Ισχυρισμός: Ο Ζελένσκι έχει υπογράψει συμφωνία 100 ετών για τα ορυχεία με την Βρετανία.
Συμπέρασμα: Η συμφωνία μεταξύ Ουκρανίας και Ηνωμένου Βασιλείου αποτελεί μια στρατηγική συνεργασία που αποσκοπεί στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και την οικονομική ανάπτυξη της Ουκρανίας μέσω επενδύσεων και τεχνολογικής υποστήριξης. Πουθενά στη συμφωνία δεν περιλαμβάνεται παραχώρηση των σπάνιων γαιών ή απώλειας εθνικής κυριαρχίας της Ουκρανίας προς το Ηνωμένο Βασίλειο και η συμφωνία αυτή δεν ακυρώνει τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουκρανίας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο αρχικός ισχυρισμός φαίνεται να ξεκίνησε από ανάρτηση στον λογαριασμό KanekoaTheGreat στο Χ (πρώην Twitter) στις 2 Μαρτίου 2025. Η ανάρτηση παρουσίαζε αποσπάσματα της συμφωνίας, εστιάζοντας στην πρόβλεψη για τη δημιουργία κοινής ομάδας εργασίας που θα υποστηρίζει τη στρατηγική της Ουκρανίας για τα «κρίσιμα ορυκτά» και την αξιοποίηση των φυσικών της πόρων. Ο Kanekoa έθεσε το ερώτημα πώς η Ουκρανία μπορεί να δεσμεύεται σε συμφωνία για τα ορυκτά με το Ηνωμένο Βασίλειο ενώ ταυτόχρονα υπογράφει παρόμοια συμφωνία με τις ΗΠΑ, αφήνοντας να εννοηθεί —χωρίς αποδείξεις— ότι υπάρχει παραχώρηση εθνικών πόρων.
Αμέσως μετά, ο ισχυρισμός αυτός διαδόθηκε περαιτέρω από τον ιατρό Δημήτρη Γάκης, ο οποίος σε δική του ανάρτηση υποστήριξε ότι ο Πρόεδρος Ζελένσκι υπέγραψε «μυστική» συμφωνία διάρκειας 100 ετών, υπονοώντας πως η Ουκρανία έχει ήδη “παραχωρήσει” τα δικαιώματα των σπάνιων γαιών της στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο ισχυρισμός αυτός έρχεται σε μία κρίσιμη περίοδο για την Ουκρανία και την ασφάλειά της καθώς τον τελευταίο καιρό ο Ζελένσκι βρίσκεται σε εντατικές διαπραγματεύσεις με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για την παραχώρηση μεγάλου μέρους των κερδών από τις σπάνιες γαίες της Ουκρανίας στις ΗΠΑ με αντάλλαγμα εγγυήσεις ασφάλειας της χώρας από τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον ισχυρισμό του Γάκη, η Ουκρανία έχει ήδη παραχωρήσει τα δικαιώματα από τις σπάνιες γαίες στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην ουσία κοροϊδεύει τον Τραμπ.
Τι ισχύει
Η συμφωνία 100 ετών μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ουκρανίας είναι μια στρατηγική συνεργασία που καλύπτει εννέα βασικούς πυλώνες, όπως η ενέργεια, η άμυνα, η οικονομική ανάπτυξη, η τεχνολογία και οι πολιτιστικές σχέσεις. Στον τομέα της ενέργειας, περιλαμβάνει ανάπτυξη στρατηγικής για κρίσιμα ορυκτά, μέσω υποστήριξης της Ουκρανίας για τη δημιουργία στρατηγικής που αφορά τα κρίσιμα ορυκτά (όπως οι σπάνιες γαίες) και την αναμόρφωση των κανονιστικών πλαισίων για την αξιοποίηση των φυσικών πόρων. Επίσης εξετάζεται η δυνατότητα δημιουργίας κοινής ομάδας εργασίας για την προώθηση επενδύσεων και την ανάπτυξη βιώσιμων τεχνολογιών εξόρυξης.
Η συμφωνία δεν αναφέρει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο αποκτά τον έλεγχο των φυσικών πόρων της Ουκρανίας, ούτε αναφέρεται σε οικονομικά ανταλλάγματα. Αντίθετα, προωθεί τη συνεργασία με στόχο την αμοιβαία ωφέλεια. Οι όροι της συμφωνίας βασίζονται σε αρχές βιωσιμότητας και αμοιβαίου οφέλους, χωρίς να υπονοείται ότι το Ηνωμένο Βασίλειο αποκτά αποκλειστικά δικαιώματα ή έσοδα από τα κρίσιμα ορυκτά της Ουκρανίας. Από την άλλη, ΗΠΑ σχεδίαζαν άμεσες επενδύσεις στον εξορυκτικό τομέα της Ουκρανίας, αλλά με αντάλλαγμα μερίδιο στους φυσικούς πόρους. Δεν υπάρχει καμία επίσημη αμερικανική αναφορά πως η ουκρανοβρετανική συμφωνία αποτέλεσε εμπόδιο για τη συμφωνία ΗΠΑ-Ουκρανίας. Η φύση των δυο συμφωνιών, έχουν διαφορετική φύση όσον αφορά την εκμετάλλευση των σπάνιων γαιών της Ουκρανίας.
Συμπέρασμα
Η συμφωνία μεταξύ Ουκρανίας και Ηνωμένου Βασιλείου αποτελεί μια στρατηγική συνεργασία που αποσκοπεί στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και την οικονομική ανάπτυξη της Ουκρανίας μέσω επενδύσεων και τεχνολογικής υποστήριξης. Πουθενά στη συμφωνία δεν περιλαμβάνεται παραχώρηση των σπάνιων γαιών ή απώλειας εθνικής κυριαρχίας της Ουκρανίας προς το Ηνωμένο Βασίλειο και η συμφωνία αυτή δεν έρχεται σε αντίθεση με τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουκρανίας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Ισχυρισμός: Ο Ευρωβουλευτής Φειδίας Παναγιώτου φέρεται να προωθεί σε συνεντευξη του την επενδυτική πλατφόρμα NetherexPro, υποσχόμενος γρήγορο και εύκολο κέρδος.
Συμπέρασμα: Οι αναρτήσεις που ισχυρίζονται ότι ο ευρωβουλευτής Φειδίας Παναγιώτου υποστηρίζει συγκεκριμένες επενδύσεις αποτελούν απάτη, σχεδιασμένη να παραπλανήσει και να αποσπάσει χρήματα και προσωπικά στοιχεία από ανυποψίαστους πολίτες. Πρόκειται για μια ευρέως διαδεδομένη τακτική, όπου χρησιμοποιούνται ψεύτικες συνεντεύξεις, δηλώσεις και ειδήσεις δημοσίων προσώπων για να προσδώσουν αξιοπιστία σε αμφιλεγόμενες επενδυτικές πλατφόρμες. Ενίοτε χρησιμοποιούν τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης για την κατασκευή deepfake βίντεο που δείχνουν γνωστές προσωπικότητες να υπόσχονται μεγάλα κέρδη από “επενδύσεις”. Όταν μια “ευκαιρία” στο διαδίκτυο υπόσχεται υπέρογκα κέρδη, τότε πρόκειται σίγουρα για απάτη.
Κυκλοφορεί στο Facebook μια χορηγούμενη ανάρτηση για μια ψεύτικη είδηση που αναφέρει ότι η αστυνομία πραγματοποίησε έρευνα στο διαμέρισμα του Φειδία Παναγιώτου, αφήνοντας υπονοούμενα για εμπλοκή του σε παράνομες δραστηριότητες. Αυτή η είδηση είναι ξεκάθαρα ψευδής αφού δεν υπάρχει καμία επίσημη αναφορά ή ανακοίνωση από τις αρχές που να επιβεβαιώνει τέτοιο περιστατικό.
Η ανωτέρω ανάρτηση φέρεται να παραπέμπει στην ιστοσελίδα του “Φιλελεύθερου”. Πατώντας το λινκ, μπαίνουμε σε μια ιστοσελίδα που έχει παρόμοια μορφή με τη γνήσια ιστοσελίδα του “Φιλελεύθερου” (https://www.philenews.com/), αλλά αν προσέξουμε το URL στο πάνω μέρος, βλέπουμε πως είναι διαφορετικό. Πρόκειται δηλαδή για ιστοσελίδα που έχει “κλωνοποιηθεί” για να ξεγελάσει τους αναγνώστες. Ο στόχος της απάτης είναι να δημιουργηθεί αίσθηση σκανδάλου γύρω από τον Παναγιώτου, ώστε να αυξηθεί το ενδιαφέρον για τη φερόμενη “είδηση” και να προσελκύσει επισκέψεις στη συγκεκριμένη ιστοσελίδα.
Σύμφωνα με το άρθρο-απάτη, κυκλοφόρησε μια υποτιθέμενη διαγραμμένη συνέντευξη, του Φειδία Παναγιώτου με ένα φανταστικό συνομιλητή, τον “Sven Simon”.
Το παράδειγμα με τον Sven Simon είναι χαρακτηριστικό της προσπάθειας των απατεώνων να δημιουργήσουν μια ψευδή αίσθηση αξιοπιστίας μέσω διαλόγου με γνωστό δημόσιο πρόσωπο.
Στην υποτιθέμενη συνέντευξη, ο Sven Simon κάνει δηλώσεις που ενισχύουν την απάτη, όπως:
“Οι φυσιολογικοί άνθρωποι υποφέρουν καθημερινά για να θρέψουν τις οικογένειές τους. Και, ξέρετε κάτι; Ποτέ δεν έχουμε αρκετά χρήματα. Πάντα θέλουμε περισσότερα.” Αυτή η φράση χρησιμοποιείται για να απευθυνθεί στα συναισθήματα του κοινού, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ότι η πλατφόρμα προσφέρει λύση σε οικονομικά προβλήματα.
Ο Φειδίας Παναγιώτου φέρεται να απαντά, προσκαλώντας τους αναγνώστες να επενδύσουν:
“Δεν χρειάζεται να δουλεύεις σκληρά για να γίνεις πλούσιος… Δώστε μόνο 250 ευρώ και η πλατφόρμα NetherexPro θα βγάλει ένα κέρδος σε 12 με 15 εβδομάδες!” Αυτή η δήλωση είναι εντελώς ψευδής και δεν έχει γίνει από τον Παναγιώτου.
Το παράδειγμα με τη χρήση τους ονόματος του Φειδία (εν αγνοία του) αποτελεί προσπάθεια εξαπάτησης. Οι δηλώσεις του “Sven Simon” επικεντρώνονται στις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι καθημερινά, ώστε να προσελκύσουν το ενδιαφέρον των θυμάτων. Ο πλαστός διάλογος παρουσιάζει την πλατφόρμα ως ασφαλή και αποδοτική λύση για γρήγορο πλουτισμό. Η χρήση συγκεκριμένων αριθμών (250 ευρώ αρχική επένδυση) ενισχύει την αίσθηση ότι πρόκειται για πραγματική ευκαιρία.
Όταν ο χρήστης πατήσει πάνω στον υπερσύνδεσμο του NetherexPro κατευθύνεται σε ιστοσελίδα που ζητά από τον χρήστη να καταχωρήσει τα στοιχεία του.
Στο συγκεκριμένο ιστότοπο παρουσιάζονται δύο άλλα δημόσια πρόσωπα, η Ειρήνη Χαραλαμπίδου και ο Λουκάς Φουρλάς, με δηλώσεις που φαίνεται να προωθούν τη συγκεκριμένη πλατφόρμα. Οι λεζάντες κάτω από τις φωτογραφίες αποδίδουν στα πρόσωπα αυτά δηλώσεις που δεν έχουν κάνει ποτέ. Αυτό γίνεται για να προσδώσουν αξιοπιστία στην επενδυτική πλατφόρμα.
Η ιστοσελίδα NetherexPro έχει εξαιρετικά χαμηλή βαθμολογία αξιοπιστίας, σύμφωνα με την ανάλυση του Scamadviser και θεωρείται ως scam (διαδικτυακή απάτη). Η ταυτότητα των ιδιοκτητών της ιστοσελίδας παραμένει κρυφή, ενώ η ίδια η πλατφόρμα είναι σχετικά νέα, γεγονός που αποτελεί συχνό χαρακτηριστικό απάτης. Πρόκειται δηλαδή για μορφή διαδικτυακής απάτης που εκμεταλλεύεται την αξιοπιστία γνωστών προσώπων με απώτερο στόχο την εξαπάτηση των χρηστών μέσω με σκοπό την απόσπαση χρημάτων και προσωπικών δεδομένων. Σύμφωνα με την ανάλυση από την gridinsoft έχει εξαιρετική χαμηλή βαθμολογία αξιοπιστίας και “εγείρει ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία της, χρησιμοποιεί παραπλανητικές πρακτικές, ή έχει επισημανθεί για την παρουσία κακόβουλου λογισμικού”.
Αξίζει να αναφερθεί πως τέτοιες απατηλές, χορηγούμενες (δηλαδή πληρωμένες) διαφημίσεις, είναι τόσο προηγμένες που μπορούν και διαφεύγουν με χαρακτηριστική ευκολία από τα φίλτρα ελέγχου του Facebook και Instagram. Η ανάρτηση όπως φαίνεται στη βιβλιοθήκη διαφημίσεων του Facebook.
Η Κυπριακή Αστυνομία έχει εκδώσει προειδοποιήσεις για παρόμοιες απάτες, καλώντας το κοινό να είναι ιδιαίτερα προσεκτικό και να μην εμπιστεύεται τέτοιου είδους αναρτήσεις. Οι αρχές τονίζουν ότι οι επενδύσεις πρέπει να γίνονται μόνο μέσω αδειοδοτημένων και εγκεκριμένων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Ο Φειδίας Παναγιώτου, ως γνωστός YouTuber και Ευρωβουλευτής, αποτελεί εύκολο στόχο για τέτοιου είδους απάτες.
Πώς να Προστατευτείτε
Ελέγχετε πάντα την εγκυρότητα τέτοιων ισχυρισμών μέσω επίσημων καναλιών ή αξιόπιστων πηγών ενημέρωσης.
Επενδύετε μόνο μέσω εγκεκριμένων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Εάν εντοπίσετε παρόμοιες απάτες, ενημερώστε την αστυνομία ή τις αρμόδιες αρχές.
Συμπέρασμα: Οι αναρτήσεις που ισχυρίζονται ότι ο ευρωβουλευτής Φειδίας Παναγιώτου υποστηρίζει συγκεκριμένες επενδύσεις αποτελούν απάτη, σχεδιασμένη να παραπλανήσει και να αποσπάσει χρήματα και προσωπικά στοιχεία από ανυποψίαστους πολίτες. Πρόκειται για μια ευρέως διαδεδομένη τακτική, όπου χρησιμοποιούνται ψεύτικες συνεντεύξεις, δηλώσεις και ειδήσεις δημοσίων προσώπων για να προσδώσουν αξιοπιστία σε αμφιλεγόμενες επενδυτικές πλατφόρμες. Όταν μια “ευκαιρία” στο διαδίκτυο υπόσχεται υπέρογκα κέρδη, τότε πρόκειται σίγουρα για απάτη.
Ισχυρισμός: ….ακολούθησε την στρατηγική του Τσίπρα τζιαι του Βαρουφάκη ο Ζελένσκι εψές, επήε με τη φόρμα την Μασεράτι.
Συμπέρασμα: Ο Ζελένσκι στη συνάντηση με τον Τραμπ δεν φορούσε μπλουζάκι με το logo της Maserati όπως νόμισε η Έμιλυ Γιολίτη. Το μπλουζάκι που φορούσε είχε πάνω το εθνόσημο της Ουκρανίας, που απεικονίζει επίσης τρίαινα αλλά είναι ξεκάθαρα διαφορετικό από αυτό της γνωστής αυτοκινητοβιομηχανίας.
Η Έμιλυ Γιολίτη, δικηγόρος και πρώην Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσιας Ταξεως της Κύπρου, προκάλεσε αντιδράσεις με έναν ψευδή ισχυρισμό σχετικά με την εμφάνιση του Προέδρου της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Συγκεκριμένα, η Γιολίτη υποστήριξε ότι ο Ζελένσκι φορούσε φανέλα με το λογότυπο της ιταλικής αυτοκινητοβιομηχανίας Maserati σε βίντεο που ανέβασε στα ΜΚΔ.
Στις 28 Φεβρουαρίου 2025 ο Πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επισκέφθηκε τον Λευκό Οίκο για συνάντηση με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Θέμα της συνάντησης ήταν ο συνεχιζόμενος πόλεμος μεταξύ Ουκρανιας και Ρωσίας με τα πλάνα της συνάντησης να κάνουν το γύρο του κόσμου. Ο Ζελένσκι φορούσε ένα μαύρο μπλουζάκι που σύμφωνα με τη Γιολιτη απεικόνιζε το logo της Maserati. Ωστόσο, το σύμβολο που φαινόταν στη φανέλα του ήταν το εθνόσημο της Ουκρανίας, γνωστό ως Τριζούμπ (Trident), ένα χρυσό έμβλημα σε γαλάζιο φόντο όπως βλέπουμε στην ποιο κάτω εικόνα.
Η ομοιότητα με το τρίαινα της Maserati είναι καθαρά οπτική, αλλά τα δύο σύμβολα δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους. Το λογότυπο της Maserati εμπνέεται από την τριαινα του Ποσειδώνα και συμβολίζει τη δύναμη και την κυριαρχία στη θάλασσα, ενώ το Τριζούμπ αντιπροσωπεύει την κυριαρχία και την ανεξαρτησία του ουκρανικού κράτους.
Συμπέρασμα:
Ο ισχυρισμός της Έμιλυς Γιολίτη είναι ψευδής. Το έμβλημα που φορούσε ο Ζελένσκι ήταν το εθνόσημο της Ουκρανίας και όχι το λογότυπο της Maserati.
Ισχυρισμός:Το MMS (διοξείδιο του χλωρίου) μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των παρενεργειών του εμβολίου κατά της COVID-19
Συμπέρασμα: Το MMS περιλαμβάνει διοξείδιο του χλωρίου το οποίο χρησιμοποιείται για την απολύμανση χώρων και επιφανειών, αλλά δεν είναι εγκεκριμένο ως φάρμακο και μπορεί να σκοτώσει τα κύτταρα του ανθρώπινου σώματος. Ο ΕΟΦ έχει προειδοποιήσει για το ότι η κατανάλωσή του είναι επικίνδυνη και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στο ανθρώπινο σώμα.
Τι ισχύει
Ένας επικίνδυνος ισχυρισμός διακινείται στο διαδίκτυο, υποστηρίζοντας ότι το “Miracle Mineral Solution” (MMS), γνωστό και ως διοξείδιο του χλωρίου, μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των παρενεργειών των εμβολίων κατά της COVID-19. Όπως αναφέρεται στο άρθρο της ιστοσελίδας SFAGI.gr, η Χαρά Τρυφερή ισχυρίστηκε ότι το MMS τη βοήθησε να ξεπεράσει τις παρενέργειες που αντιμετώπισε μετά τον εμβολιασμό της κατά της COVID-19 με εμβόλιο της Pfizer.
Ο αρχικός ισχυρισμός προήλθε από την “Εκκλησία της Γένεσης II” (Genesis II Church of Health and Healing). Πρόκειται για μια οργάνωση που προωθούσε το MMS ως “θαυματουργή θεραπεία” όχι μόνο για την COVID-19 αλλά και για άλλες ασθένειες, όπως ο καρκίνος και ο αυτισμός. Σύμφωνα με τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA), το 2020 ο ηγέτης της “Εκκλησίας” συνελήφθη επειδή πουλούσε το MMS ως θεραπεία για την COVID-19, ενώ το προϊόν χαρακτηρίστηκε ως τοξικό λευκαντικό και όχι φάρμακο. Ο FDA τόνισε πως η κατανάλωση MMS είναι εξαιρετικά επικίνδυνη και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στην υγεία. Το 2023, μέλη της “Εκκλησίας” καταδικάστηκαν για την πώληση αυτής της τοξικής ουσίας ως ψεύτικου φαρμάκου, τονίζοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης και την επικινδυνότητα αυτών των πρακτικών.
Το MMS είναι επικίνδυνο διότι ουσιαστικά πρόκειται για χλώριο. Αν και δεν είναι το τυπικό χλώριο (υποχλωριώδες νάτριο), βασίζεται στη χρήση του χλωρίου ως οξειδωτικού παράγοντα. Το διοξείδιο του χλωρίου, το οποίο είναι το ενεργό συστατικό του MMS, χρησιμοποιείται για πάνω από έναν αιώνα για την απολύμανση μικροβίων, όπως σε χειρουργικές αίθουσες ή κουζίνες εστιατορίων. Αυτοί οι απολυμαντικοί παράγοντες είναι τόσο ισχυροί που δεν στοχεύουν μόνο τα επιβλαβή μικρόβια, αλλά καταστρέφουν όλους τους γνωστούς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων των κυττάρων του ανθρώπινου σώματος.
Σε ένα ελεγχόμενο περιβάλλον, όπως μια κουζίνα, όπου υπάρχουν μόνο επιβλαβείς μολυσματικοί παράγοντες, η χρήση του διοξειδίου του χλωρίου μπορεί να είναι ασφαλής για την απολύμανση μεταλλικών επιφανειών. Ωστόσο, γίνεται επικίνδυνο όταν χρησιμοποιηθεί για ιατρική σκοπούς γιατί καταστρέφει όλους τους γνωστούς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων των κυττάρων του ανθρώπινου σώματος. Ένα φάρμακο, σύμφωνα με τον ορισμό του, είναι μια ουσία που στοχεύει επιλεκτικά έναν παθογόνο οργανισμό ή έναν συγκεκριμένο παράγοντα που προκαλεί ασθένεια, ενώ παραμένει ακίνδυνο για το υπόλοιπο σώμα. Αντίθετα, το ACS (Ενεργοποιημένο Διοξείδιο Χλωρίου) είναι βιοκτόνο. Πρόκειται δηλαδή για ουσία που σκοτώνει μια ευρεία γκάμα μορφών ζωής, όχι μόνο παθογόνους μικροοργανισμούς. Συνεπώς, ενώ τα βιοκτόνα έχουν τη θέση τους στη απολύμανση αδρανών επιφανειών, δεν μπορούν ποτέ να χρησιμοποιηθούν ασφαλώς ως φαρμακα.
Το MMS μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες όπως ναυτία και έμετο, διάρροια και αφυδάτωση, σοβαρές βλάβες στα νεφρά και το ήπαρ, και αναπνευστική ανεπάρκεια. Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) έχει προειδοποιήσει ότι το MMS δεν είναι εγκεκριμένο προϊόν και η χρήση του ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία.
Ισχυρισμός: Η ομιλία του Γερμανού Υπουργού Άμυνας Μπόρις Πιστόριους κατά την Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου τον Φεβρουάριο του 2025, φέρεται να περιλάμβανε κατηγορίες κατά του Αμερικανού Αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, υποστηρίζοντας ότι ο τελευταίος προσέβαλε, μεταξύ άλλων, την ευρωπαϊκή δημοκρατία και τους πεσόντες Αμερικανούς στρατιώτες του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου. Επιπλέον, ο Πιστόριους φέρεται να δήλωσε ότι η Ευρώπη θα συνεχίσει να υποστηρίζει την Ουκρανία, ακόμη και χωρίς την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών.
Συμπέρασμα: Η ανάλυση των καταγεγραμμένων δηλώσεων του Μπόρις Πιστόριους αποδεικνύει ότι ο Γερμανός Υπουργός Άμυνας ναι μεν σχολίασε και επέκρινε δηλώσεις του Αμερικανού Αντιπρόεδρου Τζέι Ντι Βανς, ωστόσο η ομιλία του επικεντρώθηκαν στη σημασία της ενότητας και της συνεργασίας για την ασφάλεια της Ευρώπης και την υποστήριξη της Ουκρανίας στην αντιπαράθεση με τη Ρωσία. Ο Φιλελεύθερος μετέφερε ανύπαρκτες δηλώσεις του Πιστόριους, υπερβάλλοντας την ένταση της αναφοράς στον Βανς και αποτυγχάνοντας να αποδώσει πιστά το περιεχόμενο της ομιλίας. Οι “δηλώσεις” που όπως ισχυρίζεται “μετάφρασε” ο αρθρογράφος, προέρχονται από ανάρτηση στο Χ (πρώην Twitter) και δεν είναι αληθινές.
Αναλυτικά ο ισχυρισμός όπως εμφανίστηκε στον Φιλελεύθερο:
Ανάλυση της ομιλίας του Μπόρις Πιστόριους:
Κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, ο Γερμανός Υπουργός Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους, έθιξε τη σημασία της διατλαντικής συνεργασίας, της στρατηγικής ενότητας και της αλληλοϋποστήριξης μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, ιδίως στην κρίσιμη περίοδο της ρωσικής επιθετικότητας στην Ουκρανία. Σε κανένα σημείο της ομιλίας του δεν αναφέρθηκε σε προσβολές κατά των Ηνωμένων Πολιτειών ή των Αμερικανών στρατιωτών.
Η ομιλία του Πιστόριους επικεντρώθηκε στην ανάγκη για περισσότερη συνεργασία και ενότητα μεταξύ των δυτικών συμμάχων. Ο Γερμανός Υπουργός επεσήμανε ότι η ενότητα εντός του ΝΑΤΟ και η υποστήριξη για την Ουκρανία είναι ζωτικής σημασίας για την αποτροπή της περαιτέρω επιθετικότητας της Ρωσίας. Δεν υπήρξε, λοιπόν, καμία αναφορά στο ότι η Ευρώπη θα προχωρήσει σε στρατηγικές αποφάσεις χωρίς τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Πιστόριους άσκησε κριτική στην αρχή της ομιλίας του στις δηλώσεις Βανς, λέγοντας τα εξής:
“Είμαι ένθερμος υποστηρικτής της διατλαντικής συμμαχίας και αφοσιωμένος σύμμαχος και φίλος της Αμερικής. Το αμερικανικό όνειρο είναι κάτι που πάντα με γοήτευε και με επηρέαζε, και γι’ αυτό δεν μπορώ απλώς να αγνοήσω όσα ακούσαμε προηγουμένως. Δεν μπορώ να μην σχολιάσω την ομιλία που ακούσαμε από τον Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ. «Μαχόμαστε για το δικαίωμά σας να είστε εναντίον μας.» Αυτό είναι το σύνθημα, ένα από τα συνθήματα της Bundeswehr, και συμβολίζει τη δημοκρατία μας. Αυτή η δημοκρατία αμφισβητήθηκε μόλις τώρα από τον Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, και όχι μόνο η γερμανική δημοκρατία, αλλά και η Ευρώπη στο σύνολό της. Μίλησε για την ακύρωση της δημοκρατίας και, αν τον κατάλαβα σωστά, συνέκρινε την κατάσταση στην Ευρώπη με αυτήν που επικρατεί σε ορισμένα αυταρχικά καθεστώτα. Κυρίες και κύριοι, αυτό δεν είναι αποδεκτό. Δεν είναι αποδεκτό. Αυτή δεν είναι η Ευρώπη, δεν είναι η δημοκρατία στην οποία ζω και στην οποία διεξάγω την προεκλογική μου εκστρατεία αυτή τη στιγμή, και δεν είναι η δημοκρατία που βιώνω καθημερινά στο κοινοβούλιό μας. Στη δημοκρατία μας, κάθε άποψη έχει φωνή, και δίνει τη δυνατότητα σε κόμματα που είναι εν μέρει ακραία, όπως το AfD, να διεξάγουν την εκστρατεία τους όπως κάθε άλλο κόμμα. Αυτή είναι η δημοκρατία. Και αν ο Αντιπρόεδρος είχε την ευκαιρία να ανοίξει την τηλεόρασή του όταν έφτασε χθες, θα έβλεπε έναν από αυτούς τους υποψηφίους σε ώρα υψηλής τηλεθέασης. Παρεμπιπτόντως, επιτρέπουμε ακόμη και σε μέσα ενημέρωσης που διαδίδουν ρωσική προπαγάνδα να συμμετέχουν, και οι εκπρόσωποι της ομοσπονδιακής κυβέρνησης απαντούν στις ερωτήσεις τους. Κανείς δεν αποκλείεται. Όμως, η δημοκρατία δεν σημαίνει ότι μια θορυβώδης μειοψηφία έχει αυτόματα δίκιο, ούτε ότι μπορεί να αποφασίζει τι είναι αλήθεια. Δεν σημαίνει ότι ο καθένας μπορεί να λέει οτιδήποτε, και η δημοκρατία πρέπει να μπορεί να αμυνθεί απέναντι στους εξτρεμιστές που προσπαθούν να την καταστρέψουν. Είμαι ευτυχής που ζω σε μια Ευρώπη όπου αυτή η δημοκρατία υπερασπίζεται καθημερινά απέναντι στους εσωτερικούς και εξωτερικούς της εχθρούς. Γι’ αυτό, θέλω να αντιταχθώ ρητά και να αντικρούσω την εντύπωση ότι οι δημοκρατίες μας καταπιέζουν και φιμώνουν τις μειονότητες. Δεν γνωρίζουμε μόνο εναντίον ποιων υπερασπιζόμαστε τις χώρες μας, αλλά και για ποιον σκοπό το κάνουμε. Το κάνουμε για τη δημοκρατία, για την ελευθερία της έκφρασης, για το κράτος δικαίου και για την αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου, κυρίες και κύριοι.“
Εξέταση της δημοσίευσης του Philenews:
Το Philenews αναφέρεται στην ομιλία του Πιστόριους και τονίζει τις δηλώσεις του σχετικά με τον Αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, υποστηρίζοντας ότι ο Γερμανός Υπουργός κατακεραύνωσε τον Βανς και τοποθέτησε την Ευρώπη ως αντίβαρο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, η αναφορά αυτή δεν υποστηρίζεται από τα υπόλοιπα διεθνή μέσα και δεν αντανακλά με ακρίβεια την ουσία της ομιλίας του Πιστόριους.
Αντίθετα, το Philenews διαστρεβλώνει το περιεχόμενο και την ερμηνεία των δηλώσεων, δημιουργώντας την εντύπωση ότι υπήρξε σφοδρή αντιπαράθεση μεταξύ του Πιστόριους και των Ηνωμένων Πολιτειών. Στην πραγματικότητα, η ομιλία του Γερμανού Υπουργού Άμυνας ήταν επικεντρωμένη στην ανάγκη ενότητας και συνεργασίας μεταξύ των δυτικών συμμάχων και όχι στην επιβολή ευρωπαϊκής κυριαρχίας χωρίς την υποστήριξη της Αμερικής.
Η αρχική πηγή του κειμένου δεν είναι το φαινομενικά πρωτότυπο άρθρο του Φιλελεύθερου. Είναι ένα κείμενο (στα αγγλικά) που αναρτήθηκε στο X στις 15 Φεβρουαρίου 2025 από τον λογαριασμό “𝔗𝔯𝔲𝔱𝔥 𝔐𝔞𝔱𝔱𝔢𝔯𝔰“, συγκεντρώνοντας πάνω από 4,3 εκατομμύρια θεάσεις. Ο κάτοχος του λογαριασμού ονομάζεται Μάρτιν ΜακΣουίνι (Martin McSweeney). Συνεπώς, η “μετάφραση” του αρθρογράφου του Φιλελεύθερου, είναι η συγκεκριμένη ανάρτηση. Ακολουθεί το κείμενο της ανάρτησης στο Χ (στα αγγλικά):
“I am incandescent with rage right now. I feel sick to the stomach. A US Vice President stood today on the soil of where so many Americans gave their lives to defeat fascism in Europe. He delivered a disgraceful speech that spat on their graves. Not that we should expect any different, given his boss skipped visiting the graves of fallen Americans in Europe for fear of getting his hair wet. The same man who called the same fallen heroes suckers and losers. As a Brit that loves America and the American people, I am deeply disturbed at the insults delivered by a man who once described Donald Trump as an “idiot” and said he was “reprehensible.” Privately, comparing him to Adolf Hitler. How times have changed. Vance is now part of the most authoritarian administration in American history. An administration actively seeking to deny bodily autonomy to women. An administration pursuing the same mass deportation of immigrants that Europe witnessed in 1930s Germany. Vance is a man that his own president doesn’t even see as his successor. He came to Europe to vomit his Christo-fascist bile on leaders from the UK and across Europe, in what appears to be a retribution tour designed to assert American power. The U.S. are to my knowledge the only NATO country to have invoked Article 5 of the NATO charter after 9/11. We, his European allies, met that call with no questions asked. We sent thousands of soldiers to the battlefields of Afghanistan and Iraq to fight a war on the false premise of Donald Rumsfeld’s ‘known unknowns’. We did this despite millions of our own citizens protesting in the streets of our cities. Our military stood shoulder to shoulder with his military and we, like many Americans, stood to salute our fallen young men and women returning home day after day. I have tears in my eyes as I write this, thinking of them and their loved ones. Our brave men and women willingly gave their all and far too many made the ultimate sacrifice in support of an American led war. For the record, 6000 Ukrainian solders server alongside American soldiers in Iraq. This, despite Ukraine not being a member of NATO. In 1994 upon signing the Budapest Memorandum they gave up their nuclear weapons in return for security assurances from the US and the UK. These were then reneged upon in 2014 when Russia invaded Crimea. They were told ‘An assurance is not a guarantee’. Now, despite their friendship and their brave sacrifice on the battlefields of Ukraine, the President of the United States has decided to abandon them and hand a victory to an indicted war criminal, who illegally invaded the sovereign territory of a US ally. An ally who’s soldiers had previously lost their lives supporting America in its war on terror. SHAME ON HIM. Shame on the man who dodged the draft and never served a day in defense of his nation. He is a coward and I would gladly call him that to his face. To all those Americans on social media currently posting vile insults to those who have always been there for America, I say, democracy is bigger than you, as you sit anonymously behind your phones posting poison. America might have the most powerful army on the planet, but remember, that same army fled from Saigon after being handed their ass by a bunch of peasant rice farmers, armed with grenades made from discarded US coke cans. Ukraine have been to the Russian army what the Vietnamese were to you and we salute them. You might want to throw Ukraine under the bus while stealing there mineral deposits, BUT EUROPE WILL NOT ALLOW THAT TO HAPPEN. I know for sure that the UK will not abandon the Ukrainian people. Our aid to GDP contribution already exceeds that of the US as does Poland, Germany Finland and others. The U.S. is no longer a reliable ally and if need be, we will stand with Ukraine without America. As for your pathetic tariffs, do your worst. You will soon have no friends but thugs and autocrats, so I’m sure Wun Dum Fuc will be right at home.”
Για λόγους σύγκρισης, ακολουθεί η “μετάφρασή” του, όπως την αποκαλεί ο δημοσιογράφος Χρήστος Μιχαϊλίδης στο άρθρο του στον Φιλελεύθερο:
“Είμαι έξαλλος από θυμό αυτή τη στιγμή. Έχει ανακατευτεί το στομάχι μου. Ένας αντιπρόεδρος των ΗΠΑ πάτησε σήμερα στο χώμα όπου τόσοι πολλοί Αμερικανοί έδωσαν τη ζωή τους κατά του φασισμού στην Ευρώπη. Με τον επαίσχυντο λόγο που εκφώνησε, ήταν σαν να έφτυσε επάνω στους τάφους τους. Όχι πως περιμέναμε κάτι διαφορετικό, δεδομένου ότι το αφεντικό του απαξίωσε ακόμα και να επισκεφτεί τους τάφους των πεσόντων Αμερικανών στην Ευρώπη, από φόβο μήπως βραχούν τα μαλλιά του, από την βροχή. Ο ίδιος άνθρωπος που αποκάλεσε τους πεσμένους ήρωες κορόιδα και ηττημένους. Ως Γερμανός που αγαπά την Αμερική και τον αμερικανικό λαό, με προσβάλουν βαθιά οι προσβολές που εκστόμισε ένας άνθρωπος ο οποίος κάποτε περιέγραψε τον Ντόναλντ Τραμπ ως «ηλίθιο», τον είπε «κατακριτέο», και ιδιωτικά τον συνέκρινε με τον Αδόλφο Χίτλερ. Πώς έχουν αλλάξει οι καιροί! Ο Βανς είναι πλέον μέλος της πιο αυταρχικής κυβέρνησης στην ιστορία της Αμερικής. Μιας κυβέρνησης που αρνείται στην γυναίκα να διαχειρίζεται όπως θέλει το ίδιο της το σώμα. Μια κυβέρνηση που εφαρμόζει μαζική απέλαση μεταναστών όμοια με εκείνην στην Γερμανία στα 1930. Ο Βανς ήρθε στην Ευρώπη για να ξεράσει όλα τα χριστιανο-φασιστικά του πιστεύω και απωθημένα επάνω στους ηγέτες της Ευρώπης και του Ηνωμένου Βασιλείου, προφανώς για να δηλώσει ότι πλέον «μιλάει η αμερικανική δύναμη». Εξ όσων γνωρίζω, οι ΗΠΑ, αμέσως μετά την επίθεση της 9/11, είναι η μόνη χώρα του ΝΑΤΟ που ενεργοποίησε το Άρθρο 5 της Συμμαχίας, που λέει ότι επίθεση εναντίον ενός μέλους είναι και επίθεση εναντίον όλων. Εμείς, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι, ταχθήκαμε αμέσως υπέρ της Αμερικής χωρίς δισταγμό. Στείλαμε χιλιάδες στρατιώτες μας στο Αφγανιστάν και στο Ιρακ, σε έναν πόλεμο βασισμένο σε ψεύτικές διαβεβαιώσεις (τα περίφημα γνωστά-άγνωστα) του τότε Υπουργού Άμυνας Ντόναλντ Ράμσφελτ σχετικά με το τι θα αντιμετωπίζαμε στο πεδίο. Βάλαμε πλάτη. Παρά το γεγονός ότι εκατομμύρια πολιτών μας βγήκαν στους δρόμους και φώναζαν να σταματήσει ο πόλεμος. Οι στρατιώτες μας στάθηκαν δίπλα στους δικούς σας και πολέμησαν γενναία. Κλάψαμε για πολλές απώλειες – δικές μας και δικές σας. Για την ιστορία δε, 6000 Ουκρανοί στρατιώτες πολέμησαν κοντά στους δικούς σας, Αμερικανούς στρατιώτες στο Ιράκ. Παρά το γεγονός ότι η Ουκρανία δεν ήταν μέλος του ΝΑΤΟ. Προς όλους εκείνους τους Αμερικανούς που πετάνε προσβολές στα σόσιαλ μίντια εναντίον όσων είμασταν πάντα στο πλευρό της Αμερικής, απαντώ ότι η Δημοκρατία είναι ισχυρότερη από εσάς, καθώς πληκτρολογείτε δηλητήριο από τα κινητά σας. Μπορεί να έχει η Αμερική τον ισχυρότερο στρατό στον κόσμο. Θυμηθείτε όμως πως ο στρατός αυτός τράπηκε σε φυγή από την Σαϊγκόν όταν του άλλαξαν τα φώτα μια χούφτα αγρότες που καλλιεργούσα ρύζι, οπλισμένοι με αυτοσχέδιες χειροβομβίδες που έφτιαχναν από τενεκεδάκια αμερικανικής Κοκα-Κολα! Οι Ουκρανοί κάνουν στον Ρωσικό στρατό ό,τι έκαναν και στον δικό σας οι Βιετναμέζοι. Και τους χαιρετώ. Μπορεί να θέλετε να πετάξετε τους Ουκρανούς κάτω από τις ρόδες του λεωφορείου, κλέβοντας τα πολύτιμα ορυκτά αποθέματα που έχουν, ΑΛΛΑ Η ΕΥΡΩΠΗ ΔΕΝ ΘΑ ΕΠΙΤΡΕΨΕΙ ΝΑ ΣΥΜΒΕΙ ΚΑΤΙ ΤΕΤΟΙΟ. Γνωρίζω μετά βεβαιότητας ότι η Βρετανία δεν θα εγκαταλείψει τον Ουκρανικό λαό. Η δική μας βοήθεια, όπως της Πολωνίας, της Φινλανδίας και πολλών άλλων κρατών της ΕΕ, ξεπερνά την δική αας. Δεν είναι πια αξιόπιστος σύμμαχος η Αμερική. Εμείς, η Ευρώπη, θα σταθούμε στο πλευρό της Ουκρανίας, χωρίς εσάς. Χωρίς την Αμερική. Τέλος, όσον αφορά τους περίφημους και θλιβερούς σας δασμούς, κάντε ό,τι νομίζετε. Σύντομα, δεν θα έχετε φίλους. Μόνο τραμπούκους και δικτάτορες!“
Παρά τις μικρές διαφορές σε επίπεδο κυρίως σύνταξης, είναι εμφανές πως το κείμενο που δημοσιεύτηκε στον Φιλελεύθερο δεν είναι πρωτότυπο, πόσο μάλλον μετάφραση των όσον πραγματικά είπε ο Πιστόριους.
Ακολουθεί το βίντεο της πραγματικής ομιλίας (η απομαγνητοφώνηση εδώ):
Συμπέρασμα:
Η ανάλυση των καταγεγραμμένων δηλώσεων του Μπόρις Πιστόριους αποδεικνύει ότι ο Γερμανός Υπουργός Άμυνας ναι μεν σχολίασε και επέκρινε δηλώσεις του Αμερικανού Αντιπρόεδρου Τζέι Ντι Βανς, ωστόσο η ομιλία του επικεντρώθηκε στη σημασία της ενότητας και της συνεργασίας για την ασφάλεια της Ευρώπης και την υποστήριξη της Ουκρανίας στην αντιπαράθεση με τη Ρωσία. Ο Φιλελεύθερος μετέφερε ανύπαρκτες δηλώσεις του Πιστόριους, υπερβάλλοντας την ένταση της αναφοράς στον Βανς και αποτυγχάνοντας να αποδώσει πιστά το περιεχόμενο της ομιλίας. Οι “δηλώσεις” που όπως ισχυρίζεται “μετάφρασε” ο αρθρογράφος, προέρχονται από ανάρτηση στο Χ (πρώην Twitter) και δεν είναι αληθινές.
Ισχυρισμός: Στις 24 Φεβρουαρίου 2025, δημοσιεύματα ιστοσελίδων ανέφεραν ότι υπήρξε αεροπειρατεία σε αεροσκάφος της Fly One, το οποίο πραγματοποίησε αναγκαστική προσγείωση στο αεροδρόμιο Λάρνακας. Σύμφωνα με τα άρθρα, το αεροσκάφος ερχόταν από το Κισινάου της Μολδαβίας και φέρεται να είχε δεχθεί αεροπειρατεία.
Συμπέρασμα: Δημοσιεύματα περί αεροπειρατείας σε σκάφος της Fly One που κατευθυνόταν στη Λάρνακα την 24η Φεβρουαρίου ήταν ανακριβή. Το αεροσκάφος έκανε αναγκαστική προσγείωση για προληπτικούς λόγους μετά από πληροφορίες για ύποπτο επιβάτη στην πτήση.
Αεροσκάφος της Fly One, το οποίο πετούσε από το Κισινάου (Μολδαβία) προς την Κύπρο, κατέθεσε αίτημα για αναγκαστική προσγείωση στο αεροδρόμιο Λάρνακας το πρωί της 24ης Φεβρουαρίου. Ο λόγος για την έκτακτη προσγείωση ήταν ότι υπήρχαν πληροφορίες για επιβάτη που θεωρούνταν ύποπτος και ενδεχομένως να είχε σχέσεις με τρομοκρατικές δραστηριότητες. Όταν το αεροπλάνο προσγειώθηκε, κινητοποιήθηκαν οι υπηρεσίες ασφαλείας και οι ειδικές δυνάμεις, ενώ το αεροσκάφος ελέγχθηκε πλήρως από τις αρχές.
Τι ισχύει:
Δημοσιεύματα από τις ιστοσελίδες LarnakaOnline και Cyprusnews έκαναν λόγο για αεροπειρατεία, μετά από αναγκαστική προσγείωση αεροσκάφους. Η αιτία για την αναγκαστική προσγείωση ήταν η ύπαρξη ενός ύποπτου επιβάτη. Μετά την προσγείωση του αεροσκάφους, οι αρχές διενήργησαν έρευνες, αλλά δεν επιβεβαιώθηκε οποιοσδήποτε κίνδυνος ή τρομοκρατική απειλή. Ο επιβάτης, για τον οποίο υπήρχαν υποψίες, δεν αποτέλεσε απειλή και οι πληροφορίες για αεροπειρατεία απορρίφθηκαν από τις αρχές. Επιπλέον, οι αρχές τόνισαν ότι δεν υπήρχε καμία άλλη απειλή και το αεροδρόμιο λειτούργησε κανονικά. Η αναγκαστική προσγείωση έγινε καθαρά για προληπτικούς λόγους, προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια όλων.
Η πληροφορία ότι υπήρξε αεροπειρατεία κυκλοφόρησε πολύ γρήγορα, χωρίς να ελεγχθεί πλήρως η ακρίβεια της, γεγονός που οδήγησε στη διάδοση παραπληροφόρησης.
Συμπέρασμα:
Δημοσιεύματα περί αεροπειρατείας σε σκάφος της Fly One που κατευθυνόταν στη Λάρνακα την 24η Φεβρουαρίου ήταν ανακριβή. Το αεροσκάφος έκανε αναγκαστική προσγείωση για προληπτικούς λόγους μετά από πληροφορίες για ύποπτο επιβάτη στην πτήση.
Ισχυρισμός: Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι τα εμβόλια mRNA για τον COVID-19 προκαλούν ψυχιατρικά προβλήματα. Αλλάζει η συμπεριφορά και η προσωπικότητα των ατόμων.
Συμπέρασμα: Στην εν λόγω μελέτη παρατηρήθηκαν κάποιες συσχετίσεις με συγκεκριμένες ψυχιατρικές διαταραχές, ενώ βρέθηκε επίσης προστατευτική επίδραση έναντι άλλων διαταραχών. Αυτό δεν συνεπάγεται με κανένα τρόπο την επίδραση είτε στη συμπεριφορά είτε στην προσωπικότητα των ανθρώπων, τα οποία διαφέρουν με πολλούς τρόπους από τις ψυχιατρικές διαταραχές και απαιτούν ιδιαίτερα ψυχομετρικά εργαλεία για να εκτιμηθούν, τα οποία η εν λόγω έρευνα δεν έχει συμπεριλάβει. Τέλος ως παρατηρησιακή μελέτη η έρευνα δεν αποδεικνύει την ύπαρξη αιτιώδους σχέσης μεταξύ εμβολιασμού και των συγκεκριμένων ψυχιατρικών διαταραχών. Με άλλα λόγια δεν αποδεικνύεται ότι ο εμβολιασμός προκαλεί τις εν λόγω ψυχιατρικές διαταραχές. Υποδηλώνει μόνο συνύπαρξη η οποία μπορεί να οφείλεται σε ποικίλους παράγοντες πέρα από τον εμβολιασμό.
Διάφορες ιστοσελίδες (όπως pronews.gr, ανιχνεύσεις.gr) και πλατφόρμες κοινωνικών δικτύων (Tik Tok, X, Linkedin) διαδίδουν ψευδείς ισχυρισμούς σχετικά με μια έρευνα που “επιβεβαιώνει” ότι τα εμβόλια mRNA προκαλούν αλλαγές στη συμπεριφορά και την προσωπικότητα των εμβολιασμένων. Οι δημοσιεύσεις αποδίδουν αυτές τις μεταβολές στην πρωτεΐνη ακίδα των εμβολίων.
Τι ισχύει
Η μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Molecular Psychiatry στις 4 Ιουνίου 2024 εξέτασε τη συσχέτιση μεταξύ του εμβολιασμού κατά της COVID-19 και των ψυχιατρικών επιδράσεων, χρησιμοποιώντας δεδομένα από τη Νότια Κορέα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο εμβολιασμός συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άγχους, κατάθλιψης, διαταραχές ύπνου, διασχιστικές διαταραχές και διαταραχές σχετιζόμενες με το στρες. Ωστόσο, η μελέτη κατέληξε επίσης ότι ο εμβολιασμός φάνηκε να μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης σχιζοφρένειας και διπολικής διαταραχής, γεγονός που δεν αναφερεται στα άρθρα που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο. Επιπρόσθετα, η έρευνα δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά σε συναισθηματικές μεταβολές των συμμετεχόντων μετά τον εμβολιασμό – είτε αυτές αφορούν τους φόβους τους ή τη γενικότερη στάση τους απέναντι στη ζωή.
Ψυχιατρικές διαταραχές, προσωπικότητα και συμπεριφορά
Οι ισχυρισμοί που κυκλοφορούν αναφέρουν ότι ο εμβολιασμός κατά της covid-19 προκαλεί αλλαγές στη συμπεριφορά και την προσωπικότητα των ατόμων, λόγω του αυξημένου ρίσκου για συγκεκριμένες ψυχιατρικές διαταραχές σε άτομα που έχουν εμβολιαστεί. Οι ψυχιατρικές διαταραχές είναι διαγνώσιμες ιατρικές καταστάσεις που επηρεάζουν τη λειτουργικότητα του ατόμου και απαιτούν εξειδικευμένη θεραπεία. Χαρακτηρίζονται από συγκεκριμένα συμπτώματα και έχουν βιολογικές ή περιβαλλοντικές αιτίες. Αντίθετα η συμπεριφορά και η προσωπικότητα, είναι φυσιολογικά χαρακτηριστικά που διαμορφώνονται από γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Αποτελούν μέρος της ανθρώπινης ποικιλομορφίας και μπορούν να εξελιχθούν μέσω προσωπικής ανάπτυξης, χωρίς να απαιτούν ιατρική παρέμβαση (Πηγή 1, Πηγή 2).
Η διάγνωση ψυχιατρικών προβλημάτων ή διαταραχών μπορεί να συνδέεται με τη συμπεριφορά ή την προσωπικότητα, αλλά δεν μπορούμε να ισχυριστούμε αυτόματα ότι ένας παράγοντας που συνδέεται με μία διαταραχή, συνδέεται επίσης με τη συμπεριφορά ή την προσωπικότητα, καθώς αυτά λειτουργούν σε διαφορετικά επίπεδα ανάλυσης και περιλαμβάνουν διακριτούς, αν και αλληλένδετους, μηχανισμούς. Οι ψυχιατρικές διαταραχές διαγιγνώσκονται με βάση σύνολα συμπτωμάτων, τα οποία συχνά περιλαμβάνουν γνωστικές, συναισθηματικές και φυσιολογικές δυσλειτουργίες, και απαιτούν συγκεκριμένα εργαλεία όπως το DSM-5. Από την άλλη πλευρά, η συμπεριφορά αναφέρεται σε παρατηρήσιμες πράξεις που επηρεάζονται από πολυάριθμους παράγοντες πέρα από τις ψυχιατρικές καταστάσεις, όπως το εκάστοτε περιβάλλον και οι μαθημένες εμπειρίες. Η προσωπικότητα, από την άλλη πλευρά, αποτελείται από πιο ευρείες και σταθερές ιδιότητες που διαμορφώνουν μακροπρόθεσμα τα μοτίβα σκέψης, συναισθήματος και συμπεριφοράς.
Τα ψυχιατρικά συμπτώματα μπορεί να μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου, επηρεαζόμενα από περιβαλλοντικούς, βιολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες. Για παράδειγμα, ένα άτομο με άγχος μπορεί να αποφεύγει κοινωνικές καταστάσεις, αλλά παράλληλα να είναι ιδιαίτερα επιμελές και εξωστρεφές σε άλλες συνθήκες, γεγονός που δείχνει ότι η συμπεριφορά εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το περιβάλλον. Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας είναι ότι η ίδια ψυχιατρική διαταραχή μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετικές συμπεριφορές σε διαφορετικά άτομα. Για παράδειγμα, δύο άνθρωποι με κατάθλιψη μπορεί να εκδηλώσουν εντελώς διαφορετικές συμπεριφορές—ο ένας να αποσυρθεί κοινωνικά, ενώ ο άλλος να επιδείξει παρορμητικές τάσεις. Παράλληλα, διαφορετικοί τύποι προσωπικότητας μπορούν να εμπλέκονται στην εμφάνιση της ίδιας διαταραχής. Ένα άτομο με υψηλή νευρωτικότητα και ένα άτομο με υψηλή εσωστρέφεια μπορεί και τα δύο να έχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης κατάθλιψης, αλλά για διαφορετικούς λόγους. Αυτό αναδεικνύει τη σύνθετη αλληλεπίδραση μεταξύ ψυχιατρικών καταστάσεων, προσωπικότητας και συμπεριφοράς.
Γιατί οι εμβολιασμένοι έχουν υψηλότερο κίνδυνο συγκεκριμένων ψυχιατρικών διαταραχών;
Η ερμηνεία των ευρημάτων της μελέτης που εντόπισε συσχετίσεις μεταξύ της κατάστασης εμβολιασμού για την COVID-19 και ορισμένων ψυχιατρικών διαταραχών απαιτεί προσεκτική ανάλυση. Είναι κρίσιμο να κατανοήσουμε ότι η συσχέτιση δεν συνεπάγεται αιτιότητα· με άλλα λόγια, το γεγονός ότι δύο μεταβλητές σχετίζονται μεταξύ τους δεν σημαίνει ότι η μία προκαλεί την άλλη. Αυτή η αρχή είναι θεμελιώδης στην επιστημονική έρευνα ώστε να αποφεύγονται λανθασμένες ερμηνείες. Μια συσχέτιση δείχνει τη σχέση μεταξύ δύο μεταβλητών, αλλά δεν αποδεικνύει ότι η αλλαγή στη μία προκαλεί αλλαγή στην άλλη. Για παράδειγμα, έχει βρεθεί στη διεθνή βιβλιογραφία συσχέτιση μεταξύ κατά κεφαλήν κατανάλωσης σοκολάτας και κατά κεφαλήν βραβείων Νόμπελ σε μία χώρα. Αυτό δεν σημαίνει ότι η κατανάλωση σοκολάτας προκαλεί την επιτυχία στα βραβεία Νόμπελ, αλλά πιθανώς ένα τρίτος παράγοντας επηρεάζει και τις δύο μεταβλητές. Αυτός ο παράγοντας μάλλον είναι η οικονομική κατάσταση μίας χώρας και η ευημερία των κατοίκων της. Αυτό δείχνει ότι, χωρίς να ληφθούν υπόψη άλλοι παράγοντες, η υπόθεση ότι η συσχέτιση σημαίνει αιτιότητα μπορεί να είναι παραπλανητική.
Υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που θα μπορούσαν να εξηγήσουν τη συσχέτιση μεταξύ της κατάστασης εμβολιασμού για την COVID-19 και των ψυχιατρικών διαταραχών χωρίς να υποδηλώνεται απαραίτητα ότι τα εμβόλια προκαλούν αυτές τις διαταραχές. Ένας τέτοιος παράγοντας που θα μπορούσε να εμπλέκεται είναι η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και η προκατάληψη της επιτήρησης (surveillance bias). Τα άτομα που εμβολιάζονται συχνά έχουν συχνότερη επαφή με το σύστημα υγείας, αυξάνοντας την πιθανότητα διάγνωσης και καταγραφής ψυχιατρικών καταστάσεων. Αυτή η ενισχυμένη επιτήρηση μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερα ποσοστά αναφερόμενων περιστατικών μεταξύ των εμβολιασμένων ατόμων, όχι επειδή το εμβόλιο προκαλεί αυτές τις καταστάσεις, αλλά επειδή υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα διάγνωσης. Επίσης, άλλος παράγοντας θα μπορούσε να αφορά τα χαρακτηριστικά των ατόμων που αρνούνται τον εμβολιασμό: έχουν καταγραφεί στη βιβλιογραφία ιδιαίτερα χαρακτηριστικά μεταξύ αυτών των ατόμων, γεγονός που μπορεί να υποδηλώνει γενικότερες διαφορές μεταξύ όσων εμβολιάζονται και όσων δεν εμβολιάζονται.
Αν και τα εμβόλια κατά της Covid-19 μπορεί να έχουν παρενέργειες, σοβαρά ψυχιατρικά ανεπιθύμητα συμβάντα φαίνεται να είναι σπάνια και τα ευρήματα αντιφατικά. Έρευνα στη Μπακλαντές έδειξε ότι οι εμβολιασμένοι είχαν λιγότερες ψυχιατρικές διαταραχές από τους ανεμβολίαστους, ενώ άλλη έρευνα στο Ηνωμένο Βασίλειο έδειξε περισσοτερες ψυχικές διαταραχές σε άτομα που νόσησαν με Covid-19 και ειδικά σε ανεμβολίαστους μέχρι και ένα χρόνο μετά τη νόσηση. Αυτά τα απολέσματα παρουσιάζουν μία εικόνα διαφορετική από την πρόσφατη έρευνα στο Molecular Psychiatry για τη σχέση εμβολιασμού και ψυχιατρικών διαταραχούν και υποδηλώνουν την περιπλοκότητα του ζητήματος, αλλά και το ότι ενδέχεται οι ψυχιατρικές διαταραχές που παρατηρήθηκαν στη Νότια Κορέα να μην οφείλονται στον εμβολιασμό καθ’εαυτό αλλά σε κάποιο άλλο παράγοντα που συνυπάρχει.
Παρόλο που τα ευρήματα είναι σημαντικά, οι ίδιοι οι συγγραφείς τονίζουν στη δημοσιευση ότι χρειάζονται περαιτέρω έρευνες για να αποδειχθεί αν όντως τα εμβολια για τη COVID-19 σχετιζονται με ψυχιατρικες διαταραχες και ποιοι είναι οι πιθανοί μηχανισμοί πίσω από αυτές τις συσχετίσεις. Επίσης, δηλώνουν οι ίδιοι ότι χρειάζονται πιο μακροπρόθεσμες έρευνες (πέραν των τριών μηνών που μελέτησε η συγκεκριμένη έρευνα) για να επιβεβαιωθεί η σχέση μεταξύ εμβολιασμού και ψυχιατρικών διαταραχών. Τέλος, η έρευνα όχι μόνο δεν προτείνει την απαγόρευση των εμβολίων κατά του κορωνοϊου, αλλά αντιθέτως αναγνωρίζει τα «σημαντικά κλινικά οφέλη του εμβολιασμού κατά της COVID-19».
Συμπέρασμα: Στην εν λόγω μελέτη παρατηρήθηκαν κάποιες συσχετίσεις με συγκεκριμένες ψυχιατρικές διαταραχές, ενώ βρέθηκε επίσης προστατευτική επίδραση έναντι άλλων διαταραχών. Αυτό δεν συνεπάγεται με κανένα τρόπο την επίδραση είτε στη συμπεριφορά είτε στην προσωπικότητα των ανθρώπων, τα οποία διαφέρουν με πολλούς τρόπους από τις ψυχιατρικές διαταραχές και απαιτούν ιδιαίτερα ψυχομετρικά εργαλεία για να εκτιμηθούν, τα οποία η εν λόγω έρευνα δεν έχει συμπεριλάβει. Τέλος ως παρατηρησιακή μελέτη η έρευνα δεν αποδεικνύει την ύπαρξη αιτιώδους σχέσης μεταξύ εμβολιασμού και των συγκεκριμένων ψυχιατρικών διαταραχών. Με άλλα λόγια δεν αποδεικνύεται ότι ο εμβολιασμός προκαλεί τις εν λόγω ψυχιατρικές διαταραχές. Υποδηλώνει μόνο συνύπαρξη η οποία μπορεί να οφείλεται σε ποικίλους παράγοντες πέρα από τον εμβολιασμό.
Ισχυρισμός: Η κυβέρνηση των Εργατικών επεδίωξε να συγκαλύψει το πρόβλημα των αποπλανητικών συμμοριών, σε συνέχεια της ενοχοποίησης των παιδικών θυμάτων από τον πρωθυπουργό, όταν αυτός ήταν εισαγγελέας.
Συμπέρασμα: Σε βάθος δεκαετιών, ενώ το πρόβλημα των αποπλανητικών συμμοριών είχε παραβλεφθεί περισσότερο υπό διοικήσεις ορισμένων στελεχών του Εργατικού κόμματος, σχετικές ευθύνες έφεραν επίσης διοικήσεις άλλων κομμάτων. Το 2008, όταν ο νυν πρωθυπουργός Keir Starmer ανέλαβε τότε επικεφαλής της εισαγγελίας, επεδίωξε ενεργά την αντιμετώπιση του προβλήματος της παιδικής κακοποίησης και πέτυχε τότε ρεκόρ διώξεων, οδηγώντας στην ευρεία δημοσιοποίησή του. Το ρητό ενοχοποίησης που του αποδίδεται, αποτελεί λανθασμένη ανάγνωση μιας εγκυκλίου, και αντιθέτως, ο ίδιος προώθησε την ευαισθητοποίηση απέναντι στις καταγγελίες των θυμάτων. Οι πολυετείς έρευνες που ακολούθησαν, οδήγησαν σε 20 προτάσεις για την αντιμετώπιση της παιδικής κακοποίησης, οι οποίες όμως στο μεγαλύτερο βαθμό αγνοήθηκαν από την κυβέρνηση την Συντηρητικών. Όταν οι Εργατικοί ανέλαβαν και πάλι την εξουσία το 2024, ανακοίνωσαν ότι θα άρχιζαν να υλοποιούν κάποιες βασικές προτάσεις, και κατέθεσαν επίσης ένα συμπληρωματικό νομοσχέδιο υποστήριξης παραμελημένων παιδιών. Όταν όμως το ζήτημα των αποπλανητικών συμμοριών επανήλθε στην επικαιρότητα μέσω εξωτερικής παρέμβασης, οι Συντηρητικοί ζήτησαν την κατάργηση του νομοσχεδίου και στη θέση του, μια νέα έρευνα για τις συμμορίες, κάτι που δεν είχαν επιδιώξει κατά την διακυβέρνησή τους. Οι Εργατικοί επισήμαναν ότι υπερτερούσε η ανάγκη άμεσων μέτρων αντί για καθυστέρηση με ακόμη περισσότερες έρευνες, θέση που υποστηρίχθηκε και από τρίτους ειδικούς κατά της παιδικής κακοποίησης. Ωστόσο, οι Εργατικοί δεν απέκλεισαν κάθε διερεύνηση, και σύντομα ανακοίνωσαν ότι θα λάμβανε χώρα μια τρίμηνη έρευνα, καθώς και ανεξάρτητη επαναδιερεύνηση παλιότερων περιστατικών κακοποίησης.
Σύμφωνα με σειράviralαναρτήσεωνστα κοινωνικά δίκτυα, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου καταψήφισε τη διεξαγωγή έρευνας για μαζικούς βιασμούς από συμμορίες μεταναστών, σε μια προσπάθεια να συγκαλύψει τις ευθύνες της.
Κάποιες αναρτήσεις ισχυρίζονται επιπλέον ότι ο Πρωθυπουργός είχε προσωπική ευθύνη για το σκάνδαλο προ δεκαετίας, όταν είχε εκδώσει εγκύκλιο που χαρακτήριζε τέτοιους βιασμούς «συναινετικούς». Τον ισχυρισμό ανέρτησε και ο βουλευτής Κυριάκος Βελόπουλος.
Στην πραγματικότητα όμως, οι αναφορές είναι από παραπλανητικές έως πλήρως εσφαλμένες.
Το υπόβαθρο της υπόθεσης
Ο δισεκατομμυριούχος Elon Musk, ιδιοκτήτης του κοινωνικού δικτύου X (πρώην Twitter), τα τελευταία έτη άρχισε να εμπλέκεται στην πολιτική διεθνών σχέσεων. Από το 2023, του ασκήθηκε κριτική για την ώθηση που έδινε σε πολιτικούς του ακροδεξιού κόμματος AfD στη Γερμανία, και από το 2024, για την κλιμάκωση εντάσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Χαρακτηριστικά, τον Αύγουστο 2024, ο Musk δήλωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «οδηγούνταν σε εμφύλιο πόλεμο». Η σειρά των παρεμβάσεων αυτών, έχει προκαλέσει ανησυχία σε πολλούς ευρωπαίους ηγέτες.
Η πιο πρόσφατη σειρά κριτικής που ο Musk έχει ασκήσει στη σημερινή κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, επανέφερε στο προσκήνιο μια σειρά σκανδάλων που είχαν ξεκινήσει δεκαετίες νωρίτερα. Τα σκάνδαλα αυτά αφορούσαν τη δραστηριότητα αποπλανητικών συμμοριών σε διάφορες πόλεις, που προέβαιναν σε μαζικές κακοποιήσεις και βιασμούς παιδιών, αλλά για πολλά χρόνια, η δράση τους παρέμενε ευρέως άγνωστη και δεν αντιμετωπιζόταν αποτελεσματικά.
Η πλέον σοβαρή υπόθεση λάμβανε χώρα στην πόλη Ρόδεραμ, από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, έως τις αρχές του 2013. Η πρώην επικεφαλής κοινωνική λειτουργός της Σκωτίας, Alexis Jay, ανέλαβε τη διεξαγωγή σχετικής έρευνας το 2014, που οδήγησε στο συμπέρασμα ότι περισσότερα από 1400 παιδιά είχαν κακοποιηθεί. Οι τοπικές αρχές κατηγορήθηκαν για την αδράνειά τους και οδηγήθηκαν σε παραίτηση. Μέχρι σήμερα έχουν καταδικαστεί 63 πρόσωπα για σεξουαλικά εγκλήματα στην υπόθεση του Ρόδεραμ. Συνολικά, μεταξύ 2014 και 2024, ολοκληρώθηκαν ανάλογες έρευνες σε 5 πόλεις.
Σύντομα μετά την ολοκλήρωση της έρευνας της Jay στο Ρόδεραμ, η τότε Συντηρητική κυβέρνηση, της ζήτησε να αναλάβει μια εκτενέστερη εγχώρια έρευνα για την παιδική σεξουαλική κακοποίηση, που ονομάστηκε IICSA. Η έρευνα διήρκησε μεταξύ 2014 και 2022, οπότε και παρέδωσε την 19η και τελευταία της έκθεση. Η μία από τις εκθέσεις αφορούσε ειδικά τη δραστηριότητα οργανωμένων δικτύων κακοποίησης, αλλά η τελική εστίαση ήταν συνολικότερη.
Στην τελευταία έκθεση, παρατέθηκαν 20 συστάσεις για έκτακτη υλοποίηση, με σκοπό την αντιμετώπιση του προβλήματος από κάθε πηγή, καθώς και την υποστήριξη των θυμάτων. Ωστόσο, η εφαρμογή των 20 συστάσεων δεν προχώρησε σημαντικά τα επόμενα 2 χρόνια. Μία δημοσιογραφική ανάλυση αξιολόγησε ότι μόνο 3 συστάσεις εφαρμόστηκαν πλήρως, και 2 ακόμη μερικώς· από την άλλη, η ομάδα “Act On IICSA”, της οποίας προοδεύει η Jay, ακόμη αξιολογεί ότι δεν έχει εφαρμοστεί πραγματικά, καμία πρόταση σε εθνικό επίπεδο.
Ο νέος νόμος και η καταψήφιση της τροπολογίας του
Στις βρετανικές εκλογές του καλοκαιριού 2024, για πρώτη φορά από το 2010, ανέλαβε την εξουσία το κόμμα των Εργατικών. Το Δεκέμβριο, η νέα κυβέρνηση κατέθεσε νομοσχέδιο για την προστασία των παιδιών που δεν είναι εγγεγραμμένα στο σχολικό σύστημα, πρακτική που χαρακτήρισε συμπληρωματική στις προτάσεις της Jay. Παράλληλα, η κυβέρνηση δήλωσε ότι θα υλοποιούσε χωριστά και 3 ακόμη από τις προτάσεις των εκθέσεων της Jay (οι 2 συμπεριλαμβάνονταν στις 20 γενικές συστάσεις, και η 1 στην έκθεση για τις συμμορίες).
Στις 8 Ιανουαρίου 2025, το εν λόγω νομοσχέδιο κατατέθηκε για την καθιερωμένη δεύτερη ανάγνωση από το ένα κοινοβούλιο του Ηνωμένου Βασιλείου. Σε αυτήν την ανάγνωση, η αντιπολίτευση κατέθεσε πρόταση τροποποίησης του νομοσχεδίου, που συνεπαγόταν την ακύρωσή του. Αυτή η τροποποίηση έληγε με μόνο μία συγκεκριμένη προτροπή προς την κυβέρνηση: να εκτελέσει «μια εθνική νομοθετική έρευνα για την ιστορική σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών, επικεντρωμένη σε αποπλανητικές συμμορίες».
Η πρόταση αυτή καταψηφίστηκε με μεγάλη πλειοψηφία, κυρίως λόγω της κυριαρχίας των Εργατικών στη Βουλή, ενώ ένα παρόμοιο ποσοστό κοντά στο 12% και από τα δύο κόμματα απείχε.
Το τρίτο πιο μεγάλο κόμμα, οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες (που συγκυβερνούσαν με τους Συντηρητικούς το 2010-2015), απείχαν επίσης από ψήφο. Οι Φιλελεύθεροι αναγνώρισαν ότι μια νέα έρευνα θα είχε χρησιμότητα στην αποτελεσματικότερη καταδίωξη των εγκληματιών, αλλά συνολικά καταδίκασαν την τροπολογία ως πολιτικά υποκινούμενη. Επεσήμαναν ότι ήδη είχε ολοκληρωθεί η επταετής έρευνα της Jay, και οι περισσότερες κατατεθειμένες προτάσεις της, είχαν αγνοηθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση των Συντηρητικών. Επιπλέον, η τροπολογία δεν θα εξασφάλιζε τη διεξαγωγή νέας έρευνας, ενώ θα σήμαινε την ακύρωση θετικών πρωτοβουλιών για την προστασία των παιδιών. Η ανακοίνωση έκλεινε δηλώνοντας ότι οι Φιλελεύθεροι θα επιδίωκαν να ενισχύσουν το νομοσχέδιο, χωρίς όμως να το ακυρώσουν.
Στη Βουλή έλαβε χώρα ζωηρός διάλογος για το ζήτημα, τόσο μεταξύ βουλευτών, όσο και στην περίοδο ερωτήσεων στον πρωθυπουργό, Keir Starmer, όπου συμμετείχε και η πρόεδρος των Συντηρητικών, Kemi Badenoch.
Η Badenoch επιχειρηματολόγησε υπέρ της αναγκαιότητας μιας νέας έρευνας, λέγοντας ότι η προηγούμενη της Jay δεν είχε διακρίνει και εστιάσει επαρκώς στο πρόβλημα των συμμοριών, αλλά το είχε τοποθετήσει στο ευρύτερο πλαίσιο κακοποίησης από τρίτους. Δήλωσε επίσης ότι μια νέα στοχευμένη έρευνα θα μπορούσε να είναι συντομότερη αντί για επταετής όπως η προηγούμενη.
Ο Starmer δήλωσε ότι μπορούσε εύλογα να συμφωνήσει ή διαφωνήσει κανείς με την αναγκαιότητα νέας έρευνας. Αντέτεινε όμως ότι είχε συζητήσει με οικογένειες θυμάτων (κάτι που η Badenoch δήλωσε ότι δε θεωρούσε απαραίτητο να κάνει προσωπικά), και αυτές ήθελαν άμεση δράση, κάτι που μια εκ νέου έρευνα θα μπορούσε να καθυστερήσει για χρόνια. Σημείωσε ακόμη ότι ανεξαρτήτως της θέσης του καθένα για μια νέα έρευνα, θεωρούσε σοκαριστικό ότι κανείς θα ήθελε να ακυρώσει τις υπάρχουσες προτάσεις του νομοσχεδίου για ισχυροποίηση της προστασίας των παιδιών.
Ανεξάρτητοι αναλυτές θεώρησαν επίσης εύλογες τις αναφορές για πολιτική σκοπιμότητα, καθώς η Badenoch δεν είχε ξαναναφέρει την αναγκαιότητα αντίστοιχης έρευνας προτού το ζήτημα έρθει στην επικαιρότητα μέσω των αναρτήσεων του Musk, παρότι είχε λάβει θέση υφυπουργού για τα παιδιά το 2019, και υπουργού γυναικών το 2021. Επιπλέον, αντίστοιχες κατηγορίες προκάλεσε η αποστολή μαζικού email από τους Συντηρητικούς υπέρ της νέας έρευνας, όπου όμως ζητούνταν επίσης οικονομικές δωρεές προς το κόμμα τους.
Για αποπροσανατολισμό και πολιτική σκοπιμότητα έκανε λόγο και η Jay, υποστηρίζοντας ότι τα θύματα σαφώς θέλουν άμεση δράση, με εφαρμογή συστάσεων όπως των δικών της, αντί για περισσότερη καθυστέρηση με νέες έρευνες και συζητήσεις. Αντίστοιχη ήταν και η τοποθέτηση ενός ρεπόρτερ που καλύπτει σχετικές δίκες συμμοριών, καθώς και νομικής οργάνωσης που υποστηρίζει αντίστοιχα θύματα.
Πάντως, ο Starmer δεν απέρριψε πλήρως το αίτημα μιας νέας έρευνας, με τον εκπρόσωπό του να δηλώνει «ανοιχτομυαλιά» την ίδια μέρα της κοινοβουλευτικής διαμάχης, και ότι «πάντα θα ακούν τι θέλουν τα θύματα». Έτσι, στις 16 Ιανουαρίου, η κυβέρνηση τελικά ανακοίνωσε μια σειρά μέτρων που επεδίωκαν την ισορροπία μεταξύ των δύο οπτικών· θα λάμβανε άμεσα χώρα μια ταχεία τρίμηνη εθνική έρευνα για το θέμα, και παράλληλα θα παρεχόταν χρηματοδότηση για 5 νέες τοπικές έρευνες. Επιπλέον, θα δινόταν η δυνατότητα επανεξέτασης παλιότερων αρχειοθετημένων περιστατικών από ανεξάρτητο φορέα, με δυνατότητες βαθύτερης διερεύνησης.
Αβάσιμες οι κατηγορίες συγκάληψης από τον Starmer
Όπως αναγνωρίζεται στις προαναφερόμενες εκθέσεις, την κεντρική ευθύνη για τα εκάστοτε τοπικά σκάνδαλα, φέρουν οι αντίστοιχες τοπικές αρχές. Προκειμένου να εξετάσουμε τις αντίστοιχες πολιτικές ευθύνες, προχωρήσαμε σε μια ανασκόπηση σύνθεσης των δημοτικών συμβουλίων στις 5 πόλεις που μέχρι στιγμής τεκμηριωμένα απέτυχαν να δράσουν εγκαίρως. (Σημειώνουμε ότι μέχρι το 2012, τα εν λόγω συμβούλια έλεγχαν στο μεγαλύτερο βαθμό και τις τοπικές αστυνομικές αρχές.)
Διαπιστώσαμε ότι το κόμμα των Εργατικών είναι αυτό που συχνότερα διέθετε πολιτικό έλεγχο στα αντίστοιχα συμβούλια τις τελευταίες δεκαετίες, χαρακτηριστικά στο Ρόδεραμ, αλλά ένα σημαντικό χρονικό διάστημα, δεν υπήρχε πλειοψηφικός έλεγχος από κανένα κόμμα, και σε μικρότερα διαστήματα, υπερείχαν Συντηρητικοί ή Φιλελεύθεροι (Τέλφορντ, Όλντχαμ, Μπρίστολ, Ρότσντεϊλ). Συνεπώς, ενώ οι Εργατικοί έφεραν σημαντική τοπική πολιτική ευθύνη για τα σκάνδαλα, δεν επρόκειτο για αποκλειστική τους παράλειψη.
Όσον αφορά την ευθύνη της κεντρικής κυβέρνησης, και πάλι συμπεριλαμβάνει τους Συντηρητικούς, που κυβερνούσαν μεταξύ 1979-1996, οπότε και ξεκίνησαν τα σκάνδαλα. Ωστόσο, η ευθύνη επικεντρώνεται περισσότερο σε μετέπειτα κυβερνήσεις των Εργατικών, συγκεκριμένα υπό την πρωθυπουργία του Tony Blair.
Χαρακτηριστικά, το 2001, το Υπουργείο Εσωτερικών ανέλαβε την διεξαγωγή μιας έρευνας για την πορνεία στα Ρόδεραμ και το Μπρίστολ, που συμπεριλάμβανε και μια ενότητα για την εκπόρνευση νεαρών προσώπων. Υπεύθυνη ερευνήτρια για το Ρόδεραμ ορίστηκε η δικηγόρος Adele Weir. Ωστόσο, όταν το ζήτημα επανήλθε στην επικαιρότητα το 2014, η Weir δήλωσε ότι από νωρίς στην έρευνά της, είχε υπάρξει αντιεπαγγελματισμός και αδιαφορία από τις τοπικές αρχές.
Αντίστοιχα, μια καταγγελία στον τότε Υπουργό Εσωτερικών David Blunkett από γονείς ενός θυματοποιημένου κοριτσιού δεν οδήγησε σε αποτελέσματα, μέχρι που η συμμορία του δράστη καταδικάστηκε την επόμενη δεκαετία, μετά από επαναδιερεύνηση περισσότερων εγκλημάτων τους.
Ωστόσο ήταν διαφορετική η στάση του νυν βρετανού πρωθυπουργού Keir Starmer, που το 2008-2013 είχε αναλάβει τον ρόλο του επικεφαλής της βρετανικής εισαγγελίας (CPS).
Καταρχάς, το ρητό που αναγνωρίζει «αποφάσεις των ανήλικων παιδιών» και τα ενοχοποιεί για την κακοποίηση, δεν αποτελεί δική του τοποθέτηση. Όπως έδειξε το BBC σε ενδελεχή του έρευνα, η λανθασμένη απόδοση του ρητού, οφείλεται σε δήλωση του Nazir Afzal, πρώην τοπικού εισαγγελέα, το 2018. Έκτοτε, τα αστυνομικά αρχεία, ποικίλα αστυνομικά στελέχη και ο ίδιος ο Afzal, έχουν επιβεβαιώσει ότι καμιά εγκύκλιος δεν περιείχε την εν λόγω αναφορά. Καταγράφηκε μόνο μια προτροπή ώστε, κατά την αξιολόγηση σοβαρής ζημιάς στα παιδιά, «να λαμβάνονται υπόψη οι αντιδράσεις του παιδιού και οι αντιλήψεις του, ανάλογα με την ηλικία και την κατανόησή του».
Στο πρώτο έτος διοίκησης της CPS από τον Starmer, ένας δικηγόρος της υπηρεσίας έλαβε την απόφαση να μην ασκήσει δίωξη σε πρόσωπα που κατήγγειλε ένα νεαρό κορίτσι στο Ρόχντεϊλ, καθώς έκρινε τους ισχυρισμούς της αναξιόπιστους. Ωστόσο, δεν υπάρχει ένδειξη ότι ο Starmer είχε εμπλοκή στη συγκεκριμένη υπόθεση, και αντιθέτως, όταν έθεσε υπεύθυνο τον Afzal στην εν λόγω περιοχή το 2011, αυτός επανέφερε τη διερεύνηση της υπόθεσης και πέτυχε καταδίκες σε αυτήν και άλλες αντίστοιχες υποθέσεις· παράλληλα, ο επίμαχος δικηγόρος αποσύρθηκε από έλεγχο ανάλογων υποθέσεων και επανεκπαιδεύτηκε.
Υπό την ηγεσία του Starmer, η CPS απολογήθηκε για προηγούμενα σφάλματα και ανεπάρκειες, και επεδίωξε ενεργά την αντιμετώπιση των προκαταλήψεων απέναντι στα θύματα και την επαναδιερεύνηση κλειστών υποθέσεων· τελικά, πέτυχε τότε ρεκόρ διώξεων για παιδική κακοποίηση. Σε αυτό το πλαίσιο ξεκίνησε η διερεύνηση και οι πρώτες καταδίκες των συμμοριών, που έπειτα έδωσαν το έναυσμα διερεύνησης και γνωστοποίησης του μεγέθους του προβλήματος.
Χαρακτηριστικά, ο αναγνωρισμένος δημοσιογράφος Andrew Norfolk, που γνωστοποίησε ευρέως την υπόθεση του Ρόδεραμ το 2011, δήλωσε ότι ο Starmer είχε επιδιώξει συνάντηση και συζήτηση μαζί του ώστε να διορθώσει τους κανονισμούς που ενοχοποιούσαν τα θύματα· και ότι όντως, ο Starmer μετέπειτα προέβη σε αλλαγές που επέτρεψαν την επιτυχημένη δίωξη των συμμοριών. Η προσφορά του Starmer αναγνωρίστηκε και από διακομματική επιτροπή του 2013, την πρώτη τέτοια που διερεύνησε το πρόβλημα των εν λόγω συμμοριών.
Η μόνη εύλογη κριτική που έχει ασκηθεί στον Starmer στο προκείμενο ζήτημα, είναι ότι αντιθέτως, η κουλτούρα υψηλής εμπιστοσύνης στα θύματα που προώθησε ο ίδιος, οδήγησε και σε κάποιες διώξεις απέναντι σε αθώους.
Παραπληροφόρηση για τον ρόλο των συμμοριών
Μερικές αναρτήσεις ισχυρίζονται ότι το πρόβλημα των συμμοριών είναι τόσο διευρυμένο, που τα θύματά τους ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες, ή ακόμη και στο εκατομμύριο. Στην πραγματικότητα όμως, όπως έχουν δείξει αναλύσεις των διαθέσιμων στοιχείων, τέτοιες εκτιμήσεις είναι αναξιόπιστες.
Η έκθεση της Jay το 2014, έκανε λόγο για «συντηρητική εκτίμηση 1400 θυμάτων στο Ρόδεραμ μεταξύ 1997-2013»· αλλά δε μπορεί να γίνει απευθείας αναγωγή της συγκεκριμένης κρίσης στο σύνολο του πληθυσμού του Ηνωμένου Βασιλείου, ούτε από άποψη επίπεδου δραστηριότητας συμμοριών, ούτε από εκτιμώμενη απόκρυψη περιστατικών από θύματα. Συνολικά, η τελευταία έκθεση της IISCA το 2022, αναγνώρισε ότι το ακριβές μέγεθος του προβλήματος, είναι ακόμη άγνωστο.
Με δεδομένο ότι το 2020, το 7.5% των ενηλίκων στην Αγγλία και Ουαλία δήλωσε κάποιας μορφής σεξουαλική κακοποίηση πριν τα 16 τους έτη, ο αντίστοιχος πληθυσμός θα ανερχόταν σε 3.1 εκατομμύρια άτομα. Ωστόσο, με βάση τα πιο πρόσφατα και αναλυτικά δεδομένα, μόνο ένα μικρό μέρος των εν λόγω περιστατικών αναμένεται να αφορούσε δράση συμμοριών. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με δεδομένα της βρετανικής αστυνομίας για το 2022, το πιο συχνό περιβάλλον κακοποίησης παρέμενε το οικογενειακό, όπως έχει διαπιστωθεί διεθνώς, όπου λάμβανε χώρα 1 στις 3 επιθέσεις· επίσης συνολικά, οι μισές επιθέσεις λάμβαναν χώρα από άλλα παιδιά. Σύμφωνα με άλλη σειρά δεδομένων για το 2023, μόλις το 3.7% των περιστατικών κακοποίησης παιδιών είχαν διαπραχθεί από ομάδες, και συνολικά μόνο το 0.6% από αποπλανητικές συμμορίες.
Όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι σε αντίστοιχες συμμορίες συμμετέχουν μόνο μουσουλμάνοι, πρόκειται και πάλι για παραπληροφόρηση. Στην περίπτωση του Ρόδεραμ, η έκθεση του 2014 συμπέρανε ότι οι περισσότεροι δράστες ήταν πακιστανικής καταγωγής, αλλά στους καταδικασθέντες συμπεριλαμβάνονται και πρόσωπα βρετανικού υποβάθρου, όπως ο Tony Chapman, που έχει λάβει μια από τις βαρύτερες ποινές μεταξύ αντίστοιχων δραστών.
Μια συνολικότερη έρευνα επί του θέματος, διεξήχθει από το Υπουργείο Εσωτερικών και δημοσιοποιήθηκε το 2020· αυτή διαπίστωσε ότι περιορισμένα δεδομένα της περασμένης δεκαετίας, συνολικά εμφάνιζαν λευκούς δράστες συμμοριών συχνότερα από ασιάτες· ωστόσο παρέμενε αβεβαιότητα, λόγω ανεπαρκούς και κάποιες φορές υποκειμενικής καταγραφής εθνότητας. Σημειώθηκαν επίσης προκαταρκτικά στοιχεία υπερεκπροσώπησης ασιατών δραστών σε αναλογία με τον μικρό πληθυσμό τους, αλλά και πάλι, καταγράφηκε αβεβαιότητα λόγω κακής ποιότητας δεδομένων. Αντίστοιχα συμπεράσματα έχουν δημοσιευτεί και στην ανεξάρτητη βιβλιογραφία.
Είναι σκόπιμο να σημειωθεί ότι ακόμη και αν υπάρχει όντως υπερεκπροσώπηση δραστών παιδικής κακοποίησης σε ορισμένες εθνοτικές ομάδες, τέτοιοι δράστες παραμένουν μικρή μειοψηφία σε όλες τις ομάδες, και είναι αναλογικά ελάχιστοι όσοι ανήκουν σε αντίστοιχες συμμορίες. (Η παρατήρηση προκύπτει από τα προαναφερόμενα δεδομένα, και συγκρίσεις του εκτιμώμενου πληθυσμού των δραστών, με το μέγεθος των συνολικών πληθυσμιακών ομάδων.)
Όσον αφορά τις αιτίες αδράνειας των αρχών, ενώ στις εκθέσεις αναφέρεται ως συμπαράγοντας και η επιφύλαξη των αρχών για τυχόν στοχοποίηση μειονοτήτων, επισημαίνεται ότι πρόκειται για μία από πολυάριθμες αιτίες. Έτσι, μεταξύ πόλεων και διαφορετικών τύπων κακοποίησης, καταγράφηκαν ευρύτερες ανεπάρκειες σε συστήματα καταγραφής, συνεργασίας, και αξιοποίησης πληροφοριών, καθώς και προβληματικής αντιμετώπισης των θυμάτων. Αυτό για παράδειγμα επισημάνθηκε στις εκθέσεις της IICSA.
Την αλληλοεπικαλυπτόμενη προβληματική αντιμετώπιση των αποπλανητικών συμμοριών και της ευρύτερης παιδικής κακοποίησης, αναγνώρισε έμπρακτα και η βρετανική αστυνομία το 2023. Τότε, η κυβέρνηση των Συντηρητικών ανακοίνωσε τη δημιουργία αστυνομικής «ομάδας εργασίας για τις αποπλανητικές συμμορίες», ωστόσο η ίδια η αστυνομία δε χρησιμοποίησε τον εν λόγω τίτλο στην ανακοίνωσή της. Σύντομα άρχισε να χρησιμοποιεί το ευρύτερο αναγνωριστικό της «ομάδας εργασίας παιδικής σεξουαλικής εκμετάλλευσης», που αντιστοιχούσε με το ότι η πλειοψηφία των περιστατικών που καλούνταν να ερευνήσει, δεν αφορούσε δίκτυα προσώπων.
Παραπλανητικές είναι και οι αναφορές ότι τα θύματα «ήταν μόνο λευκά κορίτσια», που στοχοποιούνταν ως «μη μουσουλμάνες». Τα περισσότερα γνωστά θύματα στο Ρόδεραμ ήταν όντως λευκά κορίτσια, αλλά αυτό ήταν πληθυσμιακά αναμενόμενο, καθώς γενικότερα αποτελούσαν τη μεγάλη πλειοψηφία των παιδιών. Επίσης, ήδη η αναφορά της Jay το 2014, είχε εντοπίσει πολυάριθμες περιπτώσεις ασιατικών θυμάτων, που καταρχάς, ήταν δυσκολότερο να γνωστοποιήσουν την κακοποίησή τους, και ακόμη και όσα το έκαναν, δε λάμβαναν ανάλογη δημοσιότητα και αναγνώριση.
Τέλος, όσον αφορά τους στόχους των δραστών, όπως αναλύθηκε στην έκθεση του 2020, δεν καταγράφεται ως κριτήριο το θρησκευτικό υπόβαθρο των θυμάτων, αλλά η ευαλωτότητά τους, με πρωταρχικό στόχο παραμελημένα ή απομονωμένα παιδιά. Ως κίνητρο καταγράφεται συχνά αλλά όχι πάντα, το σεξουαλικό ενδιαφέρον στα παιδιά, και άλλες φορές κίνητρα ευρύτερης ικανοποίησης, κυριαρχίας, οικονομικού οφέλους, ή εκτίμησης μεταξύ γνωστών.
Συμπέρασμα
Συνιστά παραπληροφόρηση ο ισχυρισμός ότι η κυβέρνηση των Εργατικών επεδίωξε να συγκαλύψει το πρόβλημα των αποπλανητικών συμμοριών, σε συνέχεια της ενοχοποίησης των παιδικών θυμάτων από τον πρωθυπουργό, όταν αυτός ήταν εισαγγελέας.
Σε βάθος δεκαετιών, ενώ το πρόβλημα των αποπλανητικών συμμοριών είχε παραβλεφθεί περισσότερο υπό διοικήσεις ορισμένων στελεχών του Εργατικού κόμματος, σχετικές ευθύνες έφεραν επίσης διοικήσεις άλλων κομμάτων. Το 2008, όταν ο νυν πρωθυπουργός Keir Starmer ανέλαβε τότε επικεφαλής της εισαγγελίας, επεδίωξε ενεργά την αντιμετώπιση του προβλήματος της παιδικής κακοποίησης και πέτυχε τότε ρεκόρ διώξεων, οδηγώντας στην ευρεία δημοσιοποίησή του. Το ρητό ενοχοποίησης που του αποδίδεται, αποτελεί λανθασμένη ανάγνωση μιας εγκυκλίου, και αντιθέτως, ο ίδιος προώθησε την ευαισθητοποίηση απέναντι στις καταγγελίες των θυμάτων.
Οι πολυετείς έρευνες που ακολούθησαν, οδήγησαν σε 20 προτάσεις για την αντιμετώπιση της παιδικής κακοποίησης, οι οποίες όμως στο μεγαλύτερο βαθμό αγνοήθηκαν από την κυβέρνηση την Συντηρητικών. Όταν οι Εργατικοί ανέλαβαν και πάλι την εξουσία το 2024, ανακοίνωσαν ότι θα άρχιζαν να υλοποιούν κάποιες βασικές προτάσεις, και κατέθεσαν επίσης ένα συμπληρωματικό νομοσχέδιο υποστήριξης παραμελημένων παιδιών.
Όταν όμως το ζήτημα των αποπλανητικών συμμοριών επανήλθε στην επικαιρότητα μέσω εξωτερικής παρέμβασης, οι Συντηρητικοί ζήτησαν την κατάργηση του νομοσχεδίου και στη θέση του, μια νέα έρευνα για τις συμμορίες, κάτι που δεν είχαν επιδιώξει κατά την διακυβέρνησή τους. Οι Εργατικοί επισήμαναν ότι υπερτερούσε η ανάγκη άμεσων μέτρων αντί για καθυστέρηση με ακόμη περισσότερες έρευνες, θέση που υποστηρίχθηκε και από τρίτους ειδικούς κατά της παιδικής κακοποίησης. Ωστόσο, οι Εργατικοί δεν απέκλεισαν κάθε διερεύνηση, και σύντομα ανακοίνωσαν ότι θα λάμβανε χώρα μια τρίμηνη έρευνα, καθώς και ανεξάρτητη επαναδιερεύνηση παλιότερων περιστατικών κακοποίησης.
Συμπέρασμα: Σε βάθος δεκαετιών, ενώ το πρόβλημα των αποπλανητικών συμμοριών είχε παραβλεφθεί περισσότερο υπό διοικήσεις ορισμένων στελεχών του Εργατικού κόμματος, σχετικές ευθύνες έφεραν επίσης διοικήσεις άλλων κομμάτων. Το 2008, όταν ο νυν πρωθυπουργός Keir Starmer ανέλαβε τότε επικεφαλής της εισαγγελίας, επεδίωξε ενεργά την αντιμετώπιση του προβλήματος της παιδικής κακοποίησης και πέτυχε τότε ρεκόρ διώξεων, οδηγώντας στην ευρεία δημοσιοποίησή του. Το ρητό ενοχοποίησης που του αποδίδεται, αποτελεί λανθασμένη ανάγνωση μιας εγκυκλίου, και αντιθέτως, ο ίδιος προώθησε την ευαισθητοποίηση απέναντι στις καταγγελίες των θυμάτων. Οι πολυετείς έρευνες που ακολούθησαν, οδήγησαν σε 20 προτάσεις για την αντιμετώπιση της παιδικής κακοποίησης, οι οποίες όμως στο μεγαλύτερο βαθμό αγνοήθηκαν από την κυβέρνηση την Συντηρητικών. Όταν οι Εργατικοί ανέλαβαν και πάλι την εξουσία το 2024, ανακοίνωσαν ότι θα άρχιζαν να υλοποιούν κάποιες βασικές προτάσεις, και κατέθεσαν επίσης ένα συμπληρωματικό νομοσχέδιο υποστήριξης παραμελημένων παιδιών. Όταν όμως το ζήτημα των αποπλανητικών συμμοριών επανήλθε στην επικαιρότητα μέσω εξωτερικής παρέμβασης, οι Συντηρητικοί ζήτησαν την κατάργηση του νομοσχεδίου και στη θέση του, μια νέα έρευνα για τις συμμορίες, κάτι που δεν είχαν επιδιώξει κατά την διακυβέρνησή τους. Οι Εργατικοί επισήμαναν ότι υπερτερούσε η ανάγκη άμεσων μέτρων αντί για καθυστέρηση με ακόμη περισσότερες έρευνες, θέση που υποστηρίχθηκε και από τρίτους ειδικούς κατά της παιδικής κακοποίησης. Ωστόσο, οι Εργατικοί δεν απέκλεισαν κάθε διερεύνηση, και σύντομα ανακοίνωσαν ότι θα λάμβανε χώρα μια τρίμηνη έρευνα, καθώς και ανεξάρτητη επαναδιερεύνηση παλιότερων περιστατικών κακοποίησης.
Σύμφωνα με σειράviralαναρτήσεωνστα κοινωνικά δίκτυα, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου καταψήφισε τη διεξαγωγή έρευνας για μαζικούς βιασμούς από συμμορίες μεταναστών, σε μια προσπάθεια να συγκαλύψει τις ευθύνες της.
Κάποιες αναρτήσεις ισχυρίζονται επιπλέον ότι ο Πρωθυπουργός είχε προσωπική ευθύνη για το σκάνδαλο προ δεκαετίας, όταν είχε εκδώσει εγκύκλιο που χαρακτήριζε τέτοιους βιασμούς «συναινετικούς». Τον ισχυρισμό ανέρτησε και ο βουλευτής Κυριάκος Βελόπουλος.
Στην πραγματικότητα όμως, οι αναφορές είναι από παραπλανητικές έως πλήρως εσφαλμένες.
Το υπόβαθρο της υπόθεσης
Ο δισεκατομμυριούχος Elon Musk, ιδιοκτήτης του κοινωνικού δικτύου X (πρώην Twitter), τα τελευταία έτη άρχισε να εμπλέκεται στην πολιτική διεθνών σχέσεων. Από το 2023, του ασκήθηκε κριτική για την ώθηση που έδινε σε πολιτικούς του ακροδεξιού κόμματος AfD στη Γερμανία, και από το 2024, για την κλιμάκωση εντάσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Χαρακτηριστικά, τον Αύγουστο 2024, ο Musk δήλωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «οδηγούνταν σε εμφύλιο πόλεμο». Η σειρά των παρεμβάσεων αυτών, έχει προκαλέσει ανησυχία σε πολλούς ευρωπαίους ηγέτες.
Η πιο πρόσφατη σειρά κριτικής που ο Musk έχει ασκήσει στη σημερινή κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, επανέφερε στο προσκήνιο μια σειρά σκανδάλων που είχαν ξεκινήσει δεκαετίες νωρίτερα. Τα σκάνδαλα αυτά αφορούσαν τη δραστηριότητα αποπλανητικών συμμοριών σε διάφορες πόλεις, που προέβαιναν σε μαζικές κακοποιήσεις και βιασμούς παιδιών, αλλά για πολλά χρόνια, η δράση τους παρέμενε ευρέως άγνωστη και δεν αντιμετωπιζόταν αποτελεσματικά.
Η πλέον σοβαρή υπόθεση λάμβανε χώρα στην πόλη Ρόδεραμ, από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, έως τις αρχές του 2013. Η πρώην επικεφαλής κοινωνική λειτουργός της Σκωτίας, Alexis Jay, ανέλαβε τη διεξαγωγή σχετικής έρευνας το 2014, που οδήγησε στο συμπέρασμα ότι περισσότερα από 1400 παιδιά είχαν κακοποιηθεί. Οι τοπικές αρχές κατηγορήθηκαν για την αδράνειά τους και οδηγήθηκαν σε παραίτηση. Μέχρι σήμερα έχουν καταδικαστεί 63 πρόσωπα για σεξουαλικά εγκλήματα στην υπόθεση του Ρόδεραμ. Συνολικά, μεταξύ 2014 και 2024, ολοκληρώθηκαν ανάλογες έρευνες σε 5 πόλεις.
Σύντομα μετά την ολοκλήρωση της έρευνας της Jay στο Ρόδεραμ, η τότε Συντηρητική κυβέρνηση, της ζήτησε να αναλάβει μια εκτενέστερη εγχώρια έρευνα για την παιδική σεξουαλική κακοποίηση, που ονομάστηκε IICSA. Η έρευνα διήρκησε μεταξύ 2014 και 2022, οπότε και παρέδωσε την 19η και τελευταία της έκθεση. Η μία από τις εκθέσεις αφορούσε ειδικά τη δραστηριότητα οργανωμένων δικτύων κακοποίησης, αλλά η τελική εστίαση ήταν συνολικότερη.
Στην τελευταία έκθεση, παρατέθηκαν 20 συστάσεις για έκτακτη υλοποίηση, με σκοπό την αντιμετώπιση του προβλήματος από κάθε πηγή, καθώς και την υποστήριξη των θυμάτων. Ωστόσο, η εφαρμογή των 20 συστάσεων δεν προχώρησε σημαντικά τα επόμενα 2 χρόνια. Μία δημοσιογραφική ανάλυση αξιολόγησε ότι μόνο 3 συστάσεις εφαρμόστηκαν πλήρως, και 2 ακόμη μερικώς· από την άλλη, η ομάδα “Act On IICSA”, της οποίας προοδεύει η Jay, ακόμη αξιολογεί ότι δεν έχει εφαρμοστεί πραγματικά, καμία πρόταση σε εθνικό επίπεδο.
Ο νέος νόμος και η καταψήφιση της τροπολογίας του
Στις βρετανικές εκλογές του καλοκαιριού 2024, για πρώτη φορά από το 2010, ανέλαβε την εξουσία το κόμμα των Εργατικών. Το Δεκέμβριο, η νέα κυβέρνηση κατέθεσε νομοσχέδιο για την προστασία των παιδιών που δεν είναι εγγεγραμμένα στο σχολικό σύστημα, πρακτική που χαρακτήρισε συμπληρωματική στις προτάσεις της Jay. Παράλληλα, η κυβέρνηση δήλωσε ότι θα υλοποιούσε χωριστά και 3 ακόμη από τις προτάσεις των εκθέσεων της Jay (οι 2 συμπεριλαμβάνονταν στις 20 γενικές συστάσεις, και η 1 στην έκθεση για τις συμμορίες).
Στις 8 Ιανουαρίου 2025, το εν λόγω νομοσχέδιο κατατέθηκε για την καθιερωμένη δεύτερη ανάγνωση από το ένα κοινοβούλιο του Ηνωμένου Βασιλείου. Σε αυτήν την ανάγνωση, η αντιπολίτευση κατέθεσε πρόταση τροποποίησης του νομοσχεδίου, που συνεπαγόταν την ακύρωσή του. Αυτή η τροποποίηση έληγε με μόνο μία συγκεκριμένη προτροπή προς την κυβέρνηση: να εκτελέσει «μια εθνική νομοθετική έρευνα για την ιστορική σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών, επικεντρωμένη σε αποπλανητικές συμμορίες».
Η πρόταση αυτή καταψηφίστηκε με μεγάλη πλειοψηφία, κυρίως λόγω της κυριαρχίας των Εργατικών στη Βουλή, ενώ ένα παρόμοιο ποσοστό κοντά στο 12% και από τα δύο κόμματα απείχε.
Το τρίτο πιο μεγάλο κόμμα, οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες (που συγκυβερνούσαν με τους Συντηρητικούς το 2010-2015), απείχαν επίσης από ψήφο. Οι Φιλελεύθεροι αναγνώρισαν ότι μια νέα έρευνα θα είχε χρησιμότητα στην αποτελεσματικότερη καταδίωξη των εγκληματιών, αλλά συνολικά καταδίκασαν την τροπολογία ως πολιτικά υποκινούμενη. Επεσήμαναν ότι ήδη είχε ολοκληρωθεί η επταετής έρευνα της Jay, και οι περισσότερες κατατεθειμένες προτάσεις της, είχαν αγνοηθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση των Συντηρητικών. Επιπλέον, η τροπολογία δεν θα εξασφάλιζε τη διεξαγωγή νέας έρευνας, ενώ θα σήμαινε την ακύρωση θετικών πρωτοβουλιών για την προστασία των παιδιών. Η ανακοίνωση έκλεινε δηλώνοντας ότι οι Φιλελεύθεροι θα επιδίωκαν να ενισχύσουν το νομοσχέδιο, χωρίς όμως να το ακυρώσουν.
Στη Βουλή έλαβε χώρα ζωηρός διάλογος για το ζήτημα, τόσο μεταξύ βουλευτών, όσο και στην περίοδο ερωτήσεων στον πρωθυπουργό, Keir Starmer, όπου συμμετείχε και η πρόεδρος των Συντηρητικών, Kemi Badenoch.
Η Badenoch επιχειρηματολόγησε υπέρ της αναγκαιότητας μιας νέας έρευνας, λέγοντας ότι η προηγούμενη της Jay δεν είχε διακρίνει και εστιάσει επαρκώς στο πρόβλημα των συμμοριών, αλλά το είχε τοποθετήσει στο ευρύτερο πλαίσιο κακοποίησης από τρίτους. Δήλωσε επίσης ότι μια νέα στοχευμένη έρευνα θα μπορούσε να είναι συντομότερη αντί για επταετής όπως η προηγούμενη.
Ο Starmer δήλωσε ότι μπορούσε εύλογα να συμφωνήσει ή διαφωνήσει κανείς με την αναγκαιότητα νέας έρευνας. Αντέτεινε όμως ότι είχε συζητήσει με οικογένειες θυμάτων (κάτι που η Badenoch δήλωσε ότι δε θεωρούσε απαραίτητο να κάνει προσωπικά), και αυτές ήθελαν άμεση δράση, κάτι που μια εκ νέου έρευνα θα μπορούσε να καθυστερήσει για χρόνια. Σημείωσε ακόμη ότι ανεξαρτήτως της θέσης του καθένα για μια νέα έρευνα, θεωρούσε σοκαριστικό ότι κανείς θα ήθελε να ακυρώσει τις υπάρχουσες προτάσεις του νομοσχεδίου για ισχυροποίηση της προστασίας των παιδιών.
Ανεξάρτητοι αναλυτές θεώρησαν επίσης εύλογες τις αναφορές για πολιτική σκοπιμότητα, καθώς η Badenoch δεν είχε ξαναναφέρει την αναγκαιότητα αντίστοιχης έρευνας προτού το ζήτημα έρθει στην επικαιρότητα μέσω των αναρτήσεων του Musk, παρότι είχε λάβει θέση υφυπουργού για τα παιδιά το 2019, και υπουργού γυναικών το 2021. Επιπλέον, αντίστοιχες κατηγορίες προκάλεσε η αποστολή μαζικού email από τους Συντηρητικούς υπέρ της νέας έρευνας, όπου όμως ζητούνταν επίσης οικονομικές δωρεές προς το κόμμα τους.
Για αποπροσανατολισμό και πολιτική σκοπιμότητα έκανε λόγο και η Jay, υποστηρίζοντας ότι τα θύματα σαφώς θέλουν άμεση δράση, με εφαρμογή συστάσεων όπως των δικών της, αντί για περισσότερη καθυστέρηση με νέες έρευνες και συζητήσεις. Αντίστοιχη ήταν και η τοποθέτηση ενός ρεπόρτερ που καλύπτει σχετικές δίκες συμμοριών, καθώς και νομικής οργάνωσης που υποστηρίζει αντίστοιχα θύματα.
Πάντως, ο Starmer δεν απέρριψε πλήρως το αίτημα μιας νέας έρευνας, με τον εκπρόσωπό του να δηλώνει «ανοιχτομυαλιά» την ίδια μέρα της κοινοβουλευτικής διαμάχης, και ότι «πάντα θα ακούν τι θέλουν τα θύματα». Έτσι, στις 16 Ιανουαρίου, η κυβέρνηση τελικά ανακοίνωσε μια σειρά μέτρων που επεδίωκαν την ισορροπία μεταξύ των δύο οπτικών· θα λάμβανε άμεσα χώρα μια ταχεία τρίμηνη εθνική έρευνα για το θέμα, και παράλληλα θα παρεχόταν χρηματοδότηση για 5 νέες τοπικές έρευνες. Επιπλέον, θα δινόταν η δυνατότητα επανεξέτασης παλιότερων αρχειοθετημένων περιστατικών από ανεξάρτητο φορέα, με δυνατότητες βαθύτερης διερεύνησης.
Αβάσιμες οι κατηγορίες συγκάληψης από τον Starmer
Όπως αναγνωρίζεται στις προαναφερόμενες εκθέσεις, την κεντρική ευθύνη για τα εκάστοτε τοπικά σκάνδαλα, φέρουν οι αντίστοιχες τοπικές αρχές. Προκειμένου να εξετάσουμε τις αντίστοιχες πολιτικές ευθύνες, προχωρήσαμε σε μια ανασκόπηση σύνθεσης των δημοτικών συμβουλίων στις 5 πόλεις που μέχρι στιγμής τεκμηριωμένα απέτυχαν να δράσουν εγκαίρως. (Σημειώνουμε ότι μέχρι το 2012, τα εν λόγω συμβούλια έλεγχαν στο μεγαλύτερο βαθμό και τις τοπικές αστυνομικές αρχές.)
Διαπιστώσαμε ότι το κόμμα των Εργατικών είναι αυτό που συχνότερα διέθετε πολιτικό έλεγχο στα αντίστοιχα συμβούλια τις τελευταίες δεκαετίες, χαρακτηριστικά στο Ρόδεραμ, αλλά ένα σημαντικό χρονικό διάστημα, δεν υπήρχε πλειοψηφικός έλεγχος από κανένα κόμμα, και σε μικρότερα διαστήματα, υπερείχαν Συντηρητικοί ή Φιλελεύθεροι (Τέλφορντ, Όλντχαμ, Μπρίστολ, Ρότσντεϊλ). Συνεπώς, ενώ οι Εργατικοί έφεραν σημαντική τοπική πολιτική ευθύνη για τα σκάνδαλα, δεν επρόκειτο για αποκλειστική τους παράλειψη.
Όσον αφορά την ευθύνη της κεντρικής κυβέρνησης, και πάλι συμπεριλαμβάνει τους Συντηρητικούς, που κυβερνούσαν μεταξύ 1979-1996, οπότε και ξεκίνησαν τα σκάνδαλα. Ωστόσο, η ευθύνη επικεντρώνεται περισσότερο σε μετέπειτα κυβερνήσεις των Εργατικών, συγκεκριμένα υπό την πρωθυπουργία του Tony Blair.
Χαρακτηριστικά, το 2001, το Υπουργείο Εσωτερικών ανέλαβε την διεξαγωγή μιας έρευνας για την πορνεία στα Ρόδεραμ και το Μπρίστολ, που συμπεριλάμβανε και μια ενότητα για την εκπόρνευση νεαρών προσώπων. Υπεύθυνη ερευνήτρια για το Ρόδεραμ ορίστηκε η δικηγόρος Adele Weir. Ωστόσο, όταν το ζήτημα επανήλθε στην επικαιρότητα το 2014, η Weir δήλωσε ότι από νωρίς στην έρευνά της, είχε υπάρξει αντιεπαγγελματισμός και αδιαφορία από τις τοπικές αρχές.
Αντίστοιχα, μια καταγγελία στον τότε Υπουργό Εσωτερικών David Blunkett από γονείς ενός θυματοποιημένου κοριτσιού δεν οδήγησε σε αποτελέσματα, μέχρι που η συμμορία του δράστη καταδικάστηκε την επόμενη δεκαετία, μετά από επαναδιερεύνηση περισσότερων εγκλημάτων τους.
Ωστόσο ήταν διαφορετική η στάση του νυν βρετανού πρωθυπουργού Keir Starmer, που το 2008-2013 είχε αναλάβει τον ρόλο του επικεφαλής της βρετανικής εισαγγελίας (CPS).
Καταρχάς, το ρητό που αναγνωρίζει «αποφάσεις των ανήλικων παιδιών» και τα ενοχοποιεί για την κακοποίηση, δεν αποτελεί δική του τοποθέτηση. Όπως έδειξε το BBC σε ενδελεχή του έρευνα, η λανθασμένη απόδοση του ρητού, οφείλεται σε δήλωση του Nazir Afzal, πρώην τοπικού εισαγγελέα, το 2018. Έκτοτε, τα αστυνομικά αρχεία, ποικίλα αστυνομικά στελέχη και ο ίδιος ο Afzal, έχουν επιβεβαιώσει ότι καμιά εγκύκλιος δεν περιείχε την εν λόγω αναφορά. Καταγράφηκε μόνο μια προτροπή ώστε, κατά την αξιολόγηση σοβαρής ζημιάς στα παιδιά, «να λαμβάνονται υπόψη οι αντιδράσεις του παιδιού και οι αντιλήψεις του, ανάλογα με την ηλικία και την κατανόησή του».
Στο πρώτο έτος διοίκησης της CPS από τον Starmer, ένας δικηγόρος της υπηρεσίας έλαβε την απόφαση να μην ασκήσει δίωξη σε πρόσωπα που κατήγγειλε ένα νεαρό κορίτσι στο Ρόχντεϊλ, καθώς έκρινε τους ισχυρισμούς της αναξιόπιστους. Ωστόσο, δεν υπάρχει ένδειξη ότι ο Starmer είχε εμπλοκή στη συγκεκριμένη υπόθεση, και αντιθέτως, όταν έθεσε υπεύθυνο τον Afzal στην εν λόγω περιοχή το 2011, αυτός επανέφερε τη διερεύνηση της υπόθεσης και πέτυχε καταδίκες σε αυτήν και άλλες αντίστοιχες υποθέσεις· παράλληλα, ο επίμαχος δικηγόρος αποσύρθηκε από έλεγχο ανάλογων υποθέσεων και επανεκπαιδεύτηκε.
Υπό την ηγεσία του Starmer, η CPS απολογήθηκε για προηγούμενα σφάλματα και ανεπάρκειες, και επεδίωξε ενεργά την αντιμετώπιση των προκαταλήψεων απέναντι στα θύματα και την επαναδιερεύνηση κλειστών υποθέσεων· τελικά, πέτυχε τότε ρεκόρ διώξεων για παιδική κακοποίηση. Σε αυτό το πλαίσιο ξεκίνησε η διερεύνηση και οι πρώτες καταδίκες των συμμοριών, που έπειτα έδωσαν το έναυσμα διερεύνησης και γνωστοποίησης του μεγέθους του προβλήματος.
Χαρακτηριστικά, ο αναγνωρισμένος δημοσιογράφος Andrew Norfolk, που γνωστοποίησε ευρέως την υπόθεση του Ρόδεραμ το 2011, δήλωσε ότι ο Starmer είχε επιδιώξει συνάντηση και συζήτηση μαζί του ώστε να διορθώσει τους κανονισμούς που ενοχοποιούσαν τα θύματα· και ότι όντως, ο Starmer μετέπειτα προέβη σε αλλαγές που επέτρεψαν την επιτυχημένη δίωξη των συμμοριών. Η προσφορά του Starmer αναγνωρίστηκε και από διακομματική επιτροπή του 2013, την πρώτη τέτοια που διερεύνησε το πρόβλημα των εν λόγω συμμοριών.
Η μόνη εύλογη κριτική που έχει ασκηθεί στον Starmer στο προκείμενο ζήτημα, είναι ότι αντιθέτως, η κουλτούρα υψηλής εμπιστοσύνης στα θύματα που προώθησε ο ίδιος, οδήγησε και σε κάποιες διώξεις απέναντι σε αθώους.
Παραπληροφόρηση για τον ρόλο των συμμοριών
Μερικές αναρτήσεις ισχυρίζονται ότι το πρόβλημα των συμμοριών είναι τόσο διευρυμένο, που τα θύματά τους ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες, ή ακόμη και στο εκατομμύριο. Στην πραγματικότητα όμως, όπως έχουν δείξει αναλύσεις των διαθέσιμων στοιχείων, τέτοιες εκτιμήσεις είναι αναξιόπιστες.
Η έκθεση της Jay το 2014, έκανε λόγο για «συντηρητική εκτίμηση 1400 θυμάτων στο Ρόδεραμ μεταξύ 1997-2013»· αλλά δε μπορεί να γίνει απευθείας αναγωγή της συγκεκριμένης κρίσης στο σύνολο του πληθυσμού του Ηνωμένου Βασιλείου, ούτε από άποψη επίπεδου δραστηριότητας συμμοριών, ούτε από εκτιμώμενη απόκρυψη περιστατικών από θύματα. Συνολικά, η τελευταία έκθεση της IISCA το 2022, αναγνώρισε ότι το ακριβές μέγεθος του προβλήματος, είναι ακόμη άγνωστο.
Με δεδομένο ότι το 2020, το 7.5% των ενηλίκων στην Αγγλία και Ουαλία δήλωσε κάποιας μορφής σεξουαλική κακοποίηση πριν τα 16 τους έτη, ο αντίστοιχος πληθυσμός θα ανερχόταν σε 3.1 εκατομμύρια άτομα. Ωστόσο, με βάση τα πιο πρόσφατα και αναλυτικά δεδομένα, μόνο ένα μικρό μέρος των εν λόγω περιστατικών αναμένεται να αφορούσε δράση συμμοριών. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με δεδομένα της βρετανικής αστυνομίας για το 2022, το πιο συχνό περιβάλλον κακοποίησης παρέμενε το οικογενειακό, όπως έχει διαπιστωθεί διεθνώς, όπου λάμβανε χώρα 1 στις 3 επιθέσεις· επίσης συνολικά, οι μισές επιθέσεις λάμβαναν χώρα από άλλα παιδιά. Σύμφωνα με άλλη σειρά δεδομένων για το 2023, μόλις το 3.7% των περιστατικών κακοποίησης παιδιών είχαν διαπραχθεί από ομάδες, και συνολικά μόνο το 0.6% από αποπλανητικές συμμορίες.
Όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι σε αντίστοιχες συμμορίες συμμετέχουν μόνο μουσουλμάνοι, πρόκειται και πάλι για παραπληροφόρηση. Στην περίπτωση του Ρόδεραμ, η έκθεση του 2014 συμπέρανε ότι οι περισσότεροι δράστες ήταν πακιστανικής καταγωγής, αλλά στους καταδικασθέντες συμπεριλαμβάνονται και πρόσωπα βρετανικού υποβάθρου, όπως ο Tony Chapman, που έχει λάβει μια από τις βαρύτερες ποινές μεταξύ αντίστοιχων δραστών.
Μια συνολικότερη έρευνα επί του θέματος, διεξήχθει από το Υπουργείο Εσωτερικών και δημοσιοποιήθηκε το 2020· αυτή διαπίστωσε ότι περιορισμένα δεδομένα της περασμένης δεκαετίας, συνολικά εμφάνιζαν λευκούς δράστες συμμοριών συχνότερα από ασιάτες· ωστόσο παρέμενε αβεβαιότητα, λόγω ανεπαρκούς και κάποιες φορές υποκειμενικής καταγραφής εθνότητας. Σημειώθηκαν επίσης προκαταρκτικά στοιχεία υπερεκπροσώπησης ασιατών δραστών σε αναλογία με τον μικρό πληθυσμό τους, αλλά και πάλι, καταγράφηκε αβεβαιότητα λόγω κακής ποιότητας δεδομένων. Αντίστοιχα συμπεράσματα έχουν δημοσιευτεί και στην ανεξάρτητη βιβλιογραφία.
Είναι σκόπιμο να σημειωθεί ότι ακόμη και αν υπάρχει όντως υπερεκπροσώπηση δραστών παιδικής κακοποίησης σε ορισμένες εθνοτικές ομάδες, τέτοιοι δράστες παραμένουν μικρή μειοψηφία σε όλες τις ομάδες, και είναι αναλογικά ελάχιστοι όσοι ανήκουν σε αντίστοιχες συμμορίες. (Η παρατήρηση προκύπτει από τα προαναφερόμενα δεδομένα, και συγκρίσεις του εκτιμώμενου πληθυσμού των δραστών, με το μέγεθος των συνολικών πληθυσμιακών ομάδων.)
Όσον αφορά τις αιτίες αδράνειας των αρχών, ενώ στις εκθέσεις αναφέρεται ως συμπαράγοντας και η επιφύλαξη των αρχών για τυχόν στοχοποίηση μειονοτήτων, επισημαίνεται ότι πρόκειται για μία από πολυάριθμες αιτίες. Έτσι, μεταξύ πόλεων και διαφορετικών τύπων κακοποίησης, καταγράφηκαν ευρύτερες ανεπάρκειες σε συστήματα καταγραφής, συνεργασίας, και αξιοποίησης πληροφοριών, καθώς και προβληματικής αντιμετώπισης των θυμάτων. Αυτό για παράδειγμα επισημάνθηκε στις εκθέσεις της IICSA.
Την αλληλοεπικαλυπτόμενη προβληματική αντιμετώπιση των αποπλανητικών συμμοριών και της ευρύτερης παιδικής κακοποίησης, αναγνώρισε έμπρακτα και η βρετανική αστυνομία το 2023. Τότε, η κυβέρνηση των Συντηρητικών ανακοίνωσε τη δημιουργία αστυνομικής «ομάδας εργασίας για τις αποπλανητικές συμμορίες», ωστόσο η ίδια η αστυνομία δε χρησιμοποίησε τον εν λόγω τίτλο στην ανακοίνωσή της. Σύντομα άρχισε να χρησιμοποιεί το ευρύτερο αναγνωριστικό της «ομάδας εργασίας παιδικής σεξουαλικής εκμετάλλευσης», που αντιστοιχούσε με το ότι η πλειοψηφία των περιστατικών που καλούνταν να ερευνήσει, δεν αφορούσε δίκτυα προσώπων.
Παραπλανητικές είναι και οι αναφορές ότι τα θύματα «ήταν μόνο λευκά κορίτσια», που στοχοποιούνταν ως «μη μουσουλμάνες». Τα περισσότερα γνωστά θύματα στο Ρόδεραμ ήταν όντως λευκά κορίτσια, αλλά αυτό ήταν πληθυσμιακά αναμενόμενο, καθώς γενικότερα αποτελούσαν τη μεγάλη πλειοψηφία των παιδιών. Επίσης, ήδη η αναφορά της Jay το 2014, είχε εντοπίσει πολυάριθμες περιπτώσεις ασιατικών θυμάτων, που καταρχάς, ήταν δυσκολότερο να γνωστοποιήσουν την κακοποίησή τους, και ακόμη και όσα το έκαναν, δε λάμβαναν ανάλογη δημοσιότητα και αναγνώριση.
Τέλος, όσον αφορά τους στόχους των δραστών, όπως αναλύθηκε στην έκθεση του 2020, δεν καταγράφεται ως κριτήριο το θρησκευτικό υπόβαθρο των θυμάτων, αλλά η ευαλωτότητά τους, με πρωταρχικό στόχο παραμελημένα ή απομονωμένα παιδιά. Ως κίνητρο καταγράφεται συχνά αλλά όχι πάντα, το σεξουαλικό ενδιαφέρον στα παιδιά, και άλλες φορές κίνητρα ευρύτερης ικανοποίησης, κυριαρχίας, οικονομικού οφέλους, ή εκτίμησης μεταξύ γνωστών.
Συμπέρασμα
Συνιστά παραπληροφόρηση ο ισχυρισμός ότι η κυβέρνηση των Εργατικών επεδίωξε να συγκαλύψει το πρόβλημα των αποπλανητικών συμμοριών, σε συνέχεια της ενοχοποίησης των παιδικών θυμάτων από τον πρωθυπουργό, όταν αυτός ήταν εισαγγελέας.
Σε βάθος δεκαετιών, ενώ το πρόβλημα των αποπλανητικών συμμοριών είχε παραβλεφθεί περισσότερο υπό διοικήσεις ορισμένων στελεχών του Εργατικού κόμματος, σχετικές ευθύνες έφεραν επίσης διοικήσεις άλλων κομμάτων. Το 2008, όταν ο νυν πρωθυπουργός Keir Starmer ανέλαβε τότε επικεφαλής της εισαγγελίας, επεδίωξε ενεργά την αντιμετώπιση του προβλήματος της παιδικής κακοποίησης και πέτυχε τότε ρεκόρ διώξεων, οδηγώντας στην ευρεία δημοσιοποίησή του. Το ρητό ενοχοποίησης που του αποδίδεται, αποτελεί λανθασμένη ανάγνωση μιας εγκυκλίου, και αντιθέτως, ο ίδιος προώθησε την ευαισθητοποίηση απέναντι στις καταγγελίες των θυμάτων.
Οι πολυετείς έρευνες που ακολούθησαν, οδήγησαν σε 20 προτάσεις για την αντιμετώπιση της παιδικής κακοποίησης, οι οποίες όμως στο μεγαλύτερο βαθμό αγνοήθηκαν από την κυβέρνηση την Συντηρητικών. Όταν οι Εργατικοί ανέλαβαν και πάλι την εξουσία το 2024, ανακοίνωσαν ότι θα άρχιζαν να υλοποιούν κάποιες βασικές προτάσεις, και κατέθεσαν επίσης ένα συμπληρωματικό νομοσχέδιο υποστήριξης παραμελημένων παιδιών.
Όταν όμως το ζήτημα των αποπλανητικών συμμοριών επανήλθε στην επικαιρότητα μέσω εξωτερικής παρέμβασης, οι Συντηρητικοί ζήτησαν την κατάργηση του νομοσχεδίου και στη θέση του, μια νέα έρευνα για τις συμμορίες, κάτι που δεν είχαν επιδιώξει κατά την διακυβέρνησή τους. Οι Εργατικοί επισήμαναν ότι υπερτερούσε η ανάγκη άμεσων μέτρων αντί για καθυστέρηση με ακόμη περισσότερες έρευνες, θέση που υποστηρίχθηκε και από τρίτους ειδικούς κατά της παιδικής κακοποίησης. Ωστόσο, οι Εργατικοί δεν απέκλεισαν κάθε διερεύνηση, και σύντομα ανακοίνωσαν ότι θα λάμβανε χώρα μια τρίμηνη έρευνα, καθώς και ανεξάρτητη επαναδιερεύνηση παλιότερων περιστατικών κακοποίησης.
Ισχυρισμός: Η USAID πίσω από την εκστρατεία απάτης του Covid19: Χρηματοδοτούσαν την ανάπτυξη κορωνοϊών, εργαστήρια για βιολογικά πειράματα, μέχρι και τον «ασθενή μηδέν»!
Συμπέρασμα:Η USAID χρηματοδότησε την EcoHealth Alliance μέσω του προγράμματος PREDICT για την έρευνα αναδυόμενων ιών, συμπεριλαμβανομένων των κορωνοϊών. Όμως δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι αυτή η χρηματοδότηση χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία του SARS-CoV-2 ή ότι σχετίζεται με έρευνα “gain-of-function” στο Ινστιτούτο Ιολογίας της Γουχάν. Ορισμένες αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών θεωρούν πιθανή την εργαστηριακή προέλευση του ιού, ενώ πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα υποστηρίζουν την υπόθεση της φυσικής μετάδοσης. Μέχρι σήμερα, η προέλευση του SARS-CoV-2 παραμένει αβέβαιη και υπό διερεύνηση.
Ο ισχυρισμός ότι η USAID χρηματοδότησε έρευνα για την ανάπτυξη κορωνοϊών, βιολογικών πειραμάτων και του «ασθενή μηδέν» της πανδημίας COVID-19, κυκλοφόρησε αρχικά από τον λογαριασμό KanekoaTheGreat στην πλατφόρμα X (πρώην Twitter). Ο επιχειρηματίας Elon Musk κοινοποίησε αυτόν τον ισχυρισμό, ενισχύοντας τη διάδοσή του. Στα ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο ισχυρισμός διαδόθηκε μέσω της σελίδας katohika.gr.
Τι ισχύει.
Η EcoHealth Alliance είναι μια μη κερδοσκοπική οργάνωση που ασχολείται με την έρευνα για τις αναδυόμενες μολυσματικές ασθένειες. Μέσω του προγράμματος PREDICT, η USAID παρείχε επιχορηγήσεις σε διάφορους οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένης της EcoHealth Alliance, για τη μελέτη ιών στην άγρια ζωή και την αξιολόγηση του δυναμικού τους να μολύνουν ανθρώπους. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η USAID διοχέτευσε 53 εκατομμύρια δολάρια στην EcoHealth Alliance, η οποία στη συνέχεια χρησιμοποίησε αυτά τα κεφάλαια για να υποστηρίξει την έρευνα για τους κοροναϊούς στο Ινστιτούτο Ιολογίας της Γουχάν.
Η έννοια της έρευνας “gain-of-function” αναφέρεται σε πειράματα που αυξάνουν τη μεταδοτικότητα ή τη λοιμογόνο ικανότητα ενός ιού. Το National Institutes of Health (NIH) είχε εγκρίνει ορισμένες χρηματοδοτήσεις στην EcoHealth Alliance για έρευνα σε κορωνοϊούς νυχτερίδων. Αν και η USAID παρείχε χρηματοδότηση στο πρόγραμμα PREDICT, δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι αυτά τα κονδύλια χρησιμοποιήθηκαν για έρευνα “gain-of-function” στο Ινστιτούτο Ιολογίας της Γουχάν. Ωστόσο, έχει αναφερθεί ότι ένα πείραμα της EcoHealth Alliance σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Ιολογίας της Γουχάν οδήγησε σε τροποποιημένους κορωνοϊούς με αυξημένη μολυσματικότητα σε ποντίκια. Παρόλα αυτά, δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι αυτό σχετίζεται με τον SARS-CoV-2 ή ότι συνιστά έρευνα “gain-of-function” σύμφωνα με τον ορισμό των αμερικανικών αρχών.
Το NIAID παρείχε επιχορηγήσεις στην EcoHealth Alliance για τη μελέτη κορωνοϊών σε νυχτερίδες, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας με το Ινστιτούτο Ιολογίας της Γουχάν. Ωστόσο, δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι ο Δρ. Fauci είχε άμεση εμπλοκή στη διαχείριση αυτών των ερευνών ή ότι ενέκρινε συγκεκριμένα πειράματα. Ο Δρ. Anthony Fauci ήταν διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργιών και Λοιμωδών Νοσημάτων (NIAID) και είχε ρόλο στην κατανομή χρηματοδοτήσεων για έρευνες σχετικά με μολυσματικές ασθένειες Σε ακροάσεις στο Κογκρέσο, ο Δρ. Fauci δήλωσε ότι οι επιχορηγήσεις ήταν σύμφωνες με τους κανονισμούς και ότι η έρευνα δεν περιελάμβανε “κέρδος λειτουργίας” (gain-of-function) που θα αύξανε τη μεταδοτικότητα ή τη θανατηφόρα φύση των ιών.
Επιπλέον, η προέλευση του SARS-CoV-2 παραμένει αντικείμενο έρευνας και συζήτησης. Υπάρχουν δύο κύριες θεωρίες: η φυσική μετάδοση από ζώα σε ανθρώπους και η διαρροή από εργαστήριο. Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχουν οριστικά αποδεικτικά στοιχεία που να υποστηρίζουν τη μία ή την άλλη θεωρία. Από την μία πλευρά, ορισμένες υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ, όπως το FBI έχει δηλώσει ότι μια διαρροή από εργαστήριο είναι πιθανή αιτία της πανδημίας. Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature, υπάρχουν ενδείξεις ότι ο SARS-CoV-2 πιθανότατα ξεκίνησε από την αγορά της Γουχάν, καθώς ανιχνεύθηκαν ίχνη του ιού σε ζώα, όπως οι ρακούν-σκύλοι που πωλούνταν εκεί. Αυτά τα ευρήματα ενισχύουν την υπόθεση της φυσικής μετάδοσης του ιού από ζώα σε ανθρώπους. Παρόλα αυτά, η προέλευση του ιού εξακολουθεί να παραμένει αντικείμενο επιστημονικής διερεύνησης, και μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν οριστικά αποδεικτικά στοιχεία που να αποδεικνύουν είτε την εργαστηριακή διαρροή είτε τη σύνδεση της USAID με τη δημιουργία του, ενώ η Κίνα έχει αρνηθεί επανειλημμένα ότι ο ιός προήλθε από εργαστήριο και έχει περιορίσει την πρόσβαση σε διεθνείς ερευνητές για πλήρη διερεύνηση.
Συμπέρασμα:
Η USAID χρηματοδότησε την EcoHealth Alliance μέσω του προγράμματος PREDICT για την έρευνα αναδυόμενων ιών, συμπεριλαμβανομένων των κορωνοϊών, αλλά δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι αυτή η χρηματοδότηση χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία του SARS-CoV-2 ή ότι σχετίζεται με έρευνα “gain-of-function” στο Ινστιτούτο Ιολογίας της Γουχάν. Ορισμένες αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών θεωρούν πιθανή την εργαστηριακή προέλευση του ιού, ενώ πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα υποστηρίζουν την υπόθεση της φυσικής μετάδοσης. Μέχρι σήμερα, η προέλευση του SARS-CoV-2 παραμένει αβέβαιη και υπό διερεύνηση.
Ισχυρισμός: Το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ πλήρωσε το Reuters για να εμπλακεί σε “μαζική κοινωνική εξαπάτηση”
Συμπέρασμα: Ο ισχυρισμός ότι το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ πλήρωσε το Reuters για “μαζική κοινωνική εξαπάτηση” είναι αναληθής. Η σύμβαση αφορούσε την Thomson Reuters Special Services (TRSS), μια ξεχωριστή θυγατρική, και στόχευε στην αντιμετώπιση επιθέσεων κοινωνικής μηχανικής, όχι στη διάδοση παραπληροφόρησης. Η φράση “Large Scale Social Deception (LSD)” στο συμβόλαιο αναφέρεται σε προσομοίωση απειλών για την ανάπτυξη αμυντικών μηχανισμών, όχι σε πραγματική εξαπάτηση. Οι παραπλανητικοί ισχυρισμοί, που διακινήθηκαν ευρέως από τον Elon Musk και στα κοινωνικά δίκτυα της Κύπρου, διαστρέβλωσαν το περιεχόμενο του έργου.
Ο ισχυρισμός απέκτησε μεγάλη προβολή έπειτα από κοινοποίηση παραπλανητικής ανάρτησης από άλλο χρήστη στο X στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που κατόπιν κοινοποιήθηκε από τον Elon Musk.
Αυτές οι αναρτήσεις παραποίησαν τις λεπτομέρειες μιας σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Άμυνας και της Thomson Reuters Special Services (TRSS), μιας θυγατρικής της Thomson Reuters. Παρόμοιες αναρτήσεις κυκλοφόρησαν και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην Κύπρο που ισχυρίζονται ότι το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ πλήρωσε 9 εκατομμύρια δολάρια στο ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters για να συμμετάσχει σε ένα πρόγραμμα “μαζικής κοινωνικής εξαπάτησης” («large scale social deception»). Οι ισχυρισμοί υποστηρίζουν επίσης ότι τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν για τη δημιουργία ψεύτικων λογαριασμών στο διαδίκτυο με σκοπό τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης.
Τι ισχύει:
Η σύμβαση, που είναι δημόσια προσβάσιμη, αξίας 9 εκατομμυρίων δολαρίων, υπογράφηκε μεταξύ του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ και της Thomson Reuters Special Services (TRSS) για την περίοδο 2018-2022 (ξεκίνησε επί προεδρίας Τραμπ) αφορά υπηρεσίες ανάλυσης δεδομένων και όχι προπαγάνδα. Η πραγματική σύμβαση που εμφανίζεται στη βάση δεδομένων της αμερικανικής κυβέρνησης (USAspending.gov) αφορά την “Thomson Reuters Special Services, μια ξεχωριστή θυγατρική της Thomson Reuters, η οποία παρέχει εξειδικευμένες υπηρεσίες ανάλυσης δεδομένων και πληροφοριών σε κυβερνητικές υπηρεσίες. Τέτοιες υπηρεσίες χρησιμοποιούνται συνήθως για έρευνες ασφαλείας, αντιτρομοκρατία και εγκληματολογική ανάλυση.
Πιο αναλυτικά, αφορά αντιμετώπιση επιθέσεων κοινωνικής μηχανικής (social engineering), οι οποίες στοχεύουν στον χειρισμό ατόμων ώστε να αποκαλύψουν εμπιστευτικές πληροφορίες.
Στο πλαίσιο του έργου, η TRSS προσομοίωσε επιθέσεις για να δοκιμάσει την αποτελεσματικότητα των αμυντικών εργαλείων. Έχει συνεργαστεί με αρχές ασφαλείας για την καταπολέμηση της διακίνησης ανθρώπων, ενώ το 2020, παρείχε αναλυτικά δεδομένα σε ομοσπονδιακές και τοπικές αρχές κατά τη διάρκεια του Super Bowl στη Φλόριντα, συμβάλλοντας στη διάσωση 22 θυμάτων και στη σύλληψη 47 ατόμων που εμπλέκονταν σε trafficking.
Το σχετικό συμβόλαιο, περιέχει την ορολογία “ACTIVE SOCIAL ENGINEERING DEFENSE (ASED) LARGE SCALE SOCIAL DECEPTION (LSD)), δηλαδή ΕΝΕΡΓΗ ΑΜΥΝΑ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ και ΕΥΡΕΙΑΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΞΑΠΑΤΗΣΗ. Ωστόσο, ο στόχος αυτού του προγράμματος είναι η αντιμετώπιση των ανωτέρω και όχι η εφαρμογή τους. Ο όρος Large Scale Social Deception (LSD) χρησιμοποιείται για να περιγράψει μεγάλες εκστρατείες εξαπάτησης και χειραγώγησης που μπορεί να περιλαμβάνουν διασπορά παραπληροφόρησης, κατασκευασμένες ειδήσεις, ψεύτικες ταυτότητες ή ακόμα και ψεύτικες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Στόχος του προγράμματος ήταν η προσομοίωση απειλών για τη δοκιμή και ενίσχυση των αμυντικών μηχανισμών κατά της κοινωνικής εξαπάτησης.
Η κατανόηση των τακτικών και τεχνικών που χρησιμοποιούνται από κακόβουλους παράγοντες σε μεγάλης κλίμακας εκστρατείες κοινωνικής μηχανικής και η ανάπτυξη εργαλείων προστασίας για κυβερνήσεις και εταιρείες που κινδυνεύουν από κυβερνοεπιθέσεις και εξαπάτηση.
Το Reuters διέψευσε τους ισχυρισμούς. Το ειδησεογραφικό πρακτορείο ανέφερε ότι οι πληροφορίες που διακινούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ανακριβείς και παραπλανητικές. Δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι το Reuters συμμετείχε σε οποιοδήποτε πρόγραμμα “μαζικής κοινωνικής εξαπάτησης”. Η DARPA (Υπηρεσία Προηγμένων Αμυντικών Ερευνητικών Προγραμμάτων, που υπάγεται στο Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ) αναφέρει ότι το πρόγραμμα είχε στόχο την ανάπτυξη εργαλείων προστασίας από κοινωνικές επιθέσεις και όχι την εξαπάτηση του κοινού.
Συμπέρασμα:
Ο ισχυρισμός ότι το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ πλήρωσε το Reuters για “μαζική κοινωνική εξαπάτηση” είναι αναληθής. Η σύμβαση αφορούσε την Thomson Reuters Special Services (TRSS), μια ξεχωριστή θυγατρική, και στόχευε στην αντιμετώπιση επιθέσεων κοινωνικής μηχανικής, όχι στη διάδοση παραπληροφόρησης. Η φράση “Large Scale Social Deception (LSD)” στο συμβόλαιο αναφέρεται σε προσομοίωση απειλών για την ανάπτυξη αμυντικών μηχανισμών, όχι σε πραγματική εξαπάτηση. Οι παραπλανητικοί ισχυρισμοί, που διακινήθηκαν ευρέως από τον Elon Musk και στα κοινωνικά δίκτυα της Κύπρου, διαστρέβλωσαν το περιεχόμενο του έργου.
