ο ισχυρισμός προέρχεται από αναξιόπιστες πηγές που παραπληροφορούν. Η απομάκρυνση αξιωματούχων του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας που ασχολούνται, μεταξύ άλλων και με την Ουκρανία, δεν συνοδεύεται από ανακοινώσεις για τη διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας. Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών διατηρεί τη θέση του για τη συνεχιζόμενη στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας εναντίον της Ρωσίας. Μέχρι στιγμής, δεν έχει ανακοινωθεί διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας.
Ισχυρισμός: Η Κυβέρνηση ενέκρινε την «εισαγωγή» 90.000 αλλοδαπών μουσουλμάνων για εργασία στην Ελλάδα. Αντί να προωθήσει πολιτικές αύξησης των γεννήσεων των Ελλήνων προτιμάει την σταδιακή «αντικατάσταση» του πληθυσμού.
Συμπέρασμα: Ο ισχυρισμός περί εισόδου 90.000 μουσουλμάνων εργατών στη χώρα είναι ανακριβής και παραπλανητικός. Η κυβερνητική πολιτική αφορά στην είσοδο εργαζομένων από τρίτες χώρες, ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων, με στόχο την κάλυψη συγκεκριμένων κενών στην αγορά εργασίας.
Το Άρθρο έχει κυκλοφορήσει σε ιστοσελίδες παραπληροφόρησης όπως pronews.gr, e-synews.gr, briefingnews.gr, triklopodia.gr και karditsastakra.com/ ισχυρίζεται πως η Ελληνική Κυβέρνηση ενέκρινε την είσοδο 90.000 αλλοδαπών μουσουλμάνων εργατών στην Ελλάδα για το 2025. Ο ισχυρισμός εστιάζει στο θρήσκευμα των εργαζομένων, εγείροντας ανησυχίες για στοχευμένη πολιτική που αποσκοπεί στην πληθυσμιακή αλλαγή της Ελλάδας μέσω της νομιμοποίησης μεταναστών χωρίς έγγραφα, αντί της ενίσχυσης της γεννητικότητας του ελληνικού πληθυσμού. Ο ισχυρισμός φαίνεται να προέρχεται από ανάρτηση στην πλατφόρμα ‘X’ (πρώην Twitter).
Τι ισχύει
Σύμφωνα με το επίσημο κυβερνητικό έγγραφο (Πράξη 56/23-12-2024) που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η κυβέρνηση έχει εγκρίνει συνολικά 89.290 θέσεις εργασίας για πολίτες τρίτων χωρών για το έτος 2025. Από αυτές, 41.670 θέσεις αφορούν εξαρτημένη εργασία, 45.620 θέσεις εποχιακής εργασίας και 2.000 θέσεις προορίζονται για εργασία υψηλής ειδίκευσης.
Ο αρχικός ισχυρισμός περί «μουσουλμάνων εργατών» είναι παραπλανητικός για πολλούς λόγους. Πρώτον, το επίσημο έγγραφο δεν κάνει καμία απολύτως αναφορά σε θρησκευτικά κριτήρια. Οι θέσεις είναι ανοιχτές σε όλους τους πολίτες τρίτων χωρών που πληρούν τις επαγγελματικές προϋποθέσεις, ανεξαρτήτως θρησκεύματος. Δεύτερον, ο αριθμός που αναφέρεται είναι ανακριβής, καθώς το σύνολο των θέσεων είναι 89.290 και όχι 90.000. Επιπλέον, δεν γίνεται διάκριση μεταξύ μόνιμων, εποχιακών και θέσεων υψηλής ειδίκευσης, κάτι που είναι κρίσιμο για την κατανόηση της πολιτικής.
Η κυβερνητική πολιτική αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού στην ελληνική οικονομία. Βασίζεται σε ένα προσεκτικά σχεδιασμένο σύστημα ποσοστώσεων ανά τομέα και λειτουργεί μέσω επίσημων διμερών συμφωνιών. Η πολιτική εστιάζει αποκλειστικά στις οικονομικές ανάγκες και τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας, χωρίς καμία αναφορά σε δημογραφικά ή θρησκευτικά κριτήρια.
Η κατανομή των θέσεων είναι λεπτομερώς σχεδιασμένη για να καλύψει συγκεκριμένες ανάγκες της ελληνικής οικονομίας. Στον αγροτικό τομέα προβλέπονται 16.000 μόνιμες και 36.000 εποχιακές θέσεις. Στον κατασκευαστικό τομέα διατίθενται 4.950 θέσεις, ενώ σημαντικός αριθμός θέσεων κατανέμεται στον τουριστικό τομέα, συμπεριλαμβανομένου προσωπικού ξενοδοχείων και εστίασης. Η βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένης της επεξεργασίας τροφίμων, λαμβάνει επίσης σημαντικό μερίδιο των θέσεων. Επιπλέον, προβλέπονται 500 θέσεις για βοηθούς ιατρικού εργαστηρίου και 2.500 θέσεις για οικιακούς βοηθούς.
Το νομοθετικό πλαίσιο περιλαμβάνει συγκεκριμένες διμερείς συμφωνίες. Η συμφωνία με το Μπανγκλαντές (ν. 4959/2022) προβλέπει έως 4.000 εποχιακούς εργάτες, ενώ η συμφωνία με την Αίγυπτο (ν. 5009/2023) επιτρέπει την απασχόληση έως 5.000 αγροτικών εργατών. Το έγγραφο προβλέπει επίσης περιθώριο ευελιξίας 10% για την κάλυψη απρόβλεπτων αναγκών.
Η έλλειψη εργατικού δυναμικού σε κρίσιμους τομείς της ελληνικής οικονομίας, όπως η γεωργία, ο τουρισμός και οι κατασκευές, έχει οδηγήσει την κυβέρνηση στην έγκριση εισαγωγής 89.290 εργαζομένων από τρίτες χώρες για το 2025. Συγκεκριμένα, στον αγροτικό τομέα παρατηρείται έλλειψη περίπου 70.000 εργατών γης, γεγονός που απειλεί την εγχώρια παραγωγή και συμβάλλει στην αύξηση των τιμών. Παράλληλα, στον τουριστικό κλάδο, που αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας, καταγράφονται σημαντικές ελλείψεις προσωπικού, με εκτιμήσεις για περίπου 200.000 κενές θέσεις εργασίας. Η δυσκολία κάλυψης αυτών των θέσεων από Έλληνες εργαζόμενους οφείλεται σε παράγοντες όπως η γήρανση του πληθυσμού και η έλλειψη ενδιαφέροντος για συγκεκριμένες εργασίες οι οποίες συχνά χαρακτηρίζονται από σκληρές συνθήκες εργασίας, χαμηλή ελκυστικότητα, χαμηλούς μισθούς και εργοδοτική παραβατικότητα, με αποτέλεσμα τη χαμηλή εγχώρια προσφορά εργασίας.
Συμπέρασμα: Ο ισχυρισμός περί εισόδου «90.000 μουσουλμάνων εργατών» στη χώρα είναι ανακριβής και παραπλανητικός. Η κυβερνητική πολιτική αφορά στην είσοδο εργαζομένων από τρίτες χώρες, ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων, με στόχο την κάλυψη συγκεκριμένων κενών στην αγορά εργασίας.
Ισχυρισμός: Η κατανάλωση μηλόξυδου πριν από κάθε γεύμα καίει το λίπος και βοηθά στην απώλεια βάρους, μειώνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και αποτρέπει τις αιχμές στα επίπεδα ινσουλίνης.
Συμπέρασμα: Το μηλόξυδο έχει οφέλη, αλλά πρέπει να χρησιμοποιείται ως συμπληρωματικό εργαλείο και όχι ως κύριο μέσο για την απώλεια βάρους ή τη διαχείριση του σακχάρου. Συμβάλλει σε μέτρια απώλεια βάρους, μειώνει το σάκχαρο και βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Αφενός, όμως, δεν αντικαθιστά την υγιεινή διατροφή, την άσκηση ή τη φαρμακευτική αγωγή, αφετέρου δεν αποτελεί «θαυματουργή λύση» για την καύση λίπους ή τη διαχείριση του διαβήτη.
Τι Ισχύει
Στις 8 Ιανουαρίου 2025, ένα ποστ στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, και συγκεκριμένα στο Facebook, ανέφερε ότι η κατανάλωση μηλόξυδου πριν από κάθε γεύμα:
Καίει το λίπος και βοηθά στην απώλεια βάρους.
Μειώνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.
Αποτρέπει τις αιχμές στα επίπεδα ινσουλίνης.
Ισχυρισμός 1: Μηλόξυδο και Απώλεια Βάρους
Το μηλόξυδο έχει συνδεθεί με την απώλεια βάρους, αλλά οι επιδράσεις του είναι περιορισμένες.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry (2009) παρακολούθησε 175 άτομα που κατανάλωναν καθημερινά 15-30 ml μηλόξυδου για 12 εβδομάδες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες έχασαν κατά μέσο όρο 1-2 κιλά περισσότερο από εκείνους που δεν κατανάλωναν μηλόξυδο. Η απώλεια βάρους αποδίδεται κυρίως στην αίσθηση κορεσμού που προκαλεί, μειώνοντας την κατανάλωση θερμίδων.
Καθως και στην σταθεροποίηση του σακχάρου, που μειώνει την αποθήκευση λίπους.
Συμπέρασμα: Το μηλόξυδο δεν καίει λίπος. Μπορεί να συμβάλει σε μέτρια απώλεια βάρους, κυρίως μέσω της μείωσης της όρεξης και της σταθεροποίησης των επιπέδων σακχάρου. Ωστόσο, η επίδραση είναι περιορισμένη και απαιτείται συνδυασμός με υγιεινή διατροφή και άσκηση.
Ισχυρισμός 2: Μηλόξυδο και Μείωση Σακχάρου
Υπάρχουν πολλές μελέτες που επιβεβαιώνουν τη δράση του μηλόξυδου στη ρύθμιση του σακχάρου. Μελέτη στο Diabetes Care (2004) έδειξε ότι η κατανάλωση 2 κουταλιών μηλόξυδου πριν από γεύμα πλούσιο σε υδατάνθρακες μείωσε το σάκχαρο στο αίμα μετά το γεύμα κατά 20-30% σε άτομα με διαβήτη τύπου 2. Το μηλόξυδο δρα επιβραδύνοντας τη διάσπαση των υδατανθράκων στο έντερο και μειώνοντας την απορρόφηση της γλυκόζης. Αυτό το καθιστά χρήσιμο εργαλείο για τη διαχείριση του σακχάρου, ειδικά για άτομα με προδιαβήτη ή διαβήτη τύπου 2.
Συμπέρασμα: Το μηλόξυδο μπορεί να μειώσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα μετά τα γεύματα. Αν και οι επιδράσεις είναι μέτριες, αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για τη διαχείριση του σακχάρου, ειδικά για άτομα με προβλήματα ρύθμισης της γλυκόζης. Ωστόσο δεν αντικαθιστά τη φαρμακευτική αγωγή.
Ισχυρισμός 3: Μηλόξυδο και Ινσουλίνη
Η ινσουλίνη είναι μια ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο στο αίμα. Η κατανάλωση μηλόξυδου μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη. Μελέτη στο European Journal of Clinical Nutrition έδειξε ότι το μηλόξυδο βελτίωσε την ευαισθησία στην ινσουλίνη κατά 19-34% σε άτομα με αντίσταση στην ινσουλίνη.
Συμπέρασμα: Το μηλόξυδο μπορεί να βελτιώσει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και να συμβάλει στη σταθεροποίηση των επιπέδων σακχάρου μετά από γεύματα. Παρόλα αυτά, η δράση του είναι περιορισμένη και δεν αποτρέπει πλήρως τις αιχμές.
Πιθανές Παρενέργειες από την υπερβολική κατανάλωση μηλόξυδου μπορεί να προκαλέσει προβλήματα:
Διάβρωση του σμάλτου των δοντιών: Το οξικό οξύ μπορεί να φθείρει τα δόντια, αν το μηλόξυδο καταναλώνεται αδιάλυτο.
Ερεθισμός του οισοφάγου: Η κατανάλωση μηλόξυδου χωρίς αραίωση μπορεί να προκαλέσει κάψιμο ή δυσφορία.
Πτώση καλίου: Υπερβολική κατανάλωση μπορεί να οδηγήσει σε υποκαλιαιμία, επηρεάζοντας τη λειτουργία των μυών και της καρδιάς.
Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα: Ειδικά για άτομα που παίρνουν διουρητικά, ινσουλίνη ή φάρμακα για το διαβήτη.
Συμπέρασμα: Το μηλόξυδο έχει οφέλη, αλλά πρέπει να χρησιμοποιείται ως συμπληρωματικό εργαλείο και όχι ως κύριο μέσο για απώλεια βάρους ή διαχείριση σακχάρου. Συμβάλλει σε μέτρια απώλεια βάρους, μειώνει το σάκχαρο και βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Δεν αντικαθιστά την υγιεινή διατροφή, την άσκηση ή τη φαρμακευτική αγωγή. Δεν αποτελεί «θαυματουργή λύση» για την καύση λίπους ή τη διαχείριση του διαβήτη.
Ισχυρισμός: Η γαλακτοβιομηχανία Όλυμπος επενδύει στην παραγωγή τροφίμων από έντομα μέσω της εταιρείας Nutribugs A.E., γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις και εκκλήσεις για μποϊκοτάζ, όπως φαίνεται σε δημοσιεύματα και αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα.
Συμπέρασμα: Ο ισχυρισμός ότι η γαλακτοβιομηχανία Όλυμπος επενδύει σε τρόφιμα από έντομα είναι αναληθής. Η εταιρεία έχει επίσημα δηλώσει ότι δεν εμπλέκεται σε τέτοιες δραστηριότητες, ενώ οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της Nutribugs δεν επηρεάζουν τη λειτουργία και την κατεύθυνση του ομίλου Ελληνικά Γαλακτοκομεία με φίρμες όπως Όλυμπος, Ροδόπη, Τυράς, Αγνό, Δουμπιά και Κλιάφα. Η Nutribugs συνιστά μια πλήρως αυτόνομη επιχειρηματική οντότητα, παρότι ιδρύθηκε από μέλη της οικογένειας Σαράντη. Η γαλακτοβιομηχανία Όλυμπος διατηρεί τον παραδοσιακό της προσανατολισμό, χωρίς καμία —ούτε άμεση ούτε έμμεση— εμπλοκή στις δραστηριότητες της Nutribugs.
Τα έντομα αναδεικνύονται ως μια επαναστατική λύση στην παγκόσμια ανάγκη για βιώσιμες πηγές πρωτεΐνης, προσφέροντας εντυπωσιακά περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα. Εκτεταμένες επιστημονικές μελέτες καταδεικνύουν την αξιοσημείωτη αποδοτικότητά τους στη μετατροπή τροφής σε πρωτεΐνη, ξεπερνώντας κατά πολύ τις παραδοσιακές μεθόδους κτηνοτροφίας. Συγκεκριμένα, η παραγωγή ενός κιλού εντόμων απαιτεί μόλις 2 κιλά τροφής, επιδεικνύοντας εξαιρετική αποδοτικότητα συγκριτικά με άλλες πηγές ζωικής πρωτεΐνης: το κοτόπουλο χρειάζεται 2,5 κιλά τροφής, το χοιρινό 5 κιλά, ενώ το βόειο κρέας απαιτεί έως και 10 κιλά για την παραγωγή της ίδιας ποσότητας. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εξοικονόμηση υδάτινων πόρων. Ενώ η παραγωγή ενός κιλού κοτόπουλου καταναλώνει 2.300 λίτρα νερού, του χοιρινού 3.500 λίτρα και του βοείου κρέατος ένα εκπληκτικό εύρος 22.000-43.000 λίτρα, τα έντομα απαιτούν ελάχιστο νερό για την εκτροφή τους, καθιστώντας τα μια εξαιρετικά βιώσιμη επιλογή για το μέλλον της διατροφής.
Παρά τα αδιαμφισβήτητα περιβαλλοντικά και διατροφικά οφέλη, η ενσωμάτωση των εντόμων στη δυτική διατροφή συναντά σημαντικές κοινωνικοπολιτισμικές προκλήσεις. Εκτενείς κοινωνιολογικές μελέτες αποκαλύπτουν μια βαθιά ριζωμένη επιφυλακτικότητα των δυτικών κοινωνιών απέναντι στην εντομοφαγία, φαινόμενο που οι ερευνητές αποδίδουν σε παγιωμένες διατροφικές συνήθειες και πολιτισμικές νόρμες αιώνων.Η μετάβαση προς την αποδοχή των εντόμων ως εναλλακτική πηγή πρωτεΐνης απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που συνδυάζει επιστημονική τεκμηρίωση, εκπαίδευση του κοινού και καινοτόμες μεθόδους παρουσίασης. Ερευνητικά ιδρύματα, εταιρείες του κλάδου τροφίμων και κυβερνητικοί φορείς καλούνται να συνεργαστούν στενά για τη διαμόρφωση μιας στρατηγικής που θα γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ περιβαλλοντικής αναγκαιότητας και κοινωνικής αποδοχής. Η διαδικασία αυτή αναμένεται να εξελιχθεί σταδιακά, με έμφαση στη δημιουργία προϊόντων που ενσωματώνουν έντομα με τρόπο οικείο και ελκυστικό για το δυτικό καταναλωτή, επιτρέποντας μια ομαλή μετάβαση προς πιο βιώσιμες διατροφικές επιλογές.
Σύγχρονες δημογραφικές μελέτες αποκαλύπτουν ένα συγκεκριμένο προφίλ καταναλωτών που πρωτοστατούν στην υιοθέτηση εντόμων ως διατροφική επιλογή στις δυτικές κοινωνίες. Πρόκειται κυρίως για νέους άνδρες που χαρακτηρίζονται από τρία βασικά στοιχεία: περιορισμένη προσκόλληση στην παραδοσιακή κατανάλωση κρέατος, έντονη γαστρονομική περιέργεια και αυξημένη περιβαλλοντική συνείδηση. Η έρευνα καταδεικνύει πως όταν συνδυάζονται αυτά τα χαρακτηριστικά με χαμηλά επίπεδα νεοφοβίας τροφίμων – δηλαδή του φόβου δοκιμής νέων τροφών – η πιθανότητα αποδοχής των εντόμων ως εναλλακτική του κρέατος εκτινάσσεται στο εντυπωσιακό ποσοστό του 75%. Αυτό το εύρημα υποδεικνύει μια σημαντική ευκαιρία για τη βιομηχανία τροφίμων να στοχεύσει σε αυτό το καινοτόμο τμήμα της αγοράς, διαμορφώνοντας κατάλληλα τη στρατηγική προώθησης και ανάπτυξης προϊόντων.
Η συγκεκριμένη επιφυλακτικότητα έγινε εμφανής και στην Ελλάδα, μετά την είδηση ότι μια νέα εταιρεία που σχετίζεται με την οικογένεια της γαλακτοβιομηχανίας Όλυμπος επενδύει σε έντομα. Η παραπληροφόρηση ξεκίνησε όταν έγινε γνωστό ότι τα παιδιά των ιδιοκτητών της εταιρείας Όλυμπος, Δημήτρη και Μιχάλη Σαράντη, ίδρυσαν την εταιρεία Nutribugs Α.Ε., με στόχο την παραγωγή προϊόντων από έντομα, όπως ζωοτροφές και ενδεχομένως τρόφιμα για ανθρώπινη κατανάλωση. Το αρχικό κεφάλαιο της Nutribugs ανέρχεται σε 25.000 ευρώ, σύμφωνα με δημοσιεύματα.
Το γεγονός αυτό ερμηνεύτηκε από ορισμένους ως άμεση εμπλοκή της Όλυμπος, δεδομένου ότι τα μέλη της οικογένειας Σαράντη κατέχουν σημαντικές θέσεις στη γαλακτοβιομηχανία.
Η διασπορά ψευδών ισχυρισμών οδήγησεοδήγησαν σε έντονες αντιδράσεις και δυσφημιστική εκστρατεία στα κοινωνικά δίκτυα, όπως φαίνεται και σε ανάρτηση που κυκλοφόρησε ευρέως στο TikTok. Σε αυτήν, γίνεται κάλεσμα για αποχή από τα προϊόντα της Όλυμπος λόγω της υποτιθέμενης εμπλοκής της στην αγορά τροφίμων από έντομα. Το σύνθημα «Αποχή από όλα τα προϊόντα Όλυμπος» συνοδεύεται από μια εικόνα εντόμων, ενισχύοντας το μήνυμα.
Η απάντηση της Όλυμπος
Μετά τη διάδοση της παραπληροφόρησης, η γαλακτοβιομηχανία Όλυμπος εξέδωσε επίσημη ανακοίνωση, στην οποία ξεκαθαρίζει ότι:
Η Όλυμπος δεν έχει καμία επένδυση ή συμμετοχή στην παραγωγή τροφίμων από έντομα.
Η Nutribugs A.E. αποτελεί ανεξάρτητη επιχειρηματική πρωτοβουλία των παιδιών της οικογένειας Σαράντη και δεν σχετίζεται με την εταιρεία Όλυμπος.
Τα προϊόντα της Όλυμπος παραμένουν αποκλειστικά γαλακτοκομικά και βασίζονται στις ίδιες ποιοτικές προδιαγραφές που έχουν κερδίσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.
Η σχέση Nutribugs και Όλυμπος
Αξίζει να διευκρινιστεί πως η Nutribugs, παρότι ιδρύθηκε από μέλη της οικογένειας Σαράντη, αποτελεί μια πλήρως αυτόνομη επιχειρηματική οντότητα με ξεχωριστή νομική και οικονομική υπόσταση. Ενώ η εταιρεία επικεντρώνεται στην ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων στον τομέα των εναλλακτικών πρωτεϊνών, η γαλακτοβιομηχανία Όλυμπος διατηρεί τον παραδοσιακό της προσανατολισμό, χωρίς καμία άμεση ή έμμεση συμμετοχή στις δραστηριότητες της Nutribugs.
Συμπέρασμα
Ο ισχυρισμός ότι η γαλακτοβιομηχανία Όλυμπος επενδύει σε τρόφιμα από έντομα είναι αναληθής. Η εταιρεία έχει επίσημα δηλώσει ότι δεν εμπλέκεται σε τέτοιες δραστηριότητες, ενώ οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της Nutribugs δεν επηρεάζουν τη λειτουργία και την κατεύθυνση της Όλυμπος. Οι καταναλωτές μπορούν να είναι βέβαιοι ότι τα προϊόντα Όλυμπος παραμένουν όπως τα γνωρίζουν, χωρίς καμία σχέση με έντομα. Η Nutribugs συνιστά μια πλήρως αυτόνομη επιχειρηματική οντότητα, παρότι ιδρύθηκε από μέλη της οικογένειας Σαράντη. Η γαλακτοβιομηχανία Όλυμπος διατηρεί τον παραδοσιακό της προσανατολισμό, χωρίς καμία —ούτε άμεση ούτε έμμεση— εμπλοκή στις δραστηριότητες της Nutribugs.
ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΣ: Ο Βολοντιμίρ Ζελένσκι βγαίνει από αυτοκίνητο υπό την επήρεια ναρκωτικών.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Το βίντεο δεν είναι αληθινό. Έχει δημιουργηθεί με λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης, γεγονός που επισήμανε ο αρχικός δημιουργός του.
Ο ισχυρισμός εμφανίστηκε σε ανάρτηση που συγκέντρωσε πάνω από 25 χιλιάδες θεάσεις. Μεταξύ άλλων, κοινοποιήθηκε και από το δημοσιογράφο Ανδρέα Παράσχο, που είχε διατελέσει διευθυντής της εφημερίδας “Καθημερινή”.
Παρακολουθώντας το βίντεο, μπορούμε να δούμε πως έχει το υδατογράφημα ενός λογαριασμού στο TikTok (hapak_vasul):
Ο συγκεκριμένος λογαριασμός έχει δημοσιεύσει μια σειρά από παρεμφερή βίντεο που απεικονίζουν τον Ουκρανό πρόεδρο. Το επίμαχο βίντεο έχει συγκεντρώσει 4,6 εκατομμύρια θεάσεις. Ωστόσο, ο δημιουργός του επισήμανε πως έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη. Πρόκειται δηλαδή για ένα deepfake βίντεο.
Εκτός από την επισήμανση του δημιουργού, μια προσεκτική εξέταση του βίντεο φανερώνει πως έχει δημιουργηθεί με λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης. Μπορούμε για παράδειγμα να δούμε στα παρακάτω καρέ πως το πρόσωπο, αν και μοιάζει, δεν είναι το ίδιο με αυτό του Βολοντιμίρ Ζελένσκι. Επίσης, παρατηρούμε χαρακτηριστικές παραμορφώσεις στα χέρια, ξεκάθαρο σημάδι πως το βίντεο έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ζελένσκι έχει στοχοποιηθεί με πλαστά βίντεο. Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι το βίντεο που δήθεν τον απεικονίζει να χορεύει τον χορό της κοιλιάς. Οι ισχυρισμοί πως είναι χρήστης ναρκωτικών, αποτελούν ένα συχνό αφήγημα της ρωσικής προπαγάνδας.
Για να εντοπίσετε ένα deepfake βίντεο ή μια εικόνα, θα πρέπει να προσέξετε για ασυνέχειες και σφάλματα. Για παράδειγμα, μη φυσιολογική κίνηση ή διαστολή της κόρης και το ασύγχρονο ανοιγοκλείσιμο των ματιών. Παρουσία τεχνητού ψηφιακού “θορύβου” στα βίντεο, κακή συγχρονισμένη κίνηση των χειλιών και μη φυσικές ή λανθασμένες σκιές στο πρόσωπο ή το περιβάλλον.
Συμπέρασμα
Το βίντεο δεν είναι αληθινό. Έχει δημιουργηθεί με λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης, γεγονός που επισήμανε ο αρχικός δημιουργός του.
Ισχυρισμός: Μυστηριώδης ομίχλη που σαρώνει τις ΗΠΑ πυροδοτεί φόβους και συνδέεται με βιολογικό πόλεμο ή στρατιωτικά πειράματα, όπως η «Επιχείρηση Sea Spray» του 1950.
Συμπέρασμα: Η ομίχλη που καλύπτει περιοχές των ΗΠΑ είναι ένα τεκμηριωμένο φυσικό φαινόμενο, με τα αναφερόμενα συμπτώματα να αποδίδονται στη συγκέντρωση ατμοσφαιρικών ρύπων σε συνθήκες υψηλής υγρασίας. Παρότι ιστορικά περιστατικά, όπως το «Operation Sea-Spray», έχουν εγείρει ανησυχίες, το σύγχρονο νομικό πλαίσιο και η συνεχής επιστημονική παρακολούθηση παρέχουν αξιόπιστα δεδομένα και εγγυήσεις για τη δημόσια υγεία.
Τις τελευταίες ημέρες, η εκτεταμένη ομίχλη που έχει καλύψει διάφορες περιοχές των ΗΠΑ έχει προκαλέσει την ανησυχία των κατοίκων. Αρκετοί πολίτες αναφέρουν την παρουσία έντονων οσμών και την εμφάνιση συμπτωμάτων όπως φτάρνισμα, ερεθισμό στα μάτια και πυρετό.
Παράλληλα, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως το Χ και Τικ Τοκ κυκλοφορούν ισχυρισμοί ότι πρόκειται για αποτέλεσμα βιολογικών όπλων ή μυστικών στρατιωτικών πειραμάτων, όπως το «Operation Sea-Spray» της δεκαετίας του 1950.
Τι ισχύει:
Μερικοί χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ισχυρίζονται ότι η ομίχλη περιέχει «χημικά» ή «μικροβιακά όπλα» με σκοπό να μολύνουν τον πληθυσμό. Η φήμη αυτή συνδέεται με το «Operation Sea-Spray», ένα μυστικό πείραμα του αμερικανικού στρατού το 1950 στο Σαν Φρανσίσκο, όπου ψεκάστηκαν βακτήρια στον αέρα για να μελετηθεί η εξάπλωση μολυσματικών παραγόντων.
Το «Operation Sea-Spray» ήταν μια μυστική επιχείρηση της αμερικανικής ναυτικής δύναμης που πραγματοποιήθηκε το 1950 στο Σαν Φρανσίσκο. Στόχος ήταν να εξεταστεί πόσο ευάλωτες θα ήταν οι μεγάλες πόλεις των ΗΠΑ όπως το Σαν Φρανσίσκο, σε μια επίθεση βιοπολέμου. Στο πλαίσιο του πειράματος, οι στρατιώτες διέσπειραν βακτήρια, όπως το Serratia marcescens και το Bacillus globigii, πάνω από την περιοχή του Σαν Φρανσίσκο για να παρατηρήσουν τις επιπτώσεις του στους πολίτες. Οι καταγεγραμμένες επιπτώσεις του «Operation Sea-Spray» περιλάμβαναν περιστατικά ασθενειών μεταξύ των κατοίκων του Σαν Φρανσίσκο. Συγκεκριμένα, αναφέρθηκαν περιπτώσεις λοιμώξεων του αναπνευστικού συστήματος. Στο Νοσοκομείο Stanford καταγράφηκε η περίπτωση ενός ασθενούς, του Edward J. Nevin, ο οποίος είχε υποβληθεί πρόσφατα σε επέμβαση προστάτη, και κατέληξε από επιπλοκές που συνδέθηκαν με λοίμωξη από Serattia Marcescens.
Το «Operation Sea-Spray» αποτελεί καθοριστικό σημείο καμπής στην ιστορία της επιστημονικής δεοντολογίας, οδηγώντας στη ριζική αναθεώρηση των πρωτοκόλλων ασφαλείας για στρατιωτικά και επιστημονικά πειράματα που εμπλέκουν τον γενικό πληθυσμό. Παρότι το περιστατικό συχνά αναφέρεται σε θεωρίες συνωμοσίας, είναι κρίσιμο να επισημανθεί ότι από τη δεκαετία του 1970, τέτοιες πρακτικές έχουν απαγορευτεί ρητά από διεθνείς συμφωνίες, με προεξάρχουσα τη Σύμβαση για τα Βιολογικά Όπλα. Το σύγχρονο νομικό και ρυθμιστικό πλαίσιο, σε συνδυασμό με τους αυστηρούς μηχανισμούς επίβλεψης, διασφαλίζει την προστασία της δημόσιας υγείας και την τήρηση υψηλών προτύπων ηθικής στην έρευνα.
Η ομίχλη αποτελεί ένα φυσικό ατμοσφαιρικό φαινόμενο που εμφανίζεται όταν η θερμοκρασία του αέρα μειώνεται στο σημείο δρόσου, προκαλώντας τη συμπύκνωση των υδρατμών και τον σχηματισμό μικροσκοπικών σταγονιδίων νερού ή κρυστάλλων πάγου που αιωρούνται στην ατμόσφαιρα.
Τα σωματίδια της ομίχλης έχουν την ιδιότητα να παγιδεύουν και να συγκρατούν ατμοσφαιρικούς ρύπους και οσμές, γεγονός που εξηγεί τις έντονες οσμές που αναφέρουν οι κάτοικοι των επηρεαζόμενων περιοχών. Σε συνθήκες υψηλής υγρασίας, η ομίχλη μπορεί να επιδεινώσει αναπνευστικά συμπτώματα, όπως βήχα, δυσφορία και κόπωση – φαινόμενα που παρατηρούνται συχνότερα κατά τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες, όταν οι ατμοσφαιρικές συνθήκες ευνοούν τον σχηματισμό και την παραμονή της ομίχλης.
Συμπέρασμα:
Η ομίχλη που καλύπτει περιοχές των ΗΠΑ είναι ένα τεκμηριωμένο φυσικό φαινόμενο, με τα αναφερόμενα συμπτώματα να αποδίδονται στη συγκέντρωση ατμοσφαιρικών ρύπων σε συνθήκες υψηλής υγρασίας. Παρότι ιστορικά περιστατικά, όπως το «Operation Sea-Spray», έχουν εγείρει ανησυχίες, το σύγχρονο νομικό πλαίσιο και η συνεχής επιστημονική παρακολούθηση παρέχουν αξιόπιστα δεδομένα και εγγυήσεις για τη δημόσια υγεία.
Συνοπτικά 1. Οι έρευνες δείχνουν οτι ο έλεγχος γεγονότων “δουλεύει” και δρα προστατευτικά ενάντια στην παραπληροφόρηση 2.Τα community notes δεν έχουν αντίστοιχο αποτέλεσμα στην προστασία του κοινού 3. Οι ελεγκτές γεγονότων υπόκεινται σε αυστηρό έλεγχο από διεθνείς οργανισμούς που προστατεύουν από ιδεολογική ή αλλη μεροληψία.
Σε μια απόφαση-κεραυνό για την κοινότητα των ελεγκτών γεγονότων, ο Mark Zuckerberg, διευθυντής της Meta, ανακοινωσε τη διακοπή του προγραμματος τρίτων οργανισμών επαλήθευσης πληροφοριών (third party fact checking program – 3PFC) στις πλατφόρμες της, όπως το Facebook και το Instagram. Ωστόσο, είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι το Fact Check Cyprus δεν είναι μέλος του προγράμματος 3PFC. Παρόλο που υποστηρίζει τη σημασία της επαλήθευσης πληροφοριών, λειτουργεί ανεξάρτητα και δεν σχετίζεται με το συγκεκριμένο πρόγραμμα της Meta.Η απόφαση αυτή λήφθηκε στη βάση της “πολιτικής προκατάληψης” των ελεγκτων γεγονότων, καθώς και της ανάγκης για “περισσότερη ελευθερία έκφρασης”. Συγκεκριμένα η Meta δήλωσε ότι
Starting in the US, we are ending our third party fact-checking program and moving to a Community Notes model.
We will allow more speech by lifting restrictions on some topics that are part of mainstream discourse and focusing our enforcement on illegal and high-severity violations.
We will take a more personalized approach to political content, so that people who want to see more of it in their feeds can.
Ο ίδιος ο Zuckerberg φαινεται να οδηγήθηκε στην απόφαση αυτή για πολιτικούς λόγους. Η απόφαση είναι χρωματισμένη ιδεολογικά, αφου αμέσως μετά την εκλογή του ο νεοεκλεγής πρόεδρος της Αμερικής Donald Trump, δήλωσε την πρόθεσή του να “τσακίσει” τον περιορισμό της ελεύθερης έκφρασης και τη λογοκρισία. Αυτό εστίασε συγκεκριμένα στην κατάργηση μέτρων και οργανισμών οι οποίοι δουλεύουν για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης (mis- and dis-information).
Εν μία νυκτί λοιπόν η Meta ήρθε να αμφισβητήσει με τον πιο πανηγυρικό τρόπο το έργο που τόσα χρόνια έκαναν και κάνουν οι ελεγκτές γεγονότων για την αντιμετώπιση της μάστιγας της παραπληροφόρησης που κυκλοφορεί στα ΜΜΕ αλλά και στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Οι μεν και οι δε, ξεκίνησαν να εκφράζουν απόψεις για τη σπουδαιότητα είτε του ελέγχου γεγονότων είτε της ελευθερίας της έκφρασης. Τελικά όμως τι ισχύει; Είναι προκατειλημμένοι οι ελεγκτές γεγονότων; Έχει αποτέλεσμα το έργο τους στον έλεγχο της χειραγώγησης της κοινής γνώμης; Ας δούμε τι λένε γι’αυτό, όχι εμείς ή αυτοί, αλλά η επιστημονική κοινότητα και οι αριθμοί.
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στα Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) εξέτασε την αποτελεσματικότητα της επαλήθευσης πληροφοριών σε τέσσερις χώρες με διαφορετικά δημογραφικά χαρακτηριστικά (Αργεντινή, Νότιος Αφρική, Ηνωμένο Βασίλειο και Νιγηρία). Τα ευρήματα έδειξαν ότι η επαλήθευση βελτίωσε σημαντικά την διάκριση αληθών και ψευδών πληροφοριών, ανεξαρτήτως μορφωτικού, οικονομικού ή φυλετικού υπόβαθρου. Περαιτέρω στοιχεία προέρχονται από έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Political Behavior, η οποία αξιολόγησε παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στα κοινωνικά δίκτυα. Η μελέτη διαπίστωσε ότι η επισήμανση ψευδών τίτλων με όρους όπως «Παραπλανητικό» ή «Ψευδές» μείωσε την αξιοπιστία της παραπληροφόρησης ανάμεσα στους χρήστες, αναδεικνύοντας τη σημασία των σαφών και ορατών εργαλείων επαλήθευσης για την καταπολέμηση των ψευδών πληροφοριών. Προσφατη έρευνα από το MIT έρχεται να υποστηρίξει επιπλέον αυτά τα ευρήματα και να τονίσει τη σημασία τους στον εντοπισμό της παραπληροφόρησης.
Επιπλέον, μια μελέτη εξέτασε το πρόγραμμα Community Notes του Twitter (πρώην Birdwatch), το οποίο θέλει να υιοθετήσει και η Meta στις πλατφόρμες της. Αυτή η προσέγγιση επαλήθευσης βασίζεται σε αναφορές από το κοινό, αλλά η έρευνα ανέδειξε τους περιορισμούς της στην επαλήθευση των πληροφοριών. Η έρευνα διαπίστωσε ότι τέτοιες μέθοδοι είχαν ελάχιστη επίδραση στη μείωση της αλληλεπίδρασης με παραπλανητικά tweets, τονίζοντας τη σημασία της έγκαιρης και συστηματικής επαλήθευσης για την αποτελεσματική καταπολέμηση της παραπληροφόρησης.
Οι παραπάνω έρευνες (και άλλες παρόμοιες) δείχνουν το άμεσο θετικό αποτέλεσμα του ελέγχου γεγονότων στη διάκριση των σαφών πληροφοριών. Από την άλλη πλευρά, τις τελευταίες μέρες η επίθεση προς τους fact checkers συνοδεύεται από μία γραφική παράσταση η οποία προέρχεται από έρευνα του Πανεπιστημίου του Harvard, συμφωνα με την οποία οι ελεγκτές γεγονότων πρόσκεινται προς την αριστερά και είναι ιδεολογικά προκατειλημμένοι. Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για άρθρο του Harvard, αλλά για άρθρο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Mis/information Review που επιμελείται το Harvard Kennedy School. Το άρθρο έχει τίτλο “A survey of expert views on misinformation: Definitions, determinants, solutions, and future of the field” και οι συγγραφείς του, Ευρωπαίοι στην πλειοψηφία τους, ζήτησαν τις γνώμες των ειδικών για το θέμα της παραπληροφόρησης. Η εν λόγω γραφική παράσταση, η οποία παρουσιάζεται παρακάτω, χρησιμοποιείται στα ΜΚΔ τις τελευταίες μέρες εντελώς εκτός πλαισίου. Στο εν λόγω άρθρο οι ειδικοί τονίζουν ότι ο έλεγχος γεγονότων μπορεί να είναι αποτελεσματικός αν υιοθετηθεί καθολικά, αλλά και ότι οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης πρέπει να εντείνουν τον έλεγχο του περιεχομένου τους, με αλγόριθμους και αυστηρούς κανόνες. Και όχι βέβαια να τον χαλαρώσουν.
Και οι κατηγορίες για ιδεολογική μεροληψία εναντίον των ελεγκτών; Εδώ είναι ιδιαίτερα σημαντικός ο ρόλος των διεθνών δικτύων, όπως το Διεθνές Δίκτυο Επαλήθευσης Πληροφοριών (IFCN), στη διασφάλιση της αντικειμενικότητας, της διαφάνειας και της αμεροληψίας στην επαλήθευση πληροφοριών. Το IFCN θέτει αυστηρά πρότυπα για τα μέλη του, συμπεριλαμβανομένης της προσήλωσης σε έναν Κώδικα Αρχών που επιβάλλει την αμεροληψία, τη δικαιοσύνη, τη διαφάνεια πηγών και μεθοδολογιών, καθώς και μια σαφή πολιτική διορθώσεων. Οι οργανισμοί επαλήθευσης υπόκεινται σε ανεξάρτητη αξιολόγηση για να διαπιστευθούν από το IFCN, διασφαλίζοντας τη δέσμευσή τους στην αμεροληψία και τα υψηλά επαγγελματικά πρότυπα. Αυτό το πλαίσιο προστατεύει την αξιοπιστία των πρωτοβουλιών επαλήθευσης και αντιμετωπίζει τις κατηγορίες περί ιδεολογικής μεροληψίας, ενισχύοντας τον ρόλο τους ως κρίσιμα εργαλεία για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης παγκοσμίως. Οι πολιτικές αυτές περιγράφονται λεπτομερώς και στην ιστοσελίδα μας. Η πολιτική που ακολουθεί ο οργανισμός μας είναι η ανεξαρτησία από πολιτικά κόμματα, καθώς και η διαφάνεια στις χρηματοδοτήσεις που παρουσιάζονται λεπτομερώς δημόσια. Συγκεκριμένα:
“Δεν δεχόμαστε δωρεές από πολιτικούς και κόμματα. Τα μέλη μας απαγορεύεται να είναι μέλη κομμάτων και άλλων σχετικών οργανώσεων. Τα άρθρα μας δεν εκφράζουν προσωπικές απόψεις ή προτιμήσεις. Παραθέτουμε μόνο γεγονότα. Για να εξασφαλιστεί η αμεροληψία ενός συντάκτη, το άρθρο του ελέγχεται τουλάχιστον από έναν ακόμη, ενίοτε και από περισσότερους συντάκτες. Τα ανωτέρω δεν αναιρούν το δικαίωμα των μελών της ομάδας να έχουν πολιτικές προτιμήσεις ή απόψεις σε προσωπικό επίπεδο, αλλά η δημόσια υποστήριξη προς κόμματα και πολιτικούς απαγορεύεται. Απαγορεύεται αυστηρά να τις εκφράζουν στην αρθρογραφία τους, η οποία είναι απολύτως αμερόληπτη. Απαγορεύεται η λήψη δώρων και διευκολύνσεων από πολιτικούς, κόμματα και οργανώσεις. Η χρηματοδότηση από κόμματα και πολιτικούς απαγορεύεται. Δεν επιτρέπεται στη συντακτική μας ομάδα να συμμετέχουν εργαζόμενοι σε υψηλόβαθμες θέσεις του δημόσιου τομέα. Μέχρι σήμερα, κανένα μέλος της ομάδας μας δεν απασχολείται στο δημόσιο τομέα.”
Τι προκύπτει από τα παραπάνω; Τα μηνύματα που πρέπει να κρατήσουμε είναι τα εξής:
1. Οι έρευνες δείχνουν ότι ο έλεγχος γεγονότων “δουλεύει” και δρα προστατευτικά ενάντια στην παραπληροφόρηση
2. Τα community notes δεν έχουν αντίστοιχο αποτέλεσμα στην προστασία του κοινού
3. Οι ελεγκτές γεγονότων υπόκεινται σε αυστηρό έλεγχο από διεθνείς οργανισμούς που προστατεύουν από ιδεολογική ή αλλη μεροληψία.
Το έργο των ελεγκτών γεγονότων είναι η επαλήθευση της πληροφορίας με βάση αντικειμενικές πηγές. Στον έλεγχο των ισχυρισμών της Meta και του Zuckenberg, οι ελεγκτές πληροφοριών υποστηρίζονται από την επιστημονική κοινότητα, ενώ η Meta αποτυγχάνει. Το πραγματικό ζήτημα όμως δεν είναι ποιος θα νικήσει στη συζήτηση αυτή. Το ουσιαστικό πρόβλημα τώρα είναι το αποτέλεσμα που αυτή η απόφαση θα έχει στην πληροφόρηση του κοινού και κατ’επέκταση στη χειραγώγηση που επιχειρείται και θα ενταθεί από διάφορους φορείς
